Loạn thần
Tóm tắt Bệnh lý
Phân loại Mức độ (Severity)
- Bệnh nhân có thể gây án mạng vì hoang tưởng bị hại, hoặc tự sát do ảo thanh ra lệnh.
Mục lục bài viết
Bệnh lý & Triệu chứng liên quan
1. Tổng quan Lâm sàng
Tóm tắt nhanh (TL;DR)
Loạn thần (Psychosis) không phải là một bệnh, mà là một Hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi SỰ ĐỨT GÃY HOÀN TOÀN với thực tại. Người bị loạn thần sống trong một thế giới ảo giác (nghe, thấy những thứ không tồn tại) và hoang tưởng (tin vào những điều phi lý một cách mãnh liệt), khiến họ mất đi khả năng nhận biết đâu là thật, đâu là giả.Thông tin Dịch tễ (Key Facts)
- Người bị loạn thần KHÔNG HỀ biết mình bị bệnh. Đối với họ, những giọng nói và hình ảnh đó chân thực y như cuộc sống của bạn.
- Đây là tình trạng cấp cứu y tế, não bộ đang bị ngộ độc hóa chất nội sinh hoặc ngoại sinh.
Định nghĩa & Sinh bệnh học
Sự gia tăng quá mức của thụ thể Dopamine tại con đường Mesolimbic trong não bộ, khiến não gán "ý nghĩa quan trọng" (Salience) cho những kích thích vô nghĩa, tạo ra hoang tưởng và ảo giác.2. Triệu chứng và Nguyên nhân
Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)
Ảo thanh ra lệnh (Command hallucinations) ép buộc bệnh nhân phải cầm dao đâm người khác hoặc nhảy từ lầu cao xuống.Dấu hiệu & Triệu chứng
- Ảo giác (Hallucinations): Chủ yếu là ảo thanh (nghe tiếng người chửi bới, ra lệnh trong đầu). Ảo thị (thấy ma quỷ, hình ảnh ghê rợn).
- Hoang tưởng (Delusions): Niềm tin sai lầm vững chắc. Hoang tưởng bị hại (tin có người theo dõi đòi giết), hoang tưởng bị điều khiển (tin có chip trong đầu).
- Tư duy vô tổ chức: Lời nói lộn xộn, nhảy chủ đề liên tục không có logic.
- Hành vi vô tổ chức: Đi lang thang nhặt rác, cười một mình, kích động đập phá.
Nguyên nhân gây bệnh
Tâm thần phân liệt, Cơn hưng cảm (Bipolar), Trầm cảm loạn thần. Ngộ độc ma túy (Đá, Cần sa, Ke). Tổn thương não thực thể (U não, Viêm não).3. Chẩn đoán & Biến chứng
Chẩn đoán & Cận lâm sàng
Chẩn đoán
Để chẩn đoán bệnh rối loạn loạn thần, bác sĩ sẽ nói chuyện với bệnh nhân, kiểm tra và tìm các nguyên nhân khác có thể gây nên triệu chứng loạn thần. Bệnh nhân được làm xét nghiệm máu và xét nghiệm hình ảnh học não (như MRI não) để loại trừ các bệnh thực thể hoặc rối loạn sử dụng chất như cocain hoặc LSD.
Nếu bác sĩ không tìm thấy nguyên nhân thực thể giải thích các triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân đến bác sĩ tâm thần hoặc bác sĩ tâm lý. Các chuyên gia sức khỏe tâm thần sẽ dùng các bài kiểm tra và công cụ đánh giá đặc biệt để xác định bệnh nhân có bị rối loạn loạn thần hay không.
Chẩn đoán sớm
Chẩn đoán sớm sẽ cải thiện tiên lượng lâu dài. Tuy nhiên không phải lúc nào cũng được như vậy. Dạng loạn thần nhẹ dẫn đến tâm thần phân liệt thường điều trị trễ trung bình 2 năm, và bệnh rối loạn tâm thần nặng có thể không biểu hiện bệnh nhiều năm trước cho đến khi được phát hiện và điều trị đặc hiệu.
Để nâng cao khả năng phát hiện bệnh sớm, các nhà tâm thần học khuyến cáo cần cân nhắc kĩ chẩn đoán rối loạn loạn thần ở các bệnh nhân trẻ với triệu chứng:
- Tách mình khỏi xã hội
- Chất lượng học tập và làm việc giảm sút trong một khoảng thời gian
- Dễ buồn bã hoặc kích động mà không có nguyên do.
Không có xét nghiệm sinh học nào để chẩn đoán bệnh này. Các xét nghiệm chỉ giúp loại trừ các vấn đề y khoa khác có thể gây nên các triệu chứng của bệnh nhân.
Bệnh loạn thần thường được chẩn đoán dựa vào khám lâm sàng và hỏi bệnh sử - bác sĩ kiểm tra và hỏi bệnh nhân về các triệu chứng, cảm giác, suy nghĩ và các hoạt động hằng ngày của họ; bác sĩ cũng sẽ khai thác về tiền sử bệnh tâm thần trong gia đình.
Những tình trạng bệnh khác được loại trừ trước, đặc biệt là tình trạng mê sảng (khởi phát đột ngột của một tình trạng mất ý thức), nhưng động kinh và một số các bệnh khác cũng có thể gây triệu chứng giống loạn thần.
Bác sĩ cũng sẽ kiểm tra tiền sử ngộ độc thuốc, sử dụng ma túy và chất độc, bằng xét nghiệm lấy mẫu nước tiểu.
Khi triệu chứng loạn thần được khu trú vào nhóm bệnh tâm thần, có những tiêu chuẩn cố định để khẳng định chẩn đoán loạn thần. Bác sĩ tâm thần thường dùng tiêu chuẩn DSM của Hội tâm thần học Hoa Kì để chẩn đoán.
Hình chụp não
Phim chụp não có thể được thực hiện ở giai đoạn sớm để các bệnh khác – thường là các bệnh chữa được – được loại trừ. Điện não đồ ghi lại các hoạt động điện của não và có thể giúp loại trừ mê sảng, chấn thương đầu, hoặc động kinh gây nên các triệu chứng loạn thần.
Biến chứng có thể gặp
Các bệnh rối loạn loạn thần là nhóm bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến trí tuệ của bệnh nhân. Bệnh khiến bệnh nhân không thể suy nghĩ tỏ tường, không còn biết phán đoán và suy xét. Từ đó không biết điều khiển cảm xúc để phản hồi với môi trường, không thể giao tiếp hiệu quả, không hiểu được sự thực đang diễn ra và có thái độ phù hợp như những người bình thường khác.
3. Nguyên nhân gây ra loạn thần
Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)
Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.
Chat ZaloHệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội
Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?
Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống
4. Phác đồ Điều trị
Tổng quan Phác đồ
Loạn thần không thể chữa bằng lời khuyên hay tâm lý trị liệu. PHẢI dùng hóa dược mạnh để khóa thụ thể Dopamine ngay lập tức, đưa bệnh nhân về lại thực tại.Nhóm thuốc hỗ trợ
Tuân thủ thuốc lâu dài để tránh tái phát. Phải theo dõi các tác dụng phụ ngoại tháp (run tay chân, cứng cơ, vẹo cổ) do thuốc gây ra để xử lý kịp thời.- Bác sĩ sử dụng các nhóm thuốc chống loạn thần thế hệ 1 (điển hình) hoặc thế hệ 2 (không điển hình) để dập tắt ảo giác và hoang tưởng nhanh chóng.
Thông tin bổ sung
Quá trình hồi phục
Mỗi bệnh nhân được điều trị có thể đáp ứng với trị liệu khác nhau. Một số bệnh nhân cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Một số khác có thể cần vài tuần đến vài tháng để triệu chứng thuyên giảm.
Một số bệnh nhân có thể cần tiếp tục điều trị thêm một khoảng thời gian sau khi triệu chứng giảm. Nhưng một số bệnh nhân với các đợt loạn thần nặng, có thể cần dùng thuốc trong một thời gian dài. Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ kê liều thuốc thấp nhất có thể mà vẫn có tác dụng để giảm thiểu các tác dụng phụ của thuốc.
Loạn thần không gây nhiều biến chứng y khoa. Tuy nhiên, nếu không được điều tị, nó có thể làm giảm chất lượng sống của bệnh nhân, bệnh nhân không thể tự chăm sóc cho mình được. Từ đó, các loại bệnh khác có thể dễ dàng phát sinh và không được can thiệp điều trị.
Đa số bệnh nhân có triệu chứng loạn thần sẽ phục hồi với hướng điều trị phù hợp, ngay cả với những trường hợp bệnh rất nặng.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan
Bác sĩ điều trị
Gửi bình luận của bạn