Tác dụng của thuốc điều trị bệnh HIV 3TC và lưu ý khi dùng

Tác dụng của thuốc điều trị bệnh HIV 3TC và lưu ý khi dùng

Thuốc 3TC hay còn gọi là Lamivudine là một loại thuốc trong nhóm ARV, có tác dụng ngăn chặn diễn tiến của virus HIV, từ đó kéo dài khoảng thời gian tiến tới AIDS. Để biết được cơ chế tác động của thuốc 3TC ra sao và cách sử dụng thuốc như thế nào, mời bạn theo dõi bài viết dưới đây.

Trong bài "Bệnh HIV/AIDS là gì" chúng tôi đã chỉ ra biện pháp điều trị bệnh HIV dựa trên các loại thuốc kháng Virus HIV một cách tổng quan. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đi sâu tìm hiểu hơn về các loại thuốc này để giúp bạn hiểu rõ hơn cơ chế tác động của thuốc lên virus HIV.

Hiện nay với sự phát triển của y học và sự ra đời của các thuốc kháng retrovirus (ARV), diễn tiến của virus HIV trong những bệnh nhân tham gia điều trị đã được khống chế gần như hoàn toàn. Thuốc kháng virus HIV tác động bằng cách ngăn chặn sự nhân lên của virus HIV, qua đó nhằm giảm số lượng virus trong cơ thể (tải lượng virus). Điều này cho phép hệ thống miễn dịch của cơ thể hồi phục, có nghĩa là giảm nguy cơ bị mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Trong đó, thuốc 3TC hay còn gọi là Lamivudine, là 1 loại thuốc kháng retrovirus (ARV), thuộc nhóm thuốc ức chế men sao chép ngược loại nucleoside (NRTI).

Để biết thêm thông tin về các loại thuốc kháng retrovirus, bạn có thể xem tại Thuốc điêu trị HIV ARV.

1. Tác dụng của nhóm thuốc NRTI

Các NRTI ức chế enzym sao chép ngược bằng cách gắn các nucleic giả vào ADN của virus mới được tạo thành, làm dây ADN đó không thể kéo dài. Cụ thể, các NRTI là dẫn xuất của pyrimidin hoặc purin khi được hoạt hóa (bởi enzym của virus) sẽ trở thành dạng 5’-triphosphat cạnh tranh với enzym sao chéo ngược trong chuỗi ADN của virus làm ngừng kéo dài chuỗi ADN này.

2. Tác dụng của thuốc điều trị HIV 3TC

Thuốc có tác dụng ngăn chặn sự nhân lên của virus HIV. Ngoài ra, thuốc cũng có tác dụng ức chế virus viêm gan B.

Mặc dù thuốc có tính dung nạp tốt, nhưng việc kháng thuốc xuất hiện tương đối nhanh: chỉ 1 đột biến điểm (M184V) là đủ để gây kháng thuốc. Tuy nhiên, đột biến này lại có thể làm tăng độ nhạy của các virus kháng AZT và làm giảm khả năng nhân bản của virus. 

"Khi bạn quan hệ với người lạ hoặc quan hệ đồng tính, bạn thuộc đối tượng có NGUY CƠ nhiễm HIV.

Tốt nhất là điều trị ARV sớm từ 2 đến 6 giờ sau khi bị phơi nhiễm và không điều trị muộn quá 72 giờ (3 ngày) kể từ khi có hành vi nguy cơ."

Bác sĩ Phạm Kim DungBác sĩ Phạm Minh Quân

3. Chỉ định sử dụng thuốc 3TC

Khi bị nhiễm virus HIV, nếu dùng thuốc 3TC thường sẽ phải dùng kết hợp với ít nhất một thuốc dideoxynucleosid ức chế enzym phiên mã ngược (NRTI) khác, thường kết hợp với zidovudin hoặc stavudin.

Thận trọng

Ở trẻ em có tiền sử viêm tụy hoặc có yếu tố nguy cơ phát triển viêm tụy, khi dùng kết hợp thuốc 3TC và zidovudine phải theo dõi chặt chẽ. Khi có những dấu hiệu lâm sàng, hoặc kết quả xét nghiệm khác thường nghi là viêm tụy, cần phải ngừng thuốc ngay. Người thân hoặc người trông nom trẻ em nhiễm HIV nên tìm hiểu về những dấu hiệu và triệu chứng của viêm tụy. 

Ở người bị suy chức năng thận, trẻ dưới 12 tuổi và thiếu niên cân nặng dưới 50 kg, không dùng chế phẩm kết hợp cố định chứa thuốc 3TC và zidovudin, vì không thể hiệu chỉnh riêng từng thuốc. Chống chỉ định thuốc cho bệnh nhân quá mẫn với bất cứ thành phần nào của thuốc hay có bệnh thận nặng.

Đặc biệt, người bệnh vẫn phải được theo dõi và chăm sóc liên tục. Ngoài ra, thuốc không làm giảm nguy cơ lây truyền HIV, do đó người bệnh vẫn cần phải tuân thủ các biện pháp phòng tránh y nhiễm.

4. Tác dụng phụ có thể gặp phải khi sử dụng thuốc 3TC

Các tác dụng phụ hay gặp là:

  • Nhức đầu, mất ngủ, khó chịu, mệt mỏi, đau, chóng mặt, trầm cảm, sốt, rét run.
  • Buồn nôn, nôn, ỉa chảy, chán ăn, đau bụng, khó tiêu, tăng amylase.
  • Bệnh dây thần kinh ngoại biên, dị cảm, đau cơ, đau khớp.
  • Phát ban.
  • Giảm bạch cầu trung tính, thiếu máu.
  • Tăng men gan AST, ALT.

Ngoài ra, cũng có thể có các tác dụng phụ, tuy nhiên ít gặp hơn: viêm tụy, giảm tiểu cầu hay tăng bilirubin huyết.

Xử trí khi xuất hiện tác dụng phụ

Phải ngừng thuốc ngay nếu có những dấu hiệu lâm sàng, triệu chứng, hoặc kết quả xét nghiệm cho thấy có thể xảy ra viêm tụy, hoặc các tác dụng phụ diễn tiến rầm rộ.

5. Liều lượng và cách dùng thuốc 3TC

Bao giờ cũng phải dùng 3TC kết hợp với ít nhất một thuốc kháng retrovirus, thường kết hợp với zidovudin hoặc stavudin.

Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quátTruyền nhiễm - Bệnh viện Nhiệt Đới, Tp.Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 10 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Kim Dung

Thạc sĩ - Bác sĩ Phạm Kim Dung

Khoa: Truyền nhiễm - Dự án quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS, Hà Nội

Kinh nghiệm: 13 năm

Vị trí: Phó trưởng bộ phận Xét nghiệm, điều trị, chăm sóc

Hẹn gặp trực tiếp bác sĩ: 1900 1246   giờ hành chính.

Cách dùng

3TC hay chế phẩm kết hợp cố định chứa 3TC và zidovudin được dùng uống, không cần lưu ý đến các bữa ăn, Với người bệnh điều trị bằng thuốc kháng retrovirus, phải thường xuyên theo dõi, khám định kỳ để phòng ngừa độc tính của thuốc và xác định tiến triển của bệnh, qua đó có thể thực hiện những thay đổi trong cách dùng thuốc nếu cần. Duy trì liều lượng tối ưu có tính quyết định, để tránh hoạt tính kháng retrovirus dưới mức tối ưu sẽ không có tác dụng kiềm hãm virus thật sự.

Quá liều và cách xử trí

Có rất ít thông tin về quá liều, mặc dù khi quá liều, thường sẽ không thấy rõ các dấu hiệu hoặc triệu chứng lâm sàng, nhiều khi xét nghiệm máu vẫn bình thường. Cách xử trí tương tự các phương pháp hồi sức chống độc thông thường.

Các điều cần lưu ý khi dùng thuốc

  • Sự tuân thủ (dùng thuốc đều đặn, đúng và đủ).
  • Cách xử trí khi bạn bỏ lỡ một liều thuốc.

Nếu bạn quên uống một liều, cần uống thuốc ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu lúc bạn nhớ ra cũng là thời điểm bạn phải uống liều kế tiếp, thì bạn không uống hai liều cùng một lúc để bù đắp cho liều đã quên. Tốt nhất, bạn nên gặp bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn.

Nếu bạn thường xuyên quên uống thuốc, hãy trình bày với bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn để được tư vấn sử dụng các loại viên kết hợp.

>>>Tham khảo thêm một số thuốc cũng thuộc nhóm kháng retrovirus:

Bạn nên đi xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi đáp ứng điều trị và bác sĩ sẽ có sự điều chỉnh kịp thời để đạt được kết quả điều trị tốt hơn. Đặt lịch khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246 để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất.



Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Kim Dung

Thạc sĩ - Bác sĩ Phạm Kim Dung

Khoa: Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Dự án quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS – Bộ Y tế

Kinh nghiệm: 13 năm

Vị trí: Phó trưởng bộ phận Xét nghiệm, điều trị, chăm sóc

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 10 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đào Đình Mậu

Bác sĩ Đào Đình Mậu

Khoa: Ung thư, Da liễu, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Quân Y 354

Kinh nghiệm: 25 năm

Vị trí: Trưởng khoa

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Thuốc điều trị HIV mua ở đâu
Thuốc điều trị HIV Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, con người đã tìm ra cách đối mặt với đại dịch thế kỷ HIV. Các thuốc điều trị HIV...
Nguyên nhân gây bệnh HIV
HIV không chỉ là gánh nặng của các nước đang phát triển mà còn là nỗi kinh hoàng của toàn thế giới. HIV có thể lây...
Bệnh hiv bao lâu thì phát bệnh? Khi nào bệnh nhân có triệu chứng?
Có thể có sự khác biệt trong thời gian phát bệnh và xuất hiện các triệu chứng ở các bệnh nhân HIV. Tuy nhiên, khoảng bao lâu...
Bệnh HIV là gì? Thời gian ủ bệnh HIV là bao lâu?
Không giống như một số loại virus khác, cơ thể con người không thể loại bỏ hoàn toàn HIV, ngay cả khi điều trị. Vì vậy, một khi bạn bị nhiễm HIV, bạn sẽ...
Bị mắc bệnh nhiễm HIV thì thường có triệu chứng gì?
Bạn không thể dựa vào triệu chứng để khẳng định rằng bạn có bị nhiễm HIV hay không. Chỉ có một cách duy nhất để biết đó là làm...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Minh Tuấn

    Đang cần tra cứu thông tin về thuốc thì thấy được bài viết của bác sĩ. Rất cảm ơn những thông tin mà bác sĩ đã cung cấp.

    19/04/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung