Tác dụng và cách sử dụng thuốc Zidovudine - AZT

Tác dụng và cách sử dụng thuốc Zidovudine - AZT

Sử dụng thuốc điều trị HIV là cách duy nhất để kìm hãm sự phát triển của virus HIV, giúp người bệnh kéo dài sự sống. Loại thuốc kháng HIV đầu tiên trên thế giới được công nhận và sử dụng là AZT. Trong bài viết này, chúng ta cùng tìm hiểu những tác dụng và cách sử dụng thuốc AZT như thế nào nhé.

===

Tham vấn thông tin, tư vấn, xét nghiệm, điều trị:

✍  Bs.Dương-Nguyên phó cục trưởng HIV

       Bs.Quân-BV Bệnh Nhiệt đới.

☎ Gọi điện Tư vấn: 19001246 

(Bảo mật danh tính hoàn toàn)

===

1. Thuốc điều trị HIV Zidovudine - AZT

AZT là viết tắt của tên thuốc azidothyamine hay zidovudine. Đây là thuốc kháng virus HIV được công nhận đầu tiên. Năm 1987, lần đầu tiên Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa kỳ (FDA) công nhận một loại thuốc mới trong điều trị HIV- đại dịch của thế kỷ. Hơn 30 năm sau, AZT vẫn chứng tỏ khả năng điều trị của mình khi vẫn nằm trong phác đồ nhóm các thuốc kháng virus hiệu lực.

Để biết tổng quan hơn về phương pháp điều trị bệnh HIV, bạn có thể xem tại Phương pháp điều trị bệnh HIV.

2. Cơ chế hoạt động của thuốc AZT

AZT có cấu trúc tương tự như thimine, được phân loại vào  nhóm ức chế quá trình sao chép ngược của virus. Khi vào cơ thể thuốc được chuyển hóa thành zidovudin bởi thymin kinase. Trong tế bào cơ thể, nó lại tiếp tục được chuyển hóa thành zidovudin triphosphate- đây chính là dạng hoạt động của AZT. Dạng hoạt động này sẽ đóng vai trò như chất cạnh tranh với các nguyên liệu để tổng hợp AND, làm quá trình tổng hợp ADN của virus bị lỗi và kết thúc sớm.

Xem thêm: Liệu pháp điều trị ARV

3. Dược động học

  • Phân phối: thâm nhập qua Hệ thần kinh trung ương tốt
  • Thời gian bán thải: 1 giờ.
  • Chuyển hóa qua gan
  • Bài tiết qua thận

4. Tác dụng của thuốc điều trị HIV - AZT

- Giảm số lượng HIV:

Thuốc này được sử dụng đơn độc hoặc kết hợp với các thuốc khác để kiểm soát tình trạng nhiễm HIV. AZT giúp làm giảm số lượng HIV trong cơ thể người bệnh. Do số lượng HIV là chìa khóa quyết định thời gian diễn tiến của HIV, số lượng càng ít, thời gian diễn tiến đến AIDS, biến chứng (nhiễm trùng, ung thư) xảy ra càng chậm.

- Phòng chống lây nhiễm HIV qua con đường mẹ - con:

AZT được sử dụng cho các sản phụ HIV để phòng tránh HIV truyền qua thai nhi trong thai kỳ và khi chuyển dạ. Sau khi sinh xong, AZT cũng có thể dùng cho trẻ sơ sinh để tránh nhiễm HIV .

5. Chế phẩm

  • Viên nang mềm  100mg
  • Viên nén 300mg
  • Xiro 50mg/5ml
  • Dung dịch tiêm10mg/mL

6. Hướng dẫn cách dùng thuốc AZT

- Những người cần thận trọng khi sử dụng thuốc AZT:

  • Người bị suy gan, suy thận
  • Thiếu máu
  • Giảm bạch cầu hạt

Khi muốn sử dụng thuốc, những đối tượng này cần có sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ.

- Chống chỉ định

Nhạy cảm, dị ứng với thuốc

- Chỉ định

  • Phòng chống nhiễm HIV qua đường mẹ - con.
  • Điều trị phơi nhiễmHIV

- Tác dụng phụ: >10% người sử dụng bị:

  • Thiếu máu (ở trẻ em)
  • Chán ăn (11%)
  • Tiêu chảy (17%)
  • Sốt (16%)
  • Giảm bạch cầu hạt (39% ở trẻ em)
  • Đau đầu(42%)
  • Buồn nôn(46-61%)
  • Rối loạn tiêu hóa: Tiêu chảy, đầy bụng, nôn (6-25%)
  • Đau cơ (20%)

1-10% người sử dụng bị:

  • Mất ngủ (5%)
  • Tăng sắc tố máu ( đen- nâu)
  • Rối loạn số lượng tiểu cầu 
  • Thiếu máu hồng cầu to
  • Tăng men gan
  • Chóng mặt (66%)

Những điều phải đối mặt khi sử dụng AZT

Các trường hợp mắc HIV giai đoạn muộn có thể bị giảm bạch cầu và thiếu máu nghiêm trọng khi dùng. Khi xảy ra tình trạng này, người bệnh thường được truyền máu hoặc ngưng sử dụng thuốc.  Vì giai đoạn này nếu không kiểm soát kĩ sẽ dễ dẫn đến bùng phát tải lượng virus HIV hoặc tăng nguy cơ nhiễm trùng cơ hội. Người bệnh cần nhập viện hoặc theo sát lịch hẹn  của bác sĩ để được chăm sóc và theo dõi tích cực. 

Cần nhập viện ngay nếu bạn có các triệu chứng như:

  • Sốt
  • Khó thở
  • Đau họng
  • Ho dai dẳng
  • Lạnh run

Bệnh lý cơ cũng được phát hiện trên các trường hợp sử dụng lâu ngày. Hãy báo ngay với bác sĩ của bạn nếu bạn thấy nước tiểu màu đỏ, cơ giảm về kích thước, teo nhỏ lại hoặc yếu đi.

Một số trường hợp cũng báo cáo về tình trạng Toan máu do tăng acid lactic, gan to, gan nhiễm mỡ. Đến gặp bác sĩ ngay nếu bạn thấy:

  • Nôn ói liên tục
  • Đau dạ dày/ bụng
  • Nước tiểu màu sậm, vàng
  • Vàng da mắt

hoăc: 

  • Thở nhanh
  • Lú lẫn
  • Đau cơ

7. Các trường hợp tương tác thuốc

Thuốc làm giảm chuyển hóa zidovudin: Atovaquon, methadon, probenecid, acid valproic.

Thuốc làm giảm bài tiết zidovudin qua thận: Dapson, pentamidin và amphotericin B.

Dùng đồng thời với những thuốc độc với thận, độc với tế bào hoặc thuốc gây suy tủy như: Dapson, pyrimethamin, ganciclovir, flucytosin, ribavirin, interferon, vincristin, vinblastin, doxorubicin sẽ làm tăng nguy cơ phản ứng có hại.

Dùng đồng thời với paracetamol làm tăng tai biến về máu, tăng nguy cơ thiếu máu, giảm bạch cầu trung tính, đặc biệt khi dùng thời gian dài, có thể do giảm chuyển hóa zidovudin.

8. Theo dõi người bệnh khi sử dụng thuốc AZT

Người bệnh nên được theo dõi hàng tháng các chỉ số:

  • Men gan: ALT,AST
  • Bilirubin: Toàn phần, trực tiếp, gián tiếp.

Trong quá trình sử dụng, người bệnh có thể gặp phải một số tác dụng phụ của thuốc nên cần theo dõi sát sao những biểu hiện của người bệnh khi dùng thuốc. Nếu các tác dụng phụ gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người bệnh, cần thông báo với bác sĩ để có biện pháp xử lý.

Xem thêm: Tác dụng phụ của thuốc điều trị HIV.

Bạn cần lưu ý rằng, không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa được hỏi ý kiến của bác sĩ. Để điều trị bệnh HIV, bạn có thể liên hệ đặt khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246.



Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Bùi Đức Dương

Phó giáo sư -Tiến sĩ y học - Thầy thuốc nhân dân Bùi Đức Dương

Khoa: Hô hấp, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam

Kinh nghiệm: 22 năm

Vị trí: Giám đốc

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Hỏi đáp: Làm gì khi quan hệ bị rách bao? Nguy cơ gì?
Tôi có quan hệ với "gái bán hoa" bị rách bao. Sau đó tôi thay bao khác, xin hỏi có nguy cơ gì không? Nghe...
Quan hệ đồng tính dễ lây HIV, cách phòng ngừa tốt nhất là gì?
Quan hệ đồng tính dễ lây HIV nguyên nhân cộng đồng đối tượng này nhỏ và khác biệt so với cách giao tiếp xã hội thông thường. Sử...
Địa chỉ xét nghiệm HIV ở Tp.HCM và Hà Nội
Theo số liệu thống kê, cả nước ta hiện tại có 1345 cơ sở y tế cung cấp dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV, trong đó có 136 phòng xét...
Mẹ nhiễm HIV có con được không, cần làm gì để tránh lây sang con?
Chào bác sĩ Hello Doctor, thật đáng buồn khi tôi bị dương tính với HIV. Nhưng là một người phụ nữ, tôi vẫn mong muốn mình có con. Xin...
Bệnh HIV bao lâu thì phát bệnh, khi nào bệnh nhân có triệu chứng?
Có thể có sự khác biệt trong thời gian phát bệnh và xuất hiện các triệu chứng ở các bệnh nhân HIV. Tuy nhiên, khoảng bao lâu...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Hoàng Anh

    Tôi đi khám và đang điều trị bằng thuốc này. Cảm ơn bác sĩ đã chia sẻ thông tin về loại thuốc này.

    10/05/2019
  • T. Hoàn

    Cảm ơn bác sĩ đã cung cấp thông tin về thuốc, giúp cho bệnh nhân chúng tôi hiểu hơn về loại thuốc mình đang sử dụng.

    03/04/2018
Thu Hương (10/05/2019)
Loại thuốc này có bán ở các hiệu thuốc ngoài không bác sĩ.
Hello Doctor (10/05/2019)
Chào bạn Hương, hiện các loại thuốc HIV không bán ở bên ngoài. Do thuốc HIV cần được bảo quản rất kĩ, các hiệu thuốc ngoài không đủ tiêu chuẩn để bảo quan nên thuốc ARV nói chung chỉ bán tại các trung tâm chuyên bán về thuốc.

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung