Rối loạn khí sắc

Đọc trong 4 phút Chia sẻ Zalo
Rối loạn khí sắc

Tóm tắt Bệnh lý

Rối loạn khí sắc là khi trạng thái cảm xúc hay tâm trạng bị méo mó hoặc không phù hợp với hoàn cảnh hiện tại, can thiệp cũng như ảnh hưởng khả năng hoạt động bình thường của cơ thể. Cùng trao đổi với bác sĩ về dấu hiệu, triệu chứng, biểu hiện của bệnh, tìm hiểu nguyên nhân, cách điều trị và phòng tránh bệnh.
ICD-10: F30-F39 (Các rối loạn khí sắc - cảm xúc) DSM-5: Mood Disorders (Depressive Disorders & Bipolar Disorders)

Phân loại Mức độ (Severity)

  • Rối loạn khí sắc (đặc biệt là Lưỡng cực và Trầm cảm nặng) là nhóm bệnh có tỷ lệ tử vong do tự sát cao nhất trong toàn bộ chuyên ngành Tâm thần học.

1. Tổng quan Lâm sàng

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Rối loạn khí sắc (Mood Disorders) là danh từ chung để chỉ một nhóm các bệnh lý tâm thần làm thay đổi hoàn toàn "nền tảng cảm xúc" của người bệnh một cách cực đoan và kéo dài. Hai thái cực chính là: Trầm cảm (chìm sâu vào bóng tối) và Hưng cảm (bùng nổ năng lượng rực rỡ nhưng mất kiểm soát).

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

  • Khí sắc (Mood) là cảm xúc nền tảng kéo dài hàng tuần/tháng, khác với Cảm xúc (Emotion) chỉ là sự thay đổi chớp nhoáng theo sự kiện.
  • Bệnh nhân không thể dùng "ý chí" để thoát khỏi trạng thái khí sắc bệnh lý này.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Bản chất y khoa là sự mất cân bằng nghiêm trọng của các hệ thống dẫn truyền thần kinh Monoamine (Serotonin, Dopamine, Norepinephrine) kết hợp với rối loạn nhịp sinh học và bất thường cấu trúc não bộ (Hạch hạnh nhân, Vỏ não trán).

2. Triệu chứng và Nguyên nhân

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Bệnh nhân rơi vào cơn Hưng cảm cấp (đập phá, kích động, không ngủ nhiều ngày) hoặc có biểu hiện chuẩn bị tự sát.

Dấu hiệu & Triệu chứng

  • Giai đoạn Trầm cảm: Nỗi buồn tuyệt vọng kéo dài, kiệt sức, mất ngủ, cảm giác tội lỗi, muốn tự sát.
  • Giai đoạn Hưng cảm (Bipolar): Trạng thái hưng phấn tột độ, vui vẻ thái quá, nói rất nhanh, không cần ngủ vẫn tràn trề năng lượng, tiêu tiền vô tội vạ, hoang tưởng tự cao (nghĩ mình là vĩ nhân).
  • Có những đợt khí sắc hoàn toàn bình thường xen kẽ giữa các cơn bệnh.

Nguyên nhân gây bệnh

Di truyền học đóng vai trò sinh bệnh lớn nhất (đặc biệt Rối loạn lưỡng cực). Stress kéo dài, mất mát đột ngột, chấn thương sọ não, lạm dụng chất.

3. Chẩn đoán & Biến chứng

Chẩn đoán & Cận lâm sàng

Chẩn đoán

Rối loạn khí sắc được chẩn đoán thông qua cả kiểm tra thể chất và đánh giá sức khoẻ tâm thần. Bác sĩ sẽ thăm khám tổng quát hết để loại trừ bất kỳ tình trạng sức khỏe tiềm ẩn gây ảnh hưởng đến tâm trạng người bệnh. Nếu loại trừ xong hết, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện một loạt các đánh giá để khảo sát sự ổn định trong khí sắc và sức khỏe tâm thần của người bệnh. Nhiều bệnh nhân không muốn đi khám do ngại sự kì thì từ những người xung quanh. Do đó, nhiều người không được chẩn đoán đúng và chỉ khoảng 20% những người được chẩn đoán được điều trị.

Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?

Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống

4. Phác đồ Điều trị

Tổng quan Phác đồ

Hóa dược là vũ khí tối thượng và bắt buộc. Mục tiêu không chỉ là cắt cơn cấp tính mà là điều trị duy trì lâu dài để tránh tái phát (Phòng ngừa các đợt dao động khí sắc).

Nhóm thuốc hỗ trợ

Tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định. TUYỆT ĐỐI không tự ý ngưng thuốc khi thấy khí sắc bình thường (vì nguy cơ tái phát cơn hưng cảm/trầm cảm cực kỳ cao).
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Hóa dược (Mood Stabilizers & Antidepressants):
- Thuốc điều hòa khí sắc là hòn đá tảng trong điều trị để giữ cho cảm xúc không bị vọt lên hưng cảm hay tụt xuống trầm cảm.
- Đôi khi kết hợp thêm thuốc chống loạn thần thế hệ mới.
Chống chỉ định & Thận trọng:
KHÔNG chỉ trích những hành vi bốc đồng của bệnh nhân trong cơn hưng cảm (vì lúc đó họ bị mất kiểm soát não bộ). KHÔNG dùng các biện pháp mê tín dị đoan.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Rối loạn khí sắc và Trầm cảm khác nhau như thế nào?
Rối loạn khí sắc là cái "ô lớn" bao gồm cả Trầm cảm (chỉ buồn bã) và Rối loạn lưỡng cực (vừa có lúc trầm cảm, vừa có lúc hưng cảm bốc đồng cực độ).
Dạo này tôi lúc vui lúc buồn thất thường trong ngày, có phải bệnh này không?
Vui buồn thất thường trong cùng một ngày do sự kiện xảy ra thì không phải là rối loạn khí sắc. Rối loạn khí sắc là một đợt buồn hoặc vui kéo dài liên tục hàng tuần/tháng bất chấp mọi sự kiện bên ngoài.
Trong đợt Hưng cảm, người bệnh không ngủ thì có sao không?
Cực kỳ nguy hiểm. Mặc dù họ cảm thấy khỏe mạnh không cần ngủ, nhưng thực chất não bộ đang hoạt động ở công suất 200% và sẽ kiệt quệ nhanh chóng, dẫn đến đột quỵ hoặc chuyển sang loạn thần (hoang tưởng).
Bệnh này có chữa dứt điểm để bỏ thuốc được không?
Rối loạn khí sắc (đặc biệt Lưỡng cực) mang yếu tố di truyền sinh học, nên thường phải uống thuốc điều hòa khí sắc bảo vệ não lâu dài (như người cao huyết áp uống thuốc hàng ngày). Uống thuốc đều sẽ có cuộc sống hoàn toàn bình thường.
Tôi có nên khuyên bệnh nhân đang hưng cảm đi ngủ không?
Lúc đó họ không thể tự kiểm soát để đi ngủ. Hãy cố gắng tạo môi trường yên tĩnh, giảm ánh sáng và nhanh chóng liên hệ bác sĩ để lấy thuốc cắt cơn kích động.
Người bị rối loạn khí sắc có làm việc được không?
Được! Rất nhiều người nổi tiếng và CEO mắc rối loạn lưỡng cực. Khi được điều trị bằng thuốc ổn định, họ có sự sáng tạo và khả năng làm việc vô cùng xuất sắc.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ
Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ
Nhận tham vấn ngay

Tư vấn sâu với trợ lý thông minh

Trải nghiệm dịch vụ tư vấn y tế chuyên sâu 24/7 cùng trợ lý thông minh, hỗ trợ phân tích triệu chứng và định hướng chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa.

Bác sĩ điều trị

Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Trọng Tuân
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Xem chi tiết
Phạm Công Huân
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Xem chi tiết
Lê Duy
Bác sĩ
Lê Duy
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Viết Chung
Thạc sĩ
Nguyễn Viết Chung
Nơi làm việc: Khoa Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Xem chi tiết
Lê Thị Phương Thảo
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Xem chi tiết
Phạm Thị Hoài Mai
Bác sĩ
Phạm Thị Hoài Mai
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Kinh nghiệm: 6 năm
Xem chi tiết
Vũ Thị Lan
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Xem chi tiết
Phạm Hồng Phát
Bác sĩ
Phạm Hồng Phát
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 12 năm
Xem chi tiết
Lê Văn Trung
Bác sĩ
Lê Văn Trung
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 11 năm
Xem chi tiết
Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết

Đánh giá cho bài viết về bệnh  Gửi đánh giá

  • Phạm Hương

    Tôi mới đi khám chỗ bác sĩ về và được chẩn đoán mắc bệnh rối loạn khí sắc. Rất mong các bác sĩ giúp tôi chữa khỏi bệnh.

    09/04/2018

Gửi bình luận của bạn

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Message*