Chuyển đến nội dung chính
📖 Đã đọc 0%

Tai biến mạch máu não theo y học cổ truyền

Đọc trong 11 phút Chia sẻ Zalo
Tai biến mạch máu não theo y học cổ truyền

Theo y học hiện đại, tai biến mạch máu não (stroke) hay còn gọi là đột quỵ là sự tổn thương các chức năng thần kinh xảy ra đột ngột do nguyên nhân mạch máu não, đặc điểm lâm sàng chủ yếu của bệnh là: phát hiện đột ngột, hôn mê và yếu liệt.

📋 Tóm tắt Y khoa Điểm Chính Lâm Sàng & Hướng Xử Trí

Tai biến mạch máu não theo y học cổ truyền là dấu hiệu cảnh báo bất thường trong hệ thần kinh trung ương hoặc ngoại biên, cần được thăm khám lâm sàng và thực hiện các chẩn đoán cận lâm sàng chuyên sâu để xác định chính xác tổn thương gốc rễ.

  • Triệu chứng co giật cơ, tê mỏi kéo dài phản ánh sự gián đoạn hoặc kích thích bất thường trong quá trình dẫn truyền tín hiệu thần kinh.
  • Bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định đo điện cơ (EMG), chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc xét nghiệm chuyên biệt để chẩn đoán phân biệt.
  • Can thiệp đúng thời điểm giúp bảo tồn tối đa chức năng vận động, phục hồi dẫn truyền và ngăn chặn di chứng thần kinh vĩnh viễn.
⚠️ Lưu ý an toàn y khoa: Cần đến bệnh viện cấp cứu ngay nếu xuất hiện triệu chứng đột ngột kèm yếu liệt nửa người, méo miệng, nói ngọng hoặc co giật toàn thân.

Theo y học cổ truyền, tai biến mạch máu não được gọi là chứng “trúng phong” và được mô tả với các triệu chứng: bán thân bất toại, mồm méo, nói khó, nặng thì bất tỉnh nhân sự. Ngoài ra, đông y trước đây còn gọi tai biến mạch máu não với các tên gọi như “Kích bộc” “Thiên khô” và “Đại quyết” với tiên lượng: “Khi phản phục được là sống, còn không phản phục được là chết”

NGUYÊN NHÂN

Nếu y học hiện đại chia tai biến mạch máu não thành nhồi máu não và xuất huyết não thì theo y học cổ truyền, sự hình thành bệnh có liên quan đến các yếu tố bệnh lý sau:

  • Phong: tức “can phong” do can thận âm hư, thủy không dưỡng mộc, can dương thịnh hóa phong.

    Thạc sĩ - BSCKII Nguyễn Thi Phú

    Cần tư vấn cùng Thạc sĩ - BSCKII Nguyễn Thi Phú?

    Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin để được Bác sĩ chuyên khoa đánh giá triệu chứng và xây dựng phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

  • Hỏa: Can dương thịnh, trường vị nhiệt kết thường biểu hiện mặt đỏ, bứt rứt dễ cáu gắt, đại tiện táo kết.

  • Đàm: ăn nhiều chất béo, nghiện rượu, tỳ vị tích trệ, tân dịch tích tụ sinh đàm, hoặc uất giận ưu tư nhiều quá khí trệ sinh đờm.

  • Ứ huyết: khí trệ, ngoài ra âm hư huyết ít, khí hư vận hóa suy giảm cũng gây nên huyết ứ.

_____________________________

    HELLO DOCTOR - MANG SỨC KHOẺ ĐẾN CUỘC SỐNG

          DỄ DÀNG GẶP BÁC SĨ: GỌI 1900146

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ SỨC KHỎE LẬP TỨC: GỌI 19001246

(Liên lạc qua điện thoại, trước khi đến trực tiếp cơ quan y tế, để tránh lây nhiễm Covid-19)

_____________________________

4 nguyên nhân trên đều có liên quan ảnh hưởng lẫn nhau và là nguyên nhân của nhau

Tai biến mạch máu não theo y học cổ truyền

Sơ đồ bệnh lý tai biến mạch máu não

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

Thường tai biến mach máu não biểu hiện trên lâm sàng không thực sự điển hình với các triệu chứng: hoa mắt, chóng mặt, tê bì, hôn mê, liệt nửa người, …

TBMMN mang tính chất khí hư tà khí thực mà giai đoạn cấp biểu hiện chủ yếu là tà thực, nhưng do chính khí vốn hư nên tà khí dễ làm hao tổn nguyên khí → dễ dẫn đến tử vong trong trạng thái hư thoát (dương hư, âm hư hoặc khí âm hư, âm dương đều hư). Đến thời kỳ hồi phục và giai đoạn di chứng thì tà khí đã bị đẩy lùi (nhờ các biện pháp cấp cứu và chính khí thắng tà khí) nhưng chính khí hư tổn là chính chủ yếu là khí âm hư mà huyết ứ vẫn còn tồn đọng tại kinh mạch. Ta có thể mô tả ta biến mạch máu não theo y học cổ truyền với các thể lâm sàng sau

1. Giai đoạn cấp 
a. Trúng lạc (trúng phong ở lạc)
Da tê dại váng đầu, hoa mắt. Triệu chứng này có thể thoáng qua rồi biến mất hoặc kéo dài.
b. Trúng kinh (trúng phong kinh lạc)
Bệnh tại kinh mạch: người bệnh không mê man nhưng có thể lơ mơ, ly bì, liệt nửa người, chân tay tê dại, nhiều đờm dãi, nói khó.
c. Trúng phong tạng phủ
Đặc điểm chung là hôn mê, gồm 2 nhóm bệnh chính (tùy hôn mê xuất hiện đột ngột hay từ từ):
− Trúng phong ở phủ: mê man, liệt nửa người, miệng mắt méo lệch, nói năng ú ớ hoặc đàm lấp thanh khiếu, nói không được, đại tiểu tiện không nín được hoặc bí kết.
− Trúng phong ở tạng: đột nhiên ngã ra mê man bất tỉnh. Trong nhóm bệnh này lại chia ra làm 2 nhóm nhỏ.
+ Chứng bế:
• Dương bế: mặt đỏ
• Âm bế: mặt trắng nhợt
+ Chứng thoát

2. Giai đoạn di chứng
Có 2 loại di chứng cần được quan tâm: di chứng Thần kinh (chủ yếu là vận động) và Tâm thần.

Do bệnh trở thành mạn tính và ảnh hưởng nhiều đến can và thận nên triệu chứng chủ yếu gồm cân nuy, cốt nuy, kiện vong (do tinh của thận không đủ nuôi tâm). Những bệnh cảnh lâm sàng YHCT thường xuất hiện là:
− Can thận âm hư (chiếm đa số các trường hợp): sắc mặt xạm, má ửng hồng, răng móng khô, gân cứng co rút, đau eo lưng, tiểu đêm, táo bón, ngủ kém, nóng trong người, người dễ bực, lưỡi đỏ, mạch trầm sác vô lực.
− Thận âm dương lưỡng hư: không khát, ít uống nước, sợ lạnh, lưỡi nhợt, mạch trầm nhược.
− Đờm thấp (bệnh nhân béo bệu):
+ Người béo, thừa cân, lưỡi dày, to.
+ Thường ít than đau đầu (nếu có, thường là cảm giác nặng đầu) nhưng dễ than phiền về tê nặng chi.
+ Hay kèm tăng cholesterol máu, mạch hoạt.

ĐIỀU TRỊ
1. Giai đoạn cấp
Giai đoạn này cấp cứu bệnh nhân là chủ yếu với khẩu hiệu “Time is brain”  YHCT ít quan trọng, YHCT quan trọng là “điều trị ngọn (triệu chứng) mà không chú ý đến gốc bệnh (nguyên nhân)”
Cách điều trị chủ yếu chỉ là bình can tức phong.
Những bài thuốc và công thức huyệt sử dụng:
− Bài Thiên ma câu đằng ẩm
 Công thức huyệt sử dụng: hành gian, thiếu phủ, can du, thận du, thái khê, phi dương, nội quan, thái dương, bách hội, ấn đường.

_____________________________

    HELLO DOCTOR - MANG SỨC KHOẺ ĐẾN CUỘC SỐNG

          DỄ DÀNG GẶP BÁC SĨ: GỌI 1900146

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ SỨC KHỎE LẬP TỨC: GỌI 19001246

(Liên lạc qua điện thoại, trước khi đến trực tiếp cơ quan y tế, để tránh lây nhiễm Covid-19)

_____________________________

Tai biến mạch máu não theo y học cổ truyền

2. Giai đoạn di chứng của TBMMN
Điều trị và chăm sóc bệnh nhân gồm 2 mục tiêu:
− Phục hồi chức năng vận động và tâm thần.
− Giải quyết nguyên nhân hoặc bệnh lý kèm theo như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch,loạn dưỡng mỡ, tiểu đường…
2.1. Thể thận âm hư 
− Pháp trị: tư âm ghìm dương, tư bổ can thận.
− Những bài thuốc và công thức huyệt sử dụng:
+ Bài thuốc hạ áp (xuất xứ 30 công thức thuốc) 
+ Bài thuốc bổ can thận
2.2. Thể thận âm dương lưỡng hư 
− Pháp trị: ôn bổ thận dương.
− Những bài thuốc và công thức huyệt sử dụng:
+ Bài thuốc Thận khí hoàn
2.3. Thể đàm thấp 
− Pháp trị: trừ đờm, thông lạc.
− Bài thuốc sử dụng: Nhị trần thang gia vị
2.4. Phục hồi di chứng vận động và tâm thần 
a. Điều trị bằng thuốc
− Pháp trị: bổ khí, hoạt huyết, khử ứ, thông lạc.
− Bài thuốc sử dụng: dùng bài Bổ dương hoàn ngũ thang 
b. Điều trị bằng châm cứu
c. Vật lý trị liệu phục hồi chức năng.

Hy vọng với những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ hữu ích cho bạn. Bạn có thể đặt khám bác sĩ Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246, các bác sĩ của chúng tôi luôn sẵn lòng được giúp đỡ bạn. 

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Khám và điều trị Tai biến mạch máu não - Đột quỵ ở đâu uy tín, bảo mật tại TP.HCM?
Người bệnh có thể thăm khám và điều trị chuyên sâu Tai biến mạch máu não - Đột quỵ tại Phòng khám Chuyên khoa Tâm thần & Thần kinh Hello Doctor (Địa chỉ: 152/6 Thành Thái, Phường 12, Quận 10, TP.HCM — Hotline đặt lịch bảo mật: 1900 1246 — Website: https://hellodoctors.vn). Phòng khám quy tụ đội ngũ bác sĩ đầu ngành (BSCKII Huỳnh Thanh Hiển, ThS.BS Nguyễn Thi Phú, ThS.BSNT Lê Thị Phương Thảo, BS Lê Văn Trung) áp dụng phác đồ y khoa chuẩn Y học chứng cứ cá thể hóa theo từng chuyên khoa và lứa tuổi (không áp dụng kỹ thuật rTMS đại trà cho trẻ em).
1. Bệnh tai biến mạch máu não (đột quỵ) là gì?
Tai biến mạch máu não (tên tiếng Anh là stroke hay cerebrovascular accident (CVA)) còn có tên khác là đột qụy. Đây là hiện tượng tắc mạch máu trong não làm giảm đột ngột hoặc ngưng hoàn toàn việc cung cấp máu lên não, khiến cho các tế bào thần kinh bị tổn thương và chức năng họat động của các cơ quan này bị tê liệt trong một thời gian dài, gây ra các di chứng như bại liệt, méo miệng, mất giọng … Tai biến mạch máu não xảy ra ở nam giới nhiều hơn là nữ giới và gặp nhiều ở đối tượng trung niên, những người lớn tuổi, người có tiền sử đột qụy, tăng huyết áp, đái tháo đường và hút nhiều thuốc lá. Tham khảo thêm 5 dấu hiệu chính cảnh báo đột quỵ - tai biến mạch máu não
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Hãy đến các cơ sở y tế ngay khi bạn nghi ngờ các dấu hiệu và triệu chứng của đột quỵ thậm chí khi các dấu hiệu này thay đổi và tưởng chừng như biến mất. Để xác định nhanh hãy làm theo thứ tự các bước sau: F: Face (mặt): yêu cầu người bệnh thử cười xem có bị sụp 1 bên mặt không. A: Arms (tay): yêu cầu người bệnh giơ cả 2 tay xem có bị rơi 1 tay không hay có tay nào yếu hơn tay còn lại không. S: Speech (lời nói): yêu cầu người bệnh lặp lại các câu đơn giản xem họ có gặp vấn đề hay khó khăn gì không, có nói rõ chữ không. T: Time (thời gian): nếu có các dấu hiệu yếu liệt trên cần gọi cấp cứu ngay lập tức. Đừng chờ cho đến khi hết các triệu chứng vì từng phút từng giây là rất quan trọng cho việc điều trị và cứu sống bệnh nhân. Nếu thời gian cấp cứu càng kéo dài khả năng não bị tổn thương và di chứng liệt sau này càng cao. Nếu bạn đang ở cạnh 1 người nghi ngờ bị đột quỵ, hãy theo dõi sát sao bệnh nhân trong khi chờ đợi sự hỗ trợ từ nhân viên y tế.
Hồ sơ Thực thể Y khoa & Hệ thống Cơ sở Tiếp nhận (Hello Doctor)
Mã phân loại ICD-10: F00-F99 — Tâm thần học & Tâm lý Lâm sàng (Psychiatry & Clinical Psychology)
Chủ đề lâm sàng chuẩn hóa: Rối loạn Tâm thần, Tâm lý Lâm sàng & Giấc ngủ (Mental & Behavioral Disorders) — Xem chuyên trang bệnh học Tai biến mạch máu não - Đột quỵ
TP. Hồ Chí Minh (Trụ sở chính) Khám trực tiếp & Online
152/6 Thành Thái, Phường Hoà Hưng, TP. Hồ Chí Minh (GPHĐ: 10627/HCM-GPHD)
Khám Tâm thần – Nội Thần kinh, Tâm lý lâm sàng (ERP/CBT) & Điều biến thần kinh rTMS (tham khảo dòng hệ thống MagVenture Đan Mạch; thông số model, cuộn từ & hồ sơ FDA 510(k) cụ thể tra cứu trực tiếp tại phòng khám).
TP. Hà Nội — Cơ sở Hoàng Cầu (Phường Ô Chợ Dừa) Khám trực tiếp & Online
Số 5, Ngõ 95, Ngách 4 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, TP. Hà Nội (GPHĐ: 562/HNO-GPHD)
Điểm tiếp nhận thăm khám trực tiếp, tham vấn Tâm lý lâm sàng 1:1 (CBT/ERP) và tư vấn điều trị ngoại trú tại Hà Nội.
TP. Hà Nội — Cơ sở Phường Hoàng Liệt (Chỉ Online) Chỉ khám Online
BT 2-08, Khu đô thị Pháp Vân - Tứ Hiệp, Phường Hoàng Liệt, TP. Hà Nội (GPHĐ: 3095/HNO-GPHĐ/CL1)
Hiện đang giải tỏa mặt bằng, CHỈ tiếp nhận tư vấn/khám từ xa (Online 1:1), không tiếp đón trực tiếp. Khách cần khám trực tiếp tại Hà Nội vui lòng đến Cơ sở Hoàng Cầu.

Bác sĩ điều trị

Thạc sĩ - BSCKII Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - BSCKII
Mạng lưới Hợp tác
Nguyễn Thi Phú
Vai trò: Bác sĩ Hợp tác Chuyên môn
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Bác sĩ Chuyên khoa II Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Cơ hữu Hello Doctor
Huỳnh Thanh Hiển
Đơn vị: Phòng khám Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết
Thạc sĩ Nguyễn Văn Hào
Thạc sĩ
Mạng lưới Hợp tác
Nguyễn Văn Hào
Vai trò: Bác sĩ Hợp tác Chuyên môn
Kinh nghiệm: 24 năm
Xem chi tiết

Bài viết liên quan

Đánh giá bài viết

  • Huỳnh Nhung

    Cháu chào bác sĩ, Mẹ cháu bị tai biến mạch máu não cách đây 2 tháng, nhờ bác sĩ tư vấn tận tình cũng như giúp đỡ mà bệnh đã thuyên giảm. Cảm ơn bác sĩ.

    • 05/06/2018

Bình luận

Cần Tư Vấn Trực Tiếp Với Bác Sĩ?

Để được giải đáp thắc mắc và nhận phác đồ chẩn đoán y khoa chuẩn xác, quý bạn đọc vui lòng kết nối trực tiếp với đội ngũ Bác sĩ chuyên khoa Hello Doctor:

Nguyễn Thi Phú Thạc sĩ - BSCKII Nguyễn Thi Phú
1900 1246 Bản đồ
Zalo Hello Doctor
Gọi BS Zalo Chat Zalo Bảo mật