Loạn thần

Loạn thần

Các bệnh rối loạn loạn thần là nhóm bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến trí tuệ của bệnh nhân. Bệnh khiến bệnh nhân không thể suy nghĩ tỏ tường, không còn biết phán đoán và suy xét. Từ đó không biết điều khiển cảm xúc để phản hồi với môi trường, không thể giao tiếp hiệu quả, không hiểu được sự thực đang diễn ra và có thái độ phù hợp như những người bình thường khác.

1. Loạn thần là gì

2. Triệu chứng của loạn thần

3. Nguyên nhân gây ra loạn thần

4. Điều trị bệnh loạn thần

5. Phòng chống bệnh loạn thần

6. Bác sĩ điều trị

1. Bệnh loạn thần là gì?

Loạn thần là tình trạng mà bệnh nhân không còn biết phán đoán, suy xét và điều khiến cảm xúc của bản thân như những người bình thường.

Có nhiều loại bệnh loạn thần, bao gồm:

- Tâm thần phân liệt: Bệnh nhân tâm thần phân liệt có các thay đổi trong hành vi và các triệu chứng khác – như hoang tưởng và ảo tưởng – kéo dài trên 6 tháng. Bệnh làm ảnh hưởng đến công việc cũng như việc học tập và các mối quan hệ của bệnh nhân.

- Rối loạn phân liệt cảm xúc: Bệnh nhân sẽ có các triệu chứng của tâm thần phân liệt và các triệu chứng rối loạn khí sắc như trầm cảm hoặc rối loạn lưỡng cực.

- Rối loạn dạng phân liệt: Bệnh có các triệu chứng của tâm thần phân liệt nhưng thời gian xuất hiện của các triệu chứng ngắn hơn: khoảng 1 đến 6 tháng.

- Rối loạn loạn thần ngắn: Bệnh nhân có một giai đoạn ngắn đột ngột có các hành vi loạn thần, thường là do gặp phải stress, như người thân trong gia đình vừa qua đời. Bệnh thường phục hồi n hanh – ít hơn 1 tháng.

- Rối loạn hoang tưởng: Một dạng bệnh tâm thần nặng, bệnh nhân không thể phân biệt được điều gì thực tế và điều gì là tưởng tượng. Triệu chứng quan trọng chính là có các hoang tưởng (một niềm tin mạnh mẽ về một điều sai lệch) về một việc trong cuộc sống, tin rằng điều đó là thật nhưng thực chất không phải như vậy. Ví dụ, bệnh nhân hoang tưởng rằng mình bị theo dõi, đang bị người khác lập mưu hãm hại, hoặc đang mang một mầm bệnh trong người. Hoang tưởng đó kéo dài ít nhất 1 tháng.

- Rối loạn loạn thần chia sẻ: Người thân yêu của bệnh nhân bị hoang tưởng và bệnh nhân cũng tin vào điều hoang tưởng đó.

- Rối loạn loạn thần do sử dụng chất: Bệnh xảy ra do dùng thuốc hoặc khi cai thuốc, các loại thuốc như thuốc gây ảo giác và cocain. Bệnh nhân có các triệu chứng ảo tưởng, hoang tưởng, lời nói khó hiểu.

- Rối loạn loạn thần thứ phát sau các bệnh khác: Hoang tưởng, ảo tưởng hoặc các triệu chứng loạn thần khác có thể xảy ra do một bệnh khác làm ảnh hưởng đến chức năng não, ví dụ như chấn thương đầu hoặc khối u não.

- Hoang tưởng paraphrenia: Bệnh có các triệu chứng giống tâm thần phân liệt nhưng bệnh khởi phát trễ hơn ở tuổi già.

- Các bệnh rối loạn khí sắc cũng có thể gây nên các triệu chứng loạn thần:

  • Rối loạn cảm xúc lưỡng cực: Khi bị rối loạn lưỡng cực, tâm trạng của bệnh nhân thay đổi đột ngột từ rất hưng phấn đến rất buồn rầu. Khi tâm trạng họ hưng phấn và tích cực, họ có thể có các triệu chứng loạn thần và ảo tưởng rằng mình có siêu năng lực. Khi bệnh nhân buồn rầu trầm cảm, họ có thể có triệu chứng loạn thần khiến họ thấy tức giận, buồn và sợ hãi, có thể kèm theo ý nghĩ có người muốn hãm hại mình.
  • Trầm cảm nặng: Bệnh nhân có thể phát triển các triệu chứng loạn thần ở giai đoạn muộn.

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng của bệnh loạn thần

Các triệu chứng chính là ảo tưởng, hoang tưởng và lối suy nghĩ lộn xộn.

Hoang tưởng

Hoang tưởng là một niềm tin hoặc ấn tượng sai lầm được bệnh nhân duy trì vững vàng mặc dù nó có thể trái ngược với thực tế và những điều những người khác cho là đúng. Có các loại hoang tưởng như hoang tưởng ảo giác (người bệnh nghĩ rằng họ đang bị theo dõi nhưng sự thật không phải như vậy, hoặc có các thông điệp bí mật đang được gửi đến cho họ); hoang tưởng tự cao (bệnh nhân nghĩ mình rất quan trọng); hoang tưởng dạng cơ thể (bệnh nhân nghĩ họ mắc phải bệnh nan y khi thật sự họ đang rất khỏe mạnh).

Ảo tưởng

Ảo tưởng là cảm nhận của các cơ quan thụ cảm trong điều kiện không hề có kích thích từ bên ngoài. Nghĩa là nhìn thấy, nghe, cảm thấy, ngửi thấy gì đó không tồn tại. Một người bị ảo tưởng có thể thấy những điều thật sự không tồn tài hoặc nghe thấy tiếng nói chuyện trong khi họ đang ở một mình.

Các triệu chứng khác của bệnh loạn thần gồm có:

  • Lời nói lộn xộn, thiếu mạch lạc
  • Hướng suy nghĩ không rõ ràng
  • Hành vi kì lạ, có thể gây nguy hiểm
  • Động tác chậm chập, bất thường
  • Vệ sinh chăm sóc bản thân kém
  • Mất hứng thú với các hoạt động
  • Gặp rắc rối trong công việc, ở trường, trong các mối quan hệ
  • Thái độ lạnh nhạt, xa cách, giảm biểu lộ cảm xúc
  • Thay đổi tâm trạng đột ngột, các triệu chứng về khí sắc khác, như trâm cảm hoặc hưng phấn.

Các bệnh nhân thường biểu hiện nhiều triệu chứng khác nhau và các triệu chứng có thể thay đổi theo thời gian trên cùng một bệnh nhân.

Bác sĩ tham vấn thông tin:

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức - Hà Nội 

 Gọi Bs. Đức   

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân - HCM 

 Gọi Bs.Tuân 

 

Khám bệnh tâm thần miễn phí
Chi tiết sự kiện mời xem tại đây

3. Nguyên nhân gây ra bệnh loạn thần

Nguyên nhân của bệnh loạn thần chưa được biết rõ nhưng có thể do các yếu tố:

- Di truyền: Nghiên cứu cho thấy tâm thần phân liệt và rối loạn lưỡng cực có thể có nguồn gốc từ gen di truyền.

- Các thay đổi trong não: Thay đổi trong cấu trúc não và một số chất hóa học đã được tìm thấy ở bệnh nhân loạn thần. Chụp phim quét não cho thấy giảm chất xám trong não của những bệnh nhân có tiền sử loạn thần. Đây có thể là nguyên nhân của các triệu chứng trên hoạt động suy nghĩ của bệnh nhân.

- Hormones/giấc ngủ: Loạn thần sau sinh xảy ra sớm sau khi sinh em bé (thường trong khoảng 2 tuần). Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được biết rõ, nhưng một số nhà nghiên cứu cho rằng do sự thay đổi trong nồng độ hormones và rối loạn trong giờ giấc thức-ngủ.

Bệnh thường xảy ra ở cuối độ tuổi vị thành niên, từ 20-30 tuổi. Cả nam và nữ đều có khả năng mắc bệnh như nhau.

4. Các phương pháp điều trị bệnh loạn thần

Chẩn đoán

Để chẩn đoán bệnh rối loạn loạn thần, bác sĩ sẽ nói chuyện với bệnh nhân, kiểm tra và tìm các nguyên nhân khác có thể gây nên triệu chứng loạn thần. Bệnh nhân được làm xét nghiệm máu và xét nghiệm hình ảnh học não (như MRI não) để loại trừ các bệnh thực thể hoặc rối loạn sử dụng chất như cocain hoặc LSD.

Nếu bác sĩ không tìm thấy nguyên nhân thực thể giải thích các triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân đến bác sĩ tâm thần hoặc bác sĩ tâm lý. Các chuyên gia sức khỏe tâm thần sẽ dùng các bài kiểm tra và công cụ đánh giá đặc biệt để xác định bệnh nhân có bị rối loạn loạn thần hay không.

Chẩn đoán sớm

Chẩn đoán sớm sẽ cải thiện tiên lượng lâu dài. Tuy nhiên không phải lúc nào cũng được như vậy. Dạng loạn thần nhẹ dẫn đến tâm thần phân liệt thường điều trị trễ trung bình 2 năm, và bệnh rối loạn tâm thần nặng có thể không biểu hiện bệnh nhiều năm trước cho đến khi được phát hiện và điều trị đặc hiệu.

Để nâng cao khả năng phát hiện bệnh sớm, các nhà tâm thần học khuyến cáo cần cân nhắc kĩ chẩn đoán rối loạn loạn thần ở các bệnh nhân trẻ với triệu chứng:

  • Tách mình khỏi xã hội
  • Chất lượng học tập và làm việc giảm sút trong một khoảng thời gian
  • Dễ buồn bã hoặc kích động mà không có nguyên do.

Không có xét nghiệm sinh học nào để chẩn đoán bệnh này. Các xét nghiệm chỉ giúp loại trừ các vấn đề y khoa khác có thể gây nên các triệu chứng của bệnh nhân.

Bệnh loạn thần thường được chẩn đoán dựa vào khám lâm sàng và hỏi bệnh sử - bác sĩ kiểm tra và hỏi bệnh nhân về các triệu chứng, cảm giác, suy nghĩ và các hoạt động hằng ngày của họ; bác sĩ cũng sẽ khai thác về tiền sử bệnh tâm thần trong gia đình.

Những tình trạng bệnh khác được loại trừ trước, đặc biệt là tình trạng mê sảng (khởi phát đột ngột của một tình trạng mất ý thức), nhưng động kinh và một số các bệnh khác cũng có thể gây triệu chứng giống loạn thần.

Bác sĩ cũng sẽ kiểm tra tiền sử ngộ độc thuốc, sử dụng ma túy và chất độc, bằng xét nghiệm lấy mẫu nước tiểu.
Khi triệu chứng loạn thần được khu trú vào nhóm bệnh tâm thần, có những tiêu chuẩn cố định để khẳng định chẩn đoán loạn thần. Bác sĩ tâm thần thường dùng tiêu chuẩn DSM của Hội tâm thần học Hoa Kì để chẩn đoán.

Hình chụp não

Phim chụp não có thể được thực hiện ở giai đoạn sớm để các bệnh khác – thường là các bệnh chữa được – được loại trừ. Điện não đồ ghi lại các hoạt động điện của não và có thể giúp loại trừ mê sảng, chấn thương đầu, hoặc động kinh gây nên các triệu chứng loạn thần.

Điều trị

Phần lớn các bệnh rối loạn loạn thần được điều trị bằng thuốc và trị liệu tâm lí.

Thuốc 

Loại thuốc chính điều trị loạn thần là các thuốc chống loạn thần. Mặc dù các thuốc này không thể chữa khỏi bệnh, nhưng chúng có thể kiểm soát hiệu quả các triệu chứng loạn thần như hoang tưởng, ảo thưởng và vấn đề về suy nghĩ.

Các bác sĩ thường kê đơn các thuốc chống loạn thần thế hệ mới trước do các thuốc này có ít tác dụng phụ và giúp bệnh nhân thấy dễ chịu hơn các thuốc loại cũ. Một số thuốc có thể dùng đường tiêm và chỉ cần dùng 1- 2 lần một tháng, vì thế giúp dễ kiểm soát hơn việc phải nhớ uống thuốc hằng ngày.

Tâm lí trị liệu

Điều trị cho bệnh nhân loạn thần bằng liệu pháp tâm lý

Có nhiều dạng tham vấn khác nhau – gồm tham vấn cá nhân, theo nhóm, hoặc điều trị trong gia đình – có thể giúp bệnh nhân rối loạn loạn thần.

Phần lớn bệnh nhân rối loạn loạn thần được điều trị ngoại trú, có nghĩa là họ không sống trong các trại nuôi dưỡng. Nhưng đôi khi bệnh nhân cần nhập viện, như khi họ có triệu chứng nặng, hoặc có khả năng làm hại bản thân hoặc những người xung quanh, hoặc nếu họ khong thể tự chăm sóc cho bản thân do hậu quả của bệnh.

Quá trình hồi phục

Mỗi bệnh nhân được điều trị có thể đáp ứng với trị liệu khác nhau. Một số bệnh nhân cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Một số khác có thể cần vài tuần đến vài tháng để triệu chứng thuyên giảm.

Một số bệnh nhân có thể cần tiếp tục điều trị thêm một khoảng thời gian sau khi triệu chứng giảm. Nhưng một số bệnh nhân với các đợt loạn thần nặng, có thể cần dùng thuốc trong một thời gian dài. Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ kê liều thuốc thấp nhất có thể mà vẫn có tác dụng để giảm thiểu các tác dụng phụ của thuốc.

Loạn thần không gây nhiều biến chứng y khoa. Tuy nhiên, nếu không được điều tị, nó có thể làm giảm chất lượng sống của bệnh nhân, bệnh nhân không thể tự chăm sóc cho mình được. Từ đó, các loại bệnh khác có thể dễ dàng phát sinh và không được can thiệp điều trị.

Đa số bệnh nhân có triệu chứng loạn thần sẽ phục hồi với hướng điều trị phù hợp, ngay cả với những trường hợp bệnh rất nặng.

5. Phòng chống bệnh loạn thần

Không thể phòng ngừa bệnh loạn thần. Nhưng điều trị càng sớm sẽ đem lại kết quả càng tốt. Điều trị giúp ngăn ngừa các triệu chứng loạn thần. Với những người có nguy cơ cao mắc các chứng loạn thần, như những người có tiền căn gia đình có người bị tâm thần phân liệt, nên hạn chế các loại thuốc kích thích như cần sa, rượu để giúp ngăn ngừa hoặc làm chậm sự tiến triển của bệnh.

Để điều trị loạn thần, bạn có thể liên hệ đặt khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246.

Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Thành Long

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại Học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Đánh giá, chia sẻ Gửi đánh giá

  • Nguyễn Thị Oanh

    Bên cạnh nhà tôi có người bị loạn thần nên tôi biết là người bị loạn thần thường nóng tính lắm, nên nếu có gặp người bị loạn thần thì tốt nhất là không nên kích động họ.

    11/04/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung

Đọc thêm

Các dấu hiệu và triệu chứng nhận biết bệnh loạn thần
Triệu trứng
Dấu hiệu đặc trưng của bệnh loạn thần đó là có rối loạn rõ ràng trong nhận thức về tình trạng bệnh của mình cũng như trong phán đoán...
2 phương pháp điều trị bệnh loạn thần thường được sử dụng
Kinh nghiệm - chia sẻ
Đối với bệnh loạn thần, nên điều trị bệnh ngay từ giai đoạn đầu. Điều đó sẽ giúp giữ cho các triệu chứng không ảnh hưởng đến các mối quan hệ, công...
Bệnh loạn thần sau sinh - dấu hiệu, triệu chứng và cách điều trị
Kinh nghiệm - chia sẻ
Phụ nữ sau khi sinh con có nguy cơ cao mắc một số bệnh lý hội chứng baby blues, trầm cảm sau sinh và mức độ nặng hơn là loạn thần sau sinh. Ở bệnh loạn thần sau sinh,...
Bệnh loạn thần cấp tính - dấu hiệu, triệu chứng và cách điều trị
Kinh nghiệm - chia sẻ
Bệnh loạn thần cấp tính là một tình trạng rối loạn tâm thần có các triệu chứng đặc trưng như ảo giác, mê sảng, hoặc nói năng lộn xộn....
Bệnh loạn thần ở người già - triệu chứng và cách điều trị
Kinh nghiệm - chia sẻ
Lão hóa là quy luật tất yếu của tự nhiên. Đó cũng chính là lý do mà người già thường gặp phải những rối loạn tâm...
Xem thêm tin liên quan