Mất ngôn ngữ

Mất ngôn ngữ

Một số người gặp phải tình trạng mất ngôn ngữ xảy ra sau một cơn đột qụy hoặc tổn thương đầu hay có khối u ở não. Để điều trị bệnh cần xác định rõ nguyên nhân gây ra bệnh.

1. Bệnh mất ngôn ngữ là gì

2. Triệu chứng của bệnh mất ngôn ngữ

3. Nguyên nhân gây ra bệnh mất ngôn ngữ

4. Biến chứng của bệnh mất ngôn ngữ

5. Điều trị bệnh mất ngôn ngữ

6. Biện pháp đối phó và khắc phục

7. Bác sĩ điều trị

8. Chia sẻ của bệnh nhân

1. Bệnh mất ngôn ngữ là gì?

Mất ngôn ngữ (tên tiếng Anh là Aphasia) là tình trạng bạn không thể giao tiếp được. Bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng nói, viết và hiểu ngôn ngữ, cả lời nói và chữ viết.

Mất ngôn ngữ điển hình xảy ra sau một cơn đột qụy hoặc tổn thương đầu. Nhưng nó cũng có thể xuất hiện từ một khối u não đang phát triển hoặc một bệnh gây tổn thương vĩnh viễn (thoái hóa). Vị trí, mức độ tổn thương và nguyên nhân gây tổn thương não quyết định độ nặng của tình trạng.

Một khi nguyên nhân đã được giải quyết, điều trị cho mất ngôn ngữ tập trung vào liệu pháp lời nói và ngôn ngữ. một người mất ngôn ngữ sẽ học lại và thực hành các kĩ năng ngôn ngữ và học các cách giao tiếp. Thành viên trong gia đình thường tham gia vào quá trình, giúp đỡ người bệnh trong việc học giao tiếp lại.

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng của bệnh mất ngôn ngữ

Mất ngôn ngữ là một dấu hiệu của tình trạng bệnh lí, như bị tai biến mạch máu não hay bị bệnh u não.

Một người bị mất ngôn ngữ có thể:

  • Nói câu ngắn hoặc không hoàn chỉnh
  • Nói câu không có nghĩa
  • Đọc từ này thành từ khác
  • Nói những từ không nhận biết được
  • Không hiểu người khác nói gì
  • Viết câu không có nghĩa

Độ nặng và phạm vi của bệnh phụ thuộc vào mức độ tổn thương và vùng não bị ảnh hưởng.

Các loại mất ngôn ngữ

Bác sĩ có thể đề cập đến các loại như không trôi chảy, trôi chảy và toàn bộ:

Mất ngôn ngữ kiểu không trôi chảy (Mất ngôn ngữ vùng Broca): Tổn thương ngôn ngữ vùn gần thùy trán trái của não thường gây mất ngôn ngữ vùng Broca, còn được gọi là mất ngôn ngữ kiểu không trôi chảy. Người có dạng mất ngôn ngữ này gặp khó khăn khi phát ngôn, nói những câu rất ngắn và bỏ sót từ. Người nghe thường có thể hiểu được.

Người mất ngôn ngữ vùng Broca có thể hiểu những gì người khác nói hơn là có thể nói được. Họ nhận ra được sự khó khăn trong việc giao tiếp và có thể thấy thất vọng. Người bị mất ngôn ngữ vùng Broca có thể bị liệt nửa người hoặc yếu nửa người phải.

Mất ngôn ngữ kiểu trôi chảy (Mất mất ngôn ngữ vùng Wernicke): Người mất ngôn ngữ dạng này có thể nói một cách dễ dàng và trôi chảy những câu dài, phức tạp nhưng không mang ý nghĩa gì cả hoặc có chưa những từ không cần thiết, không đúng. Họ thường không hiểu những gì người khác nói và không nhận ra rằng người khác cũng không hiểu những gì họ nói. Dạng này còn được gọi là mất ngôn ngữ vùng Wernicke, là hậu quả của việc tổn thương vùng ngôn ngữ ở giữa não trái.

Mất ngôn ngữ kiểu toàn bộ: Đây là hậu quả của tổn thương lan tỏa vùng ngôn ngữ của não. Người bị mất ngôn ngữ toàn bộ mất khả năng trầm trọng về việc diễn đạt và hiểu.

Các loại mất ngôn ngữ

Khi nào cần đi bác sĩ khám?

Vì mất ngôn ngữ thường là dấu hiệu vấn đề nghiêm trọng, như đột qụy, nên hãy gọi cấp cứu ngày nếu bạn đột ngột có các triệu chứng sau:

  • Nói khó
  • Khó khăn trong việc hiểu lời nói
  • Khó khăn trong việc lặp lại từ
  • Khó khăn trong việc đọc hay viết

Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Nguyên Phó Giám Đốc, BV Tâm Thần, Tp.Hồ Chí Minh

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ TRỤ  

 

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Viện Tâm Thần Bạch Mai, Hà Nội

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ  ĐỨC  

 

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh viện Tâm Thần,Tp.Hồ Chí Minh

Hơn 17 năm kinh nghiệm trong khám, điều trị các bệnh lý tâm thần

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ TUÂN  

3. Nguyên nhân của bệnh mất ngôn ngữ

Nguyên nhân thường gặp nhất của mất ngôn ngữ là tổn thương não hậu quả từ đột quỵ. Việc mất máu lên não dẫn tới chết tế bào não hoặc tổn thương não vùng điều khiển ngôn ngữ.

Tổn thương não gây ra bởi chấn thương đầu nghiêm trọng, u não, nhiễm trùng hay một quá trình thoái hóa cũng có thể gây mất ngôn ngữ. Trong các tường hợp này, mất ngôn ngữ thường xảy ra cùng với các rối loạn về nhận thức, như vấn đề trí nhớ hay lú lẫn.

Mất ngôn ngữ tiến triển tiên phát là một thuật ngữ dùng cho các rối loạn về ngôn ngữ phát triển từ từ. Tình trạng này là do sự thoái hóa dần dần của các tế bào não ở vùng ngôn ngữ. Đôi khi loại mất ngôn ngữ này sẽ phát triển dần tới một tình trạng suy giảm trí nhớ toàn bộ.

Thỉnh thoảng các đợt mất ngôn ngữ có thể xảy ra. Điều này có thể do đau nửa đầu Migraine, co giật hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua. Một cơn thiếu máu não thoáng qua xảy ra khi dòng máu tới não bị tắc tạm thời. Người từng bị thiếu máu não thoáng qua có nguy cơ cao bị đột quỵ trong tương lai gần.

Nguyên nhân gây ra bệnh mất ngôn ngữ

4. Tác hại và biến chứng của bệnh mất ngôn ngữ

Mất ngôn ngữ có thể gây ra vô số các vấn đề ảnh hưởng chất lượng cuộc sống, vì giao tiếp chiếm phần lớn trong cuộc sống bạn. Giao tiếp khó khăn có thể ảnh hưởng đến:

  • Công việc
  • Quan hệ
  • Các chức năng hàng ngày

Các rào cản ngôn ngữ có thể dẫn tới xấu hổ, thất vọng và các vấn đề trong mối quan hệ.

5. Các phương pháp điều trị bệnh mất ngôn ngữ

Chẩn đoán

Bác sĩ có thể khám lâm sàng thần kinh và thực thể cho bạn, kiểm tra sức cơ, cảm giác và phản xạ, nghe tim và mạch máu ở cổ. Họ có thể chỉ định các xét nghiệm hình ảnh, thường là MRI để nhanh chóng phát hiện nguyên nhân của mất ngôn ngữ.

Bạn có thể thực hiện các bài kiểm tra đánh giá kĩ năng ngôn ngữ như khả năng:

  • Gọi tên đồ vật
  • Tham gia cuộc đối thoại
  • Hiểu và sử dụng từ đúng cách
  • Trả lời câu hỏi qua cách đọc và nghe
  • Lặp lại câu và từ
  • Làm theo chỉ dẫn
  • Trả lời câu hỏi có - không và câu hỏi mở về các chủ đề thông thường
  • Đọc và viết

Điều trị

Nếu tổn thương não nhẹ, người bệnh có thể hồi phục các kĩ năng ngôn ngữ mà không cần điều trị. Tuy nhiên, hầu hết mọi người trải qua liệu pháp ngôn ngữ và lời nói để phục hồi khả năng ngôn ngữ và bổ sung các kinh nghiệm giao tiếp. 

Phục hồi ngôn ngữ và lời nói

Phục hồi là một quá trình tương đối chậm. Mặc dù hầu hết mọi người có tiến bộ đáng kể, ít người lấy lại được toàn bộ khả năng giao tiếp như trước khi tổn thương.

Đối với mất ngôn ngữ, liệu pháp lời nói và ngôn ngữ cải thiện giao tiếp của người bệnh bằng cách lưu trữ nhiều ngôn ngữ càng tốt, dạy họ làm sao để bù đắp cho kĩ năng ngôn ngữ đã mất và tìm các cách thức giao tiếp khác.

Liệu pháp:

  • Bắt đầu sớm: Nhiều nghiên cứu cho thấy việc bắt đầu liệu pháp sớm sau tổn thương não sẽ có hiệu quả nhất.
  • Làm việc trong một nhóm: Trong nhóm, người bị mất ngôn ngữ có thể thử kĩ năng giao tiếp trong một môi trường an toàn. Người tham gia có thể thực tập bắt đầu cuộc đối thoại, nói chuyện luân phiên, phát hiện các ý bị hiểu sai và sửa lỗi.
  • Có thể có sử dụng máy vi tính: Sử dụng liệu pháp hỗ trợ bằng máy tính có thể đặc biệt có ích để học từ và nghe từ.

Thuốc

Một số thuốc đang được nghiên cứu để điều trị mất ngôn ngữ. Đây có thể bao gồm thuốc cải thiện dòng máu chảy lên não, cải thiện khả năng phục hồi của não hay giúp thay thế các chất dẫn truyền thần kinh bị cạn kiệt. 

6. Biện pháp đối phó và khắc phục bệnh mất ngôn ngữ

Đối với người bị mất ngôn ngữ

Nếu bạn bị mất ngôn ngữ, các cách sau có thể giúp bạn giao tiếp với người khác:

  • Mang theo một tấm thẻ giải thích rằng bạn bị mất ngôn ngữ và cho biết mất ngôn ngữ là gì.
  • Mang theo chứng minh thư và thông tin để liên lạc với người thân.
  • Mang bút và giấy bên mình.
  • Sử dụng bản vẽ, bản đồ hoặc hình ảnh để minh họa tắt.
  • Sử dụng cử chỉ và chỉ vào vật thể.

Gia đình và bạn bè

Các thành viên trong gia đình và bạn bè có thể xài các cách sau khi giao tiếp với người bị mất ngôn ngữ:

  • Đơn giản hóa các câu nói và nói với tốc độ chậm
  • Giữ cuộc đối thoại lần lượt từng người một nói chuyện
  • Cho người bệnh thời gian để nói
  • Đừng ngưng câu họ đang nói hay sửa lỗi sai
  • Giảm các tiếng ồn phân tán xung quanh
  • Luôn có sẵn bút và giấy
  • Viết từ khóa và câu ngắn để giải thích nếu cần
  • Giúp người bệnh làm một cuốn từ vựng, hình ảnh để hỗ trợ cuộc đối thoại
  • Sử dụng vẽ hay cử chỉ khi bạn không hiểu
  • Để người bệnh tham gia đối thoại càng nhiều càng tốt
  • Kiểm tra độ hiểu và tóm tắt lại những gì bạn vừa bàn luận

Các nhóm hỗ trợ

Các nhóm hỗ trợ có thể giúp người bị mất ngôn ngữ hòa nhập cộng đồng và học các chiến thuật đối phó. Hãy hỏi bác sĩ thêm thông tin về các nhóm này.

Bệnh mất ngôn ngữ vẫn có thể được điều trị nếu tìm ra đúng nguyên nhân gây ra bệnh. Vậy nên ngay khi thấy các dấu hiệu của bệnh mất ngôn ngữ, bạn cần phải đi khám để được chẩn đoán, xác định nguyên nhân gây ra bệnh và có biện pháp điều trị phù hợp. Liên hệ đặt khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246 nếu bạn cần hỗ trợ và giúp đỡ.

Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Hiến

Bác sĩ Nguyễn Trọng Hiến

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Lão khoa Trung ương

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Nguyễn Hoàng Yến

Bác sĩ Nguyễn Hoàng Yến

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Bạch Mai

Kinh nghiệm: 8 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đánh giá, chia sẻ Gửi đánh giá

  • Phạm Xuân Mạnh

    Ông tôi bị bệnh tai biến mạch máu não cũng bị tình trạng mất ngôn ngữ này. Điều trị một số nơi nhưng không may ông tôi vẫn không qua khỏi. Từ khi ông mất tôi cảm thấy rất buồn. Bởi ông là người mà tôi yêu quý nhất. Tôi mong sao sẽ không còn ai phải giống như tôi, mất đi người thân yêu vì căn bệnh này.

    01/02/2018
  • Thanh Thúy

    Những bệnh về hệ thống thần kinh thật đúng là thiên kỳ bách quái, không thể chủ quan được.

    16/10/2017
  • Nguyễn Thị Hằng

    Tôi cũng có người thân bị bệnh mất ngôn ngữ. Sau khi tham khảo bài viết tôi đã biết các biện pháp đối phó và khắc phục căn bệnh này.

    05/10/2017
  • Nguyễn Hòa Bình

    Nhờ bài viết mà tôi đã hiểu rõ hơn về căn bệnh này và biết cách xử lý khi mắc phải bệnh.

    28/09/2017
Phạm Bình Minh (01/02/2018)
Chào bác sĩ, bố tôi hay nói những câu không có nghĩa và thường nói câu rất ngắn. Nhiều lần tôi nói chuyện với bố tôi nhưng ông gần như không hiểu tôi nói gì. Tôi muốn hỏi bác sĩ có phải bố tôi đang bị căn bệnh này phải không. Nếu đúng thì phải điều trị ra sao.
Hello Doctor (05/02/2018)
Chào bạn Minh, chỉ với một triệu chứng như bạn nói chúng tôi không thể kết luận được bố bạn có đang mắc bệnh hay không. Nếu tình trạng này kéo dài hoặc ngày càng trầm trọng hơn, bạn nên đưa bố bạn đi khám để có phương án điều trị thích hợp.

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung

Đọc thêm

Bài viết đang được cập nhật...