Các loại ảo giác thường gặp nhất trong cuộc sống

Dựa theo các biểu hiện thì ảo giác sẽ được chia làm các loại như: ảo thanh, ảo thị, ảo khứu, ảo vị, ảo giác xúc giác... Mời bạn tham khảo thêm thông tin về các loại ảo giác này với sự chia sẻ của bác sĩ Hello Doctor.

Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)

Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.

Chat Zalo Gọi 1900 1246  Messenger

Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội

Nếu bạn chưa thực sự hiểu về bệnh ảo giác, bạn nên tham khảo thêm thông tin trong bài viết "Bệnh ảo giác là gì".

Cần tư vấn từ Bác sĩ Lê Duy?

Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin cho bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và lên phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Chat Zalo Bác Sĩ
Tổng đài: 1900 1246

Bài viết được thực hiện bởi bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân:

1. Loại ảo giác âm thanh (ảo thanh)

Đôi khi biểu hiện chỉ là ảo thanh thô sơ như: nghe thấy tiếng chuông, tiếng còi, tiếng máy nổ, tiếng súng, điệu nhạc...

Tuy nhiên, tình trạng thường gặp nhất là hiện tượng có tiếng người nói rõ rệt như tiếng chuyện trò, tiếng nói có thể to hoặc nhỏ, có thể từ xa vang lại hay ở gần, từ trên xuống, từ dưới lên hay từ hai bên lại. Nội dung của ảo thanh có thể là chế nhạo, cảnh cáo, đe dọa,... Tiếng nói có thể là của một hay nhiều người, đàn ông hay đàn bà người xa lạ hay quen thuộc,...

Ảo thanh rất hay gặp trong bệnh tâm thần phân liệt và còn gặp trong các bệnh loạn thần phản ứng, loạn tâm thần trước tuổi già, loạn tâm thần do chấn thương sọ não, loạn tâm thần nhiễm khuẩn.

Ảo thanh tường gặp nhất là hiện tượng có tiếng người nói rõ rệt như tiếng chuyện trò, tiếng nói có thể to hoặc nhỏ, có thể từ xa vang lại hay ở gần

2. Loại ảo giác thị giác (ảo thị/ảo giác mắt)

Ảo thị cũng là 1 loại ảo giác thường gặp, chỉ sau ảo thanh và thường kết hợp với ảo thanh.

Ảo thị thường xuất hiện khi quá trình tri giác gặp trở ngại như rối loạn ý thức (mê sảng, mê mộng), khi quá mệt mỏi, hoảng hốt, hay trong điều kiện thiếu ánh sáng (đêm tối, hoàng hôn).

Ảo thị có thể sinh động hay bất động, nội dung của ảo thị có thể thay đổi hoặc không thay đổi. Ảo thị có thể là một hình ảnh đơn độc, một bộ phận của cơ thể (một con mắt, một cái tai...),... và có thể là ảo thị tự thấy mình. Kích thước của ảo thị có thể giống như tự nhiên, hay có thể lớn lên (ảo thị khổng lồ- macropsie), nhỏ đi (ảo thị tí hon - micropsie). Có thể là ảo thị câm hay ảo thị kèm theo tiếng nói (ảo thanh).

Biểu hiện của người bệnh trước ảo thị cũng khác nhau: có thể say mê, thích thú nhìn ngắm, bàng quang ngơ ngác hay sợ hãi bỏ chạy,...

3. Loại ảo giác khứu giác và vị giác (ảo khứu/ảo giác mùi hương và ảo vị)

Hai loại ảo giác này thường đi đôi với nhau và thường xuất hiện cùng với dấu hiệu hoang tưởng. Chẳng hạn: người bệnh nghi bị đầu độc và ngửi thấy mùi thối trong cơm, ăn cảm thấy đắng.

Ảo khứu: người bệnh có thể ngửi thấy nhiều mùi khó chịu như: mùi trứng thối, mùi  cao su cháy, mùi tóc cháy,...

Ảo vị: người bệnh có thể cảm thấy một vị vốn không có trong thức ăn, nước uống: đắng, chua, cay...

Ảo vị và ảo khứu có thể gặp đối với người bệnh tâm thần phân liệt, u não, động kinh, đặc biệt thường gặp nhất trong động kinh tâm thần (tổn thương khu trú ở thuỳ thái dương).

4. Loại ảo giác xúc giác

Người bệnh có cảm giác như kim châm, điện giật, tê lạnh ẩm ướt, nóng bỏng,...có thể xuất hiện từng lúc hay thường xuyên, có thể kết hợp với ảo thị.

Bệnh thường gặp nhất trong loạn thần nhiễm độc (Cocain, rượu, ma tuý,v.v...). Hoặc có thể gặp trong bệnh tâm thần phân liệt, loạn thần nhiễm trùng,v.v...

5. Loại ảo giác nội tạng và ảo giác về sơ đồ cơ thể

Người bệnh cảm thấy rõ ràng trong người những dị vật, những sinh vật nằm yên hoặc động đậy: đỉa trong tai, rắn trong bụng, ếch trong dạ dày, ma quỷ nhập trong người, bị sờ mó, bị hiếp dâm.v.v.. gặp trong bệnh tâm thần phân liệt.

6. Các loại ảo giác đặc biệt

Ảo thanh cơ năng: Xuất hiện đồng thời với âm thanh có thực ở bên ngoài cho đến khi nó hết tác động. Bệnh rất dễ nhầm với ảo tưởng (Xem thêm thông tin về ảo tưởng Tại đây). Ảo thanh xuất hiện khi có kích thích thực tế. Khác với ảo tưởng, sự phản ánh đối tượng có thật trong ảo giác cơ năng không hoà lẫn với các biểu tượng bệnh tật mà tồn tại song song với chúng. Chẳng hạn: vừa nghe tiếng nước chảy, tiếng lá rì rào thì cũng nghe bản nhạc, nước dặn dò.v.v... Khi hết kích thích thì cũng mất ảo thanh.

7. Loại ảo giác lúc giở thức lúc giở ngủ

Là những hình ảnh phát sinh không theo ý muốn trước lúc ngủ, khi nhắm mắt và ở chỗ tối. Hình ảnh thường rất đa dạng, lạ lùng, kỳ quái không giống các đối tuợng thực tế. Ảo giác thường lặp đi lặp lại với tính chất ám ảnh hay tính chất định hình.

Bạn có thể tham khảo đầy đủ thông tin về loại ảo giác này tại bài viết "Ảo giác khi ngủ".

Dù là loại ảo giác nào thì khi chúng kéo dài hơn 2 tuần bạn cũng nên đi khám bác sĩ. Xin lưu ý với bệnh nhân rằng khi ảo giác hình thành bệnh thì không thể tự khỏi được mà bắt buộc phải được điều trị.

Khi có bất kỳ dấu hiệu của các loại ảo giác trên, bạn nên đi khám và điều trị bệnh theo chỉ định của bác sĩ. Hoặc bạn có thể liên hệ với Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246 để được tư vấn tốt nhất, chúng tôi luôn sẵn sàng để giúp đỡ bạn.