Phơi nhiễm HIV là gì, cách xử lý khi có hành vi nguy cơ

Phơi nhiễm HIV là gì, cách xử lý khi có hành vi nguy cơ

Bài viết này, bác sĩ sẽ giúp bạn sẽ hiểu rõ hơn về phơi nhiễm HIV là gì, các trường hợp phơi nhiễm, cách xử lý khi bị phơi nhiễm, nguy cơ bị lây nhiễm.

  1. Phơi nhiễm HIV là gì
  2. Các trường hợp phơi nhiễm HIV
  3. Cách xử lý khi bị phơi nhiễm HIV
  4. Khám phơi nhiễm HIV ở đâu
  5. Nguy cơ mắc HIV sau khi phơi nhiễm
  6. Dự phòng phơi nhiễm HIV

>>>Để biết đầy đủ thông tin về bệnh HIV/AIDS, bạn có thể xem thêm thông tin tại Bệnh nhiễm HIV.

1. Phơi nhiễm HIV là gì?

Phơi nhiễm HIV là thuật ngữ dùng để chỉ sự tiếp xúc của người lành không mắc bệnh với các dịch cơ thể của người có nguy cơ lây nhiễm HIV. 

Các trường hợp phơi nhiễm HIV:

  • Tiếp xúc với máu của người có nguy cơ bị HIV
  • Quan hệ tình dục không có sử dụng bao cao su với người bị HIV, có nguy cơ bị HIV
  • Mẹ bị HIV mang thai, sanh con qua ngã âm đạo, lúc cho con bú.
  • Đạp trúng kim tiêm
  • Sử dụng chung kim tiêm với người có nguy cơ mắc HIV
  • Sử dụng chung các vật dụng có thể gây vết thương, dính máu như: bàn chải đánh răng, kiềm bấm móng tay.
  • Nhận máu truyền từ người bị nhiễm HIV.

Trong thời gian phơi nhiễm HIV, bạn có thể có các dấu hiệu phơi nhiễm HIV. Tuy nhiên, chỉ có xét nghiệm HIV mới là cách xác định chính xác bạn có bị mắc bệnh HIV hay không .

Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Minh QuânBác sĩ Phạm Minh Quân

Bệnh viện Nhiệt Đới, Tp.Hồ Chí Minh

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ  QUÂN 

 

Bùi Đức Dương

Phó Giáo Sư- Bác sĩ Bùi Đức Dương

Hơn 21 năm kinh nghiệm.

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ DƯƠNG  

 

Trieu-Chung

 

2. Các trường hợp phơi nhiễm HIV

Một số trường hợp phơi nhiễm HIV thường gặp là:

  • Bị kim đâm vào khi làm thủ thuật y tế tiêm truyền hoặc lấy máu làm xét nghiệm. 
  • Vết thương do dao mổ hay các dụng cụ sắc nhọn chọc, đâm vào gây chảy máu.
  • Bị tổn thương qua da do các ống đựng máu hoặc chất dịch của người bệnh bị vỡ đâm vào.
  • Máu, chất dịch của người có HIV bắn vào các vùng da bị tổn thương, vào niêm mạc (mắt, mũi, họng). Nếu viêm loét hoặc xây sát rộng thì nguy cơ cao hơn.
  • Bị người khác dùng kim tiêm đã sử dụng có máu (có chứa virus HIV) đâm vào, hoặc những người trong khi làm nhiệm vụ (công an, bác sỹ…) cấp cứu tai nạn giao thông, bắt tội phạm…

3. Cách xử lý khi bị phơi nhiễm HIV

Khi có phơi nhiễm với HIV, bạn không nên hoảng loạn mà cần bình tĩnh để xử lý. Nếu là vết thương, bạn nên rửa vết thương dưới vòi nước hoặc xà phòng, không nên nặn máu.

Sau đó đến ngay cơ sở y tế ngay để được điều trị dự phòng bằng thuốc chống phơi nhiễm HIV (ARV) trong vòng 72 giờ. Việc dự phòng thuốc chống phơi nhiễm HIV khi gặp tình huống rủi ro có sự tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc các dịch tiết từ cơ thể người có HIV là rất quan trọng. Nếu được điều trị sớm và đúng cách, nguy cơ nhiễm HIV sẽ giảm hẳn.

>>>Xem thêm: Làm gì khi bị đâm phải bơm kim tiêm có máu HIV.

4. Khám phơi nhiễm HIV ở đâu?

Để khám phơi nhiễm HIV, bạn có thể đến các cơ sở Y tế đã được cấp phép để làm xét nghiệm. Nếu bạn ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, bạn có thể đến phòng khám của Hello Doctor để được các bác sĩ hỗ trợ.

  • TP.HCM: 152/6 Thành Thái, P.12, Q.10, TP.HCM
  • Hà Nội: Số 5, Ngách 4, Ngõ 95, Hoàng Cầu, Đống Đa, Hà Nội

5. Nguy cơ bị mắc bệnh HIV sau khi phơi nhiễm

Nguy cơ mắc HIV sau khi phơi nhiễm cũng sẽ thay đổi tùy theo trường hợp phơi nhiễm:

- Theo thống kê, truyền máu có nguy cơ cao nhất, lên tới 90% nhiễm HIV sau khi nhận máu từ người cho bị nhiễm HIV.

- Kế đến là con đường truyền từ mẹ sang con. Với các trường hợp không có bất kỳ biện pháp an toàn nào, nguy cơ đứa trẻ bị nhiễm HIV là lên đến 30-45%, theo thống kê của WHO. Tuy nhiên, nếu có các biện pháp dự phòng, tỷ lệ này giảm xuống chỉ còn dưới 5% trẻ nhiễm HIV từ mẹ.

Các biện pháp dự phòng cho trường hợp này gồm:

  • Sản phụ nhiễm HIV uống thuốc kháng virus càng sớm càng tốt, sẽ có một số loại thuốc an toàn cho thai kỳ. Điều này sẽ làm giảm tải lượng virus trong cơ thể mẹ, giảm nguy cơ nhiễm HIV truyền từ mẹ sang con qua nhau thai, dù nguy cơ này khá thấp.
  • Lúc chuyển dạ  là thời điểm mà nguy cơ lây nhiễm cực kỳ cao.
  • Mổ bắt con sẽ là phương pháp được ưu tiên hơn là sanh thường qua ngả âm đạo do làm giảm thời gian tiếp xúc của trẻ với dịch tiết âm đạo, máu của mẹ. 
  • Sau sinh, trẻ sẽ được cho uống thuốc kháng virus từ 2-6 tuần sau sanh. Một số ý kiến chuyên gia cũng khuyên rằng trẻ không nên bú mẹ.

- Sử dụng chung kim tiêm với người nhiễm HIV hay bị kim tiêm đâm vào tay. Nguy cơ do trường hợp này thật ra khá thấp khoảng 1%. Tuy nhiên, nguy cơ sẽ cao hơn nếu lòng kim tiêm to, kim tiêm mới sử dụng xong, máu còn trong kim tiêm nhiều.

- Về con đường quan hệ tình dục, nguy cơ cũng dao động tùy theo thời gian, đối tượng quan hệ, con đường quan hệ. Trong đó:

  • Quan hệ tình dục qua đường âm đạo, người nam sẽ có nguy cơ mắc HIV cao hơn so với nữ.
  • Quan hệ tình dục qua đường hậu môn, người nhận (bottom) sẽ là người có nguy cơ nhiễm cao hơn.
  • Quan hệ qua đường miệng-dương vật, miệng-âm đạo, miệng-hậu môn hiện vận chưa có số liệu thống kê chính xác. Tuy nhiên, theo các ý kiến chuyên gia, con đường này được xem là có nguy cơ thấp hơn các con đường quan hệ tình dục đề cập ở trên. Tuy nhiên, nguy cơ vẫn có nếu người lành có vết thương chảy máu quan hệ với người bị nhiễm HIV.

Ngoài ra, nếu người bệnh có mắc thêm các bệnh khác thuộc nhóm các bệnh lây truyền qua đường tình dục sẽ làm tăng nguy cơ mắc lên tới hơn 8 lần.

Quan hệ với người đang trong giai đoạn cửa sổ HIV( sau nhiễm 12-16 tuần) sẽ làm tăng nguy cơ mắc lên đến 26 lần. Do lúc này tải lượng virus trong cơ thể đang cực kỳ cao.

Do đó, việc sử dụng các biện pháp an toàn khi quan hệ tình dục là rất quan trọng. Theo CDC, nó có thể làm giảm nguy cơ mắc lên đến 80%.

- Trường hợp đâm kim thì cũng khá thấp, nguy cơ khoảng từ 0.5%-1%.

Tuy nhiên, các số liệu thống kê trên dù có thấp nhưng cũng không nên quá chủ quan khi bạn bị phơi nhiễm HIV. Tổ chức y tế thế giới WHO khuyên rằng, bất kể trường hợp nào nghi ngờ, hoặc phơi nhiễm HIV đều nên sử dụng thuốc dự phòng kháng virus HIV, để đảm bảo chắc chắn nguy cơ nhiễm được giảm đến mức thấp nhất.

7. Cách dự phòng phơi nhiễm HIV

Với những người bị phơi nhiễm HIV, cần lưu ý một số những điều sau:

- Không được tự ý mua thuốc dùng. Thực hiện điều trị và xử lý khi có chỉ dẫn có chỉ định của bác sĩ.

- Điều trị dự phòng nên được bắt đầu bắt đầu càng sớm càng tốt cho tất cả đối tượng có nguy cơ lây nhiễm HIV, tối ưu nhất trong vòng 72 giờ.

- Sử dụng phác đồ thuốc uống hàng ngày và điều trị dự phòng 28 ngày cho tất cả các trường hợp phơi nhiễm có nguy cơ. Ngừng thuốc khi xác định nguồn phơi nhiễm âm tính với HIV.

- Theo dõi sát sao tình trạng bản thẩn trong và sau điều trị. Khi có các tác dụng phụ của thuốc nên nói với bác sĩ.

- Khi bạn có vấn đề về tâm lý, nên tìm đến các bác sĩ để được tư vấn.

- Không điều trị dự phòng bằng ARV sau phơi nhiễm cho các trường hợp:  Người bị phơi nhiễm đã nhiễm HIV;  Nguồn gây phơi nhiễm được khẳng định là HIV âm tính; Phơi nhiễm với các dịch cơ thể không có nguy cơ lây nhiễm đáng kể như nước mắt, dịch nước bọt không dính máu, nước tiểu và mồ hôi và cũng không điều trị ARV với người phơi nhiễm liên tục với HIV như quan hệ tình dục thường xuyên với người nhiễm HIV hoặc gái mại dâm nhưng hiếm khi sử dụng bao cao su; người nghiện chích ma tuý thường xuyên sử dụng chung bơm kim tiêm.

>>>Thông tin hữu ích cho bạn:



Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 10 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Bùi Đức Dương

Phó giáo sư -Tiến sĩ y học - Thầy thuốc nhân dân Bùi Đức Dương

Khoa: Hô hấp, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam

Kinh nghiệm: 21 năm

Vị trí: Giám đốc

Đào Đình Mậu

Bác sĩ Đào Đình Mậu

Khoa: Ung thư, Da liễu, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Quân Y 354

Kinh nghiệm: 25 năm

Vị trí: Trưởng khoa

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Bệnh HIV là gì, thời gian ủ bệnh HIV là bao lâu?
Không giống như một số loại virus khác, cơ thể con người không thể loại bỏ hoàn toàn HIV, ngay cả khi điều trị. Vì vậy, một khi bạn bị nhiễm HIV, bạn sẽ...
Bệnh hiv bao lâu thì phát bệnh, khi nào bệnh nhân có triệu chứng?
Có thể có sự khác biệt trong thời gian phát bệnh và xuất hiện các triệu chứng ở các bệnh nhân HIV. Tuy nhiên, khoảng bao lâu...
Bị muỗi đốt có thể bị lây nhiễm HIV không?
Chúng ta đều biết bệnh HIV có thể lây qua đường máu. Vậy chúng ta đặt ra câu hỏi là bị muỗi cắn liệu có thể bị lây nhiễm HIV...
Bệnh HIV có lây qua đường ăn uống không?
Chào bác sĩ, tôi tên là Hải. Tôi có một người em họ mới phát hiện bị bệnh HIV. Tôi rất lo lắng vì đã từng ăn cơm và...
Bệnh HIV có lây qua đường miệng không, yếu tố nguy cơ là gì?
Bệnh HIV rất dễ lây nhiễm, vì vậy tkhông ít người cảm thấy băn khoăn vấn đề HIV có lây qua đường miệng không. Trên thực tế, khi bạn có sự...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Nguyễn Hải Anh

    Tôi trước đây từng tiếp xúc với máu của người bị HIV do bất cẩn. Đó là quãng thời gian đáng sợ nhất trong cuộc đời của tôi. Lúc đấy tôi không đủ bình tĩnh để thực hiện các biện pháp xử lý mà chỉ biết đi khám bác sĩ ngay. Nhưng cũng còn may vì sau thời gian điều trị phơi nhiễm, tôi đã kiểm tra và kết luận âm tính. Bạn nào gặp trường hợp như tôi thì nhớ bình tĩnh hơn và đi khám bác sĩ ngay nhé.

    14/03/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung