Bệnh tâm lý

Bệnh tâm lý

Hiện nay trước quá trình đổi mới và quá trình đô thị hoá ngày càng gia tăng, sức ép của công việc, sức ép của những biến đổi xã hội tác động lên đời sống tình cảm của các cá nhân trong nhiều nhóm xã hội khác nhau có thể dẫn đến những biến đổi cảm xúc, sai lệch hành vi, biến đổi nhân cách, ảnh hưởng tới sức khoẻ tâm thần của con người.

1. Rối loạn tâm lý là gì?

2. Nguyên nhân rối loạn tâm lý

3. Một số dạng rối loạn tâm lý

4. Rối loạn tâm lý theo lứa tuổi

5. Cơ sở khám bệnh

Bác sĩ tham vấn thông tin:

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức - Hà Nội 

 Gọi Bs. Đức   

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân - HCM 

 Gọi Bs.Tuân 

 

Khám bệnh tâm thần miễn phí
Chi tiết sự kiện mời xem tại đây

Kết quả là, rối loạn tâm lý trở thành bệnh khá phổ biến và nếu không được hỗ trợ điều trị hoặc kiểm soát có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

1. Rối loạn tâm lý là gì?

Bệnh tâm lý (bệnh tâm thần) là những bệnh do hoạt động não bộ bị rối loạn gây nên những biến đổi bất thường về lời nói, ý tưởng, tư duy, hành vi, tác phong, tình cảm, cảm giác,…

Theo Hiệp hội tâm thần Mỹ (APA) (2013), rối loạn tâm lý là một tình trạng bao gồm những điều sau đây:

  • Có những rối loạn đáng kể trong suy nghĩ, cảm xúc và hành vi, theo cách tiêu cực

  • Các rối loạn phản ánh một số rối loạn chức năng sinh học, tâm lý hoặc phát triển

Ví dụ: ảo giác quan sát thấy trong tâm thần phân liệt có thể là dấu hiệu bất thường của não.

  • Các rối loạn ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống của người bệnh

Các rối loạn nghiêng về yếu tố tâm lý bao gồm: rối loạn lo âurối loạn hoảng sợtrầm cảm, rối loạn lưỡng cực và một số chứng bệnh ám ảnh cụ thể. Những người mắc các rối loạn này chủ yếu có sự thay đổi về mặt cảm xúc và tinh thần.

Trong khi đó, các rối loạn có nhiều yếu tố tâm thần sẽ thường làm cho các chức năng về nhận thức và suy nghĩ của người bệnh bị sai lệch, méo mó (theo ý nghĩa y khoa), ví dụ như trải nghiệm âm thanh hoặc hình ảnh không có thật hoặc ảo giác, hoang tưởngTâm thần phân liệt là một điển hình của bệnh lý mang yếu tố tâm thần.

Ngoài ra còn một số rối loạn khác như rối loạn ăn uống, rối loạn nhân cách, rối loạn sang chấn tâm lý,…

Bệnh tâm lý nếu không được điều trị có thể dẫn đến mạn tính, người bệnh trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Phát hiện sớm và chữa bệnh kịp thời là trách nhiệm của cộng đồng, xã hội.

2. Nguyên nhân rối loạn tâm lý

  1. Các nguyên nhân tổn thương thực thể

  • Chấn thương sọ não

  • Nhiễm trùng thần kinh (viêm não, giang mai thần kinh…)

  • Nhiễm độc thần kinh (nghiện rượu, ma túy, nhiễm độc nghề nghiệp…)

  • Bệnh mạch máu não, các tổn thương khác (u não, teo não, xơ rải rác, tai biến mạch máu não…)

  • Bệnh nội tiết có thể ảnh hưởng đến hoạt động của não

  1. Các nguyên nhân tâm lý

  • Căng thẳng tâm lý, stress, các vấn đề gia đình và xã hội

  • Rối loạn hành vi ở thanh thiếu niên do giáo dục không đúng, môi trường xã hội không thuận lợi

  • Quá trình đô thị hóa nhanh, thảm họa,…

  1. Các nguyên nhân cấu tạo thể chất nhân cách bất thường

  • Chậm phát triển tâm thần

  • Nhân cách bệnh

  1. Các nguyên nhân chưa rõ ràng

Do có sự kết hợp phức tạp của nhiều nguyên nhân khác nhau (di truyền, chuyển hóa, miễn dịch, cấu tạo thể chất…) nên khó xác định nguyên nhân chủ yếu.

3. Một số dạng rối loạn tâm lý

  1. Rối loạn lo âu

bệnh tâm lý

  • Lo âu bệnh lý: nguyên nhân gây ra lo âu thường không rõ ràng, mang tính chất vô lý, mơ hồ (lo lắng về tương lai)

Thời gian kéo dài.

Triệu chứng thường kèm theo các rối loạn thần kinh thực vật (mạch nhanh, thở gấp, chóng mặt, khô miệng, vã mồ hôi, lạnh chân tay, run rẩy, bất an…)

  • Khởi phát thường trước tuổi 25, tỷ lệ xuất hiện ở nam bằng nửa ở nữ. Khi không được điều trị, tiến triển điển hình là mãn tính, có tỷ lệ hồi phục thấp và tỷ lệ tái phát trung bình.

  • Rối loạn lo âu gây những hậu quả nặng nề hơn, nó có thể làm người bệnh bị trầm cảm; lạm dụng chất gây nghiện; mất ngủ; những vấn đề về dạ dày ruột; nhức đầu; nghiến răng. Do đó cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Điều trị bao gồm dùng thuốc đơn độc hoặc kết hợp với tâm lý liệu pháp. Cần phải điều trị thử bằng nhiều loại thuốc trước khi tìm được loại phù hợp nhất cho bệnh nhân.

  1. Rối loạn cảm xúc lưỡng cực

bệnh tâm lý

  • Rối loạn cảm xúc lưỡng cực là một rối loạn tại não bộ gây ra sự biến đổi cảm xúc không ổn định. Người bệnh chuyển từ cảm xúc hưng phấn (hưng cảm) sang cảm xúc ức chế (trầm cảm). Bệnh có tính chất chu kỳ xen kẽ giữa hưng phấn và ức chế.

  • Biểu hiện triệu chứng:

  • Pha hưng cảm: hưng phấn, cởi mở, tự cao, nhiều ý tưởng, ngủ ít hoặc mất ngủ, dễ nổi cáu, dễ bị kích thích hoặc suy nhược, dễ lạm dụng rượu và  ma túy, quan hệ tình dục bừa bãi không nghĩ đến sự nguy hại.

  • Pha trầm cảm: khí sắc trầm, thay đổi cân nặng, rối loạn giấc ngủ, mất sinh lực, dễ mệt mỏi, vận động chậm chạm, cảm giác suy nhược, có ý tưởng tự sát.

  • Một số người bệnh có thể kết hợp cả pha hưng cảm và trầm cảm

  • Điều trị: Hiện nay chưa có thuốc đặc hiệu để điều trị bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Tuy nhiên các triệu chứng của bệnh có thể kiểm soát được.

Gia đình, bạn bè cảm thông chia sẻ, nâng đỡ người bệnh về tinh thần để điều chỉnh hành vi và phát hiện nếu có vấn đề bất thường.

Bản thân người bệnh cần phải chia sẻ, tham gia vào nhóm đồng đẳng hoặc nhóm tự giúp đỡ với những người có cùng cảnh ngộ.

  1. Rối loạn stress sau sang chấn

  • Là một loại rối loạn lo âu kích hoạt bởi một sự kiện chấn thương tâm lý. Các sang chấn đó có thể là: các trải nghiệm chiến tranh, thảm họa tự nhiên, cưỡng hiếp, các tai nạn đe dọa đến tính mạng hoặc gây thương tích nghiêm trọng như rủi ro, tai nạn giao thông; bạo lực gây chết người và sự tổn hại nghiêm trọng; đe dọa tính mạng hoặc vết thương của một thành viên trong gia đình hoặc của một người thân…

  • Những cơn ác mộng, lo âu, kém tập trung, trầm uất, dễ bị kích động, nổi nóng và né tránh người xung quanh là một vài trong số các triệu chứng khi mô tả rối loạn stress sau sang chấn. Không chỉ thể hiện sự đi xuống về mặt sức khỏe tinh thần, rối loạn stress sau sang chấn cũng ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thể chất.

  • Sự trợ giúp của cộng đồng và gia đình đối với bệnh nhân là rất cần thiết. Bên cạnh đó, liệu pháp tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng. Cần khuyến khích bệnh nhân trao đổi về sang chấn, hướng dẫn các cơ chế đối phó với sang chấn như thư giãn, thả lỏng…

  1. Rối loạn ám ảnh sợ

  • Lo âu ám ảnh sợ là một loại rối loạn lo âu, đặc trưng bởi nỗi sợ hãi cực độ với một đối tượng hay tình huống nào đó mà bình thường không gây nguy hiểm. Người mắc chứng ám ảnh sợ nhìn chung không cảm thấy lo lắng, họ chỉ trở nên hoảng loạn khi phải đối mặt với những đối tượng cụ thể khiến họ khiếp sợ.

Theo các chuyên gia, có thể chia các rối loạn lo âu ám ảnh sợ thành các rối loạn như: ám ảnh sợ khoảng trống, ám ảnh sợ xã hội, ám ảnh sợ đặc hiệu (riêng lẻ),ám ảnh cưỡng bức và các rối loạn lo âu ám ảnh sợ khác...

  • Chương trình điều trị cho hội chứng lo âu ám ảnh sợ chủ yếu tập trung vào các liệu pháp tâm lý và thường không chỉ định trị liệu bằng thuốc.

  1. Rối loạn đa nhân cách

bệnh tâm lý

  • Đặc điểm chủ yếu của hội chứng này chính là việc cá nhân mắc phải thường bị quên đi 1 số thông tin, sự kiện quan trọng về chính bản thân mình, từ đó, tạo ra vô số những lỗ hổng lớn trong ký ức, khiến họ không thể nào nhớ được những việc đã làm khi có nhân cách khác "thức giấc".

Trên thực tế, những người bị chẩn đoán mắc hội chứng rối loạn đa nhân cách thường có tính tình thất thường vì các nhân cách hay đối lập nhau, khiến cho họ không có sự mềm dẻo trong ứng xử, giao tiếp.

  • Điều trị chủ yếu là tâm lý liệu pháp nâng đỡ, cần chú trọng trên mối quan hệ bền vững giữa thầy thuốc-bệnh nhân để tạo sự tin cậy.

Thuốc chỉ sử dụng trong các trường hợp lo âu, kích động.

  1. Hysteria

Chứng Hysteria thường hay gặp ở nữ thanh niên; bệnh thường do các yếu tố tâm thần gây nên. Tiền sử thường đã có nhiều cơn xảy ra. Biểu hiện lâm sàng phong phú và phức tạp, bao gồm rối loạn cảm giác hoặc mất cảm giác, “mất ngôn ngữ”, “đui mù” và “điếc lác”. Trong một số trường hợp, có tình trạng rối loạn cảm xúc biểu hiện bằng cười khóc không duyên cớ, thường xuyên cử động và đứng ngồi không yên. Những triệu chứng này không tương quan với các kết quả khám thực thể. Các cơn rất dễ lui song cũng rất dễ tái diễn.

  1. Chứng sợ đám đông

bệnh tâm lý

  • Chứng sợ đám đông là một loại rối loạn lo âu, tránh những tình huống đang sợ và có thể gây ra hoảng sợ. Có thể tránh được khi ở một mình, rời khỏi nhà hoặc bất kỳ tình huống có thể cảm thấy bị mắc kẹt, xấu hổ hay bất lực.

  • Những người với chứng sợ đám đông thường có cảm giác thời gian khó khăn trong bất kỳ nơi công cộng, đặc biệt là nơi đám đông tụ tập.

  • Điều trị sợ đám đông thường bao gồm cả thuốc và tâm lý trị liệu. Nó có thể mất một thời gian, nhưng phương pháp điều trị có thể giúp tốt hơn.

4. Rối loạn tâm lý theo lứa tuổi

  1. Trẻ em

Nguyên nhân dẫn đến chứng rối loạn tâm lý ở trẻ thường là do áp lực học hành, bố mẹ quá bận rộn, thường cãi nhau và ly hôn. Nguy hiểm hơn, những vấn đề về tâm lý như thế này đều để lại những dấu ấn đậm, nhạt khác nhau trong tâm hồn trẻ thơ và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của con.

Một số biểu hiện ở trẻ:

  • Thay đổi tâm trạng kéo dài ít nhất 2 tuần

  • Thay đổi hành vi vượt khỏi tầm kiểm soát

  • Khó tập trung

  • Giảm cân không rõ nguyên nhân

  • Có thể bị nhức đầu hoặc đau bụng thường xuyên

  • Tự làm tổn hại bản thân như cắt tay hoặc tự làm bỏng.

  1. Tuối dậy thì

Tuổi dậy thì là lứa tuổi chịu nhiều những biến đổi về hình thể, tâm sinh lý phức tạp nhất của đời người, do đó dễ bị khủng hoảng nhất so với các tuổi khác. Chính vì vậy mà các hội chứng tâm lý cũng dễ xảy ra ở lứa tuổi này.

Về phía các bậc cha mẹ, khi thấy con em mình có những biểu hiện tâm lý không bình thường thì không nên giấu giếm, mặc cảm về những rối loạn hành vi, rối loạn tâm thần của con cái mà nên đưa các em đến bác sĩ chuyên khoa tâm lý, tâm thần càng sớm càng tốt.

Dấu hiệu:

  • Suy giảm khả năng học hành

  • Căng thẳng, dễ bực dọc, vui buồn thất thường, cáu gắt, hưng phấn thái quá hoặc rơi vào trạng thái trầm cảm

  • Mất ngủ

  • Suy nghĩ lệch lạc từ nhẹ đến nặng

  • Tự nghĩ mình kém cỏi, tự ti và mất bình tĩnh. Tự ti dần dần khiến trẻ trở nên e dè, ngại tiếp xúc, không thích bộc lộ, nghi ngờ khả năng của bản thân...

  1. Phụ nữ mang thai và sau sinh

Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có sự thay đổi nội tiết tố liên quan đến thai nhi như các hormon Estrogen, Progesteron, HCG và có sự gia tăng bài tiết 1 số hormon tuyến yên, cận giáp, tuyến giáp và hormon buồng trứng. Việc tiết nội tiết tố nhiều hay ít quá có thể gây ra những rối loạn cảm xúc và tinh thần, có hại cho sức khỏe và sự thanh thản trí óc. Ví dụ   việc tăng tiết quá độ nội tiết tố tuyến giáp thyroxin có thể làm một người bình thường căng thẳng và dễ bị cáu gắt… 

Yếu tố tâm lý xã hội không thuận lợi như: mang thai ngoài ý muốn, mẹ sống độc thân, sự khó khăn thiếu thốn về vật chất, kinh tế thu nhập kém hoặc không có khi mang thaithiếu sự quan tâm, chăm sóc, nâng đỡ từ gia đình, chia sẻ của người chồng, quan niệm sinh con trai, con gái. 

  1. Người già

Ở người cao tuổi, các bệnh lý tâm thần thường gặp là: Sa sút trí tuệ, mê sảng, các rối loạn cảm xúc, tâm thần phân liệt và các rối loạn liên quan, rối loạn tâm căn và rối loạn nhân cách, lạm dụng chất và bệnh y sinh.

5. Cơ sở khám bệnh

  1. Bệnh viện tâm thần Hà Nội

  2. Bệnh viện tâm thần Trung ương I

  3. Bệnh viện tâm thần ban ngày Mai Hương

  4. Viện sức khỏe tâm thần Quốc gia- bệnh viện Bạch Mai

  5. Khoa tâm thần kinh- Bệnh viện Lão khoa Trung ương

  6. Khoa tâm thần- Bệnh viện Quân Y 103

  7. Bệnh viện quận Thủ Đức

  8. Bệnh viện Đa khoa Triều An

  9. Bệnh viện quận Tân Bình

  10. Khoa Tâm lý- Bệnh viện Nhi Đồng 1

​​Bạn có thể liên hệ với các bác sĩ của Hello Doctor chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ và giúp đỡ qua số điện thoại 1900 1246.

Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Thành Long

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại Học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Đánh giá, chia sẻ Gửi đánh giá

  • Long Trần

    Bài viết rất hữu ích. Cám ơn bác sĩ.

    14/08/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung

Đọc thêm

Bài viết đang được cập nhật...