Mê sảng
Tóm tắt Bệnh lý
Phân loại Mức độ (Severity)
- Nguy cơ tử vong rất cao (tới 30% ở người già) nếu không giải quyết được bệnh lý gốc (như nhiễm trùng huyết, viêm phổi) đang gây ra cơn sảng.
Mục lục bài viết
Bệnh lý & Triệu chứng liên quan
1. Tổng quan Lâm sàng
Tóm tắt nhanh (TL;DR)
Mê sảng (Delirium) là một trạng thái LÚ LẪN CẤP TÍNH, khởi phát vô cùng đột ngột (chỉ trong vài giờ hoặc vài ngày). Người bệnh bỗng nhiên mất định hướng không gian, thời gian, nhận thức dao động lên xuống trong ngày, và thường kèm theo ảo giác đáng sợ. Đây là tín hiệu CẤP CỨU báo động rằng cơ thể đang bị suy yếu nghiêm trọng bởi một bệnh lý thực thể nào đó (nhiễm trùng, sốc, ngộ độc).Thông tin Dịch tễ (Key Facts)
- Khác với Sa sút trí tuệ (Alzheimer) diễn ra từ từ, Mê sảng diễn ra ĐỘT NGỘT và có thể CHỮA KHỎI HOÀN TOÀN nếu tìm ra nguyên nhân gốc rễ.
- Thường xảy ra ở người cao tuổi khi nằm viện dài ngày (Hội chứng ICU) hoặc sau phẫu thuật.
Định nghĩa & Sinh bệnh học
Tình trạng cạn kiệt hóa chất thần kinh Acetylcholine kết hợp với dư thừa Dopamine do bộ não bị nhiễm độc bởi các cytokine viêm, tình trạng thiếu oxy mô, hoặc suy thận/suy gan cấp tính.2. Triệu chứng và Nguyên nhân
Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)
Bệnh nhân vật vã kích động mạnh rút các ống sinh tồn (ống thở, kim luồn), có nguy cơ ngã từ trên giường bệnh xuống đất.Dấu hiệu & Triệu chứng
- Sự dao động nhận thức: Buổi sáng có vẻ hoàn toàn tỉnh táo minh mẫn, đến chiều tối lại hoảng loạn, lú lẫn (Hội chứng Sundowning).
- Mất định hướng trầm trọng: Đang nằm viện nhưng nghĩ mình đang ở nhà hoặc đang bị bắt cóc.
- Ảo thị rất sống động: Nhìn thấy rắn rết bò trên giường, thấy người chết hiện về.
- Hành vi: Rút dây truyền dịch, đánh y tá, la hét, hoặc ngược lại nằm li bì bất động (Mê sảng thể giảm hoạt động).
Nguyên nhân gây bệnh
Nhiễm trùng cấp (Viêm phổi, nhiễm trùng tiểu ở người già). Rối loạn điện giải máu. Phản ứng phụ của thuốc (đặc biệt thuốc giảm đau, thuốc ngủ). Thiếu oxy não. Sảng run do cai rượu.3. Chẩn đoán & Biến chứng
Chẩn đoán & Cận lâm sàng
Chẩn đoán
Một bác sĩ sẽ chẩn đoán mê sảng dựa trên tiền căn bệnh lí, các xét nghiệm đánh giá tình trạng sức khỏe tâm thần và các dấu hiệu của các yếu tố đi kèm. Các khám nghiệm có thể bao gồm:
- Đánh giá tình trạng sức khỏe tâm thần. Bác sĩ sẽ bắt đầu đánh giá nhận thức, sự tập trung và suy nghĩ. Điều này có thể thực hiện qua giao tiếp, hoặc các xét nghiệm hay các sàng lọc đánh giá tình trạng tâm thần, sự lú lẫn, nhận thức và trí nhớ.
- Các kiểm tra về thần kinh và thực thể. Bác sĩ sẽ thực hiện khám lâm sàng kiểm tra các dấu hiệu về vấn đề sức khỏe hoặc các bệnh đi kèm. Khám thần kinh như kiểm tra thị lực, cân bằng, phối hợp và phản xạ có thể giúp quyết định liệu đột quị hay bệnh thần kinh gây ra mê sảng.
- Các xét nghiệm khác. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc các xét nghiệm chẩn đoán khác. Xét nghiệm hình ảnh não bộ có thể được dùng khi một chẩn đoán không thể thực hiện với các thông tin có sẵn.
Biến chứng có thể gặp
4. Tác hại và biến chứng của bệnh mê sảng
Mê sảng có thể kéo dài chỉ trong vài giờ hay vài tuần hoặc vài tháng. Nếu vấn đề đi kèm với mê sảng được phát hiện, thời gian hồi phục thường sẽ ngắn hơn.
Mức độ hồi phục tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và sức khỏe tâm thần trước khi khởi phát mê sảng. Người bị mê sảng có thể trải qua tình trạng giảm trí nhớ và kĩ năng tư duy đáng kể. Người có sức khỏe rốt có thể hồi phục hoàn toàn.
Người mắc bệnh nặng, mạn tính hay giai đoạn cuối có thể không lấy lại được kĩ năng tư duy hay các chức năng mà họ có trước khi khởi phát mê sảng. Mê sảng ở người bệnh nặng thường dẫn đến:
- Giảm sức khỏe tổng thể
- Phục hồi kém sau phẫu thuật
- Cần được chăm sóc có hệ thống
- Tăng nguy cơ tử vong, đặc biệt là loại mê sảng giảm động
Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?
Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống
4. Phác đồ Điều trị
Tổng quan Phác đồ
Không được dùng thuốc an thần ngay lập tức mà PHẢI TRUY TÌM NGUYÊN NHÂN THỰC THỂ (xét nghiệm máu, đo oxy, chụp X-quang) để điều trị dứt điểm nhiễm trùng hoặc giải độc.Nhóm thuốc hỗ trợ
Chỉ sử dụng thuốc chống loạn thần thế hệ mới liều RẤT THẤP để kiểm soát tình trạng kích động bạo lực nguy hiểm. TUYỆT ĐỐI không dùng thuốc an thần nhóm Benzodiazepine (trừ trường hợp sảng do cai rượu) vì sẽ làm sảng nặng thêm.- Lập tức truyền bù nước điện giải, sử dụng kháng sinh nếu có nhiễm trùng. Ngưng các loại thuốc đang nghi ngờ gây sảng.
Thông tin bổ sung
Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)
Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.
Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội
Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)
Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.
Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan
Bác sĩ điều trị
Gửi bình luận của bạn