Rối loạn thần kinh tự chủ

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

• Nếu bệnh không được chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. 

Dấu hiệu & Triệu chứng

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng bệnh rối loạn thần kinh tự chủ

Rối loạn thần kinh tự chủ khiến cơ thể không kiểm soát được với nhiều biểu hiện như: khó thở, nhịp thở nhanh, nông hoặc chậm; rối loạn chức năng của ruột, bàng quang và khả năng sinh dục. Cơ thể xuất hiện các phản xạ thực vật ngoài da: dấu hiệu vẽ da nổi, vẽ da phản xạ, phản xạ dựng lông ở da. Hoặc tình trạng phản xạ ở tim mạch: phản xạ mắt-tim (phản xạ Aschner), nghiệm pháp đứng nằm.

Biểu hiện của rối loạn thần kinh tự chủ thường thấy là hội chứng rối loạn thần kinh tự chủ ở vỏ não, có những biểu hiện như chân tay lạnh, mạch nhanh, đau ngực, khó thở. Giảm tiết nước bọt, di tinh, táo bón… khiến bạn lầm tưởng với các triệu chứng bệnh lý thông thường. 

Ngoài ra, hội chứng gian não (điển hình là cơn động kinh gian não) là triệu chứng rối loạn thần kinh tự chủ tác động ở trung khu thần kinh tự chủ quan trọng như: tim mạch, hô hấp, tiêu hoá, tiết niệu, sinh dục, nội tiết và giấc ngủ. Nếu tổn thương gian não, biểu hiện lâm sàng bằng những cơn động kinh gian não:

• Tiền triệu: Đau đầu, thay đổi tính tình, dễ kích thích, chán ăn, xuất hiện một vài giờ đến một vài ngày trước đó.
• Khởi đầu: sợ hãi, lo âu, cảm giác khó chịu ở vùng thượng vị và ngáp vặt.
• Toàn phát: thời gian kéo dài từ vài phút đến vài giờ, rét run, nổi gai ốc, mặt tái nhợt hay đỏ bừng, khó thở, tăng huyết áp, mạch nhanh, giãn đồng tử, chóng mặt, ù tai và mệt mỏi.
• Cuối cơn: vã mồ hôi, rối loạn tiểu tiện, đôi khi rối loạn tiêu hoá… Điện não có sóng chậm, nhọn. 

Rối loạn thần kinh tự chủ khiến cơ thể không kiểm soát được với nhiều biểu hiện như: khó thở, nhịp thở nhanh...

Nguyên nhân gây bệnh

4. Nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn thần kinh tự chủ - rối loạn thần kinh thực vật

Rối loạn thần kinh tự chủ có thể là một biến chứng của một số bệnh hay tác dụng phụ của một số thuốc. Có nhiều nguyên nhân gây bệnh như: các bệnh tự miễn, các cuộc tấn công hệ thống miễn dịch, thương tổn các bộ phận của cơ thể, dây thần kinh; do sự tấn công hệ miễn dịch của một số bệnh ung thư. Sau đây là các nguyên nhân chính:

• Theo các nghiên cứu bệnh tiểu đường là nguyên nhân phổ biến nhất của rối loạn thần kinh tự chủ.
• Tổn thương dây thần kinh do phẫu thuật vùng cổ hoặc do xạ trị.
• Tác dụng phụ của một số loại thuốc sử dụng trong điều trị ung thư, thuốc chống trầm cảm và một số loại thuốc tim mạch.
• Bệnh mạn tính như bệnh Parkinson.
• Một số bệnh truyền nhiễm: do virut và vi khuẩn, như ngộ độc thức ăn, bệnh bạch hầu...
• Rối loạn di truyền.
• Rối loạn tâm sinh lý: các sang chấn tinh thần, thủ dâm quá nhiều ở cả nam và nữ... 

Yếu tố nguy cơ gây bệnh rối loạn thần kinh tự chủ - rối loạn thần kinh thực vật

Một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ rối loạn thần kinh tự chủ bao gồm:

Tiểu đường: đặc biệt khi tiểu đường khó kiểm soát làm tăng nguy cơ rối loạn thần kinh tự chủ và gây hư hại một số dây thần kinh. Bệnh nhân có tiểu đường kèm thừa cân, cao huyết áp hoặc mỡ máu cao cũng có nguy cơ cao.

Những bệnh khác: tác dụng phụ của một số thuốc khi điều trị các bệnh khác cũng làm tăng nguy cơ rối loạn thần kinh tự chủ.

Chẩn đoán & Cận lâm sàng

Chẩn đoán

Rối loạn thần kinh tự chủ là biến chứng của nhiều bệnh, nên làm xét nghiệm nào là phụ thuộc vào triệu chứng và yếu tố nguy cơ.

Bạn có yếu tố nguy cơ

Bạn có vấn đề làm gia tăng nguy cơ rối loạn thần kinh tự chủ như tiểu đường, bác sĩ sẽ không cần cho làm thêm kiểm tra nào khác, mà bác sĩ sẽ khám và hỏi các triệu chứng của bạn. Nếu bạn trải qua điều trị ung thư, bác sĩ sẽ tầm soát dấu hiệu rối loạn thần kinh tự chủ.

Bạn không có yếu tố nguy cơ

Nếu bạn có triệu chứng rối loạn thần kinh tự chủ, nhưng không có yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ xem lại tiền sử y khoa, đánh giá các triệu chứng, thăm khám.

Bác sĩ sẽ làm một số kiểm tra:

• Kiểm tra hô hấp: kiểm tra này đánh giá nhịp tim và huyết áp của bạn đáp ứng với các bài tập thể dục như thế nào.
• Nghiệm pháp bàn nghiêng: giúp đánh giá sự thay đổi của huyết áp và nhịp tim khi thay đổi tư thế.
• Kiểm tra đường tiêu hóa: do bác sĩ chuyên về rối loạn tiêu hóa thực hiện.
• Kiểm tra phản ứng của dây thần kinh: đánh giá cách dây thần kinh điều chỉnh tuyến mồ hôi phản ứng lại với kích thích. 
• Kiểm tra điều chỉnh của tuyến mồ hôi: bạn sẽ được phủ một lớp bột, bột sẽ đổi màu khi bạn tiết mồ hôi. 
• Kiểm tra chức năng hệ tiết niệu.
• Siêu âm: nếu bạn có triệu chứng liên quan tới bàng quang, bác sĩ sẽ dùng siêu âm kiểm tra bàng quang và các phần khác của đường tiểu.

Biến chứng có thể gặp

3. Tác hại của bệnh rối loạn thần kinh tự chủ - rối loạn thần kinh thực vật

Bệnh rối loạn thần kinh tự chủ gây ra nhiều những triệu chứng khiến cho người bệnh cảm thấy mệt mỏi, khó chịu, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của người bệnh. Nếu bệnh không được chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. 

Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)

Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.

Chat Zalo Gọi 1900 1246  Messenger

Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội

Tổng quan Phác đồ

Nhóm thuốc hỗ trợ

• Phương pháp điều trị bệnh rối loạn thần kinh tự chủ - rối loạn thần kinh thực vậtĐiều trịĐiều trị rối loạn thần kinh tự chủ chủ yếu là điều trị các nguyên nhân gây bệnh.
• Nếu bạn có tiểu đường, cần kiểm soát chặt chẽ đường huyết để ngừa chứng rối loạn thần kinh tự chủ tiến triển.
• - Kiểm soát các triệu chứng đặc hiệu: một số phương pháp giúp giảm triệu chứng của rối loạn, chủ yếu dựa vào phần cơ thể có dây thần kinh bị hư hại.
• Các thuốc thường dùng để điều trị rối loạn thần kinh tự chủ gồm: thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm, thuốc chữa mất ngủ và những rối loạn lo âu, thuốc điều chỉnh nhu động ruột;
• thuốc điều chỉnh cơ thắt bàng quang để chữa rối loạn tiểu tiện;
• thuốc tim mạch;
• thuốc làm giảm tiết mồ hôi,... 
• Kết hợp phương pháp vật lý trị liệu: xông hơi thuốc trên huyệt, xoa bóp, bấm huyệt cũng giúp cho kết quả điều trị cao hơn và nhanh khỏi hơn.
• Triệu chứng đường tiêu hóa
• Dùng thuốc giúp dạ dày tiêu hóa thức ăn nhanh: có tác dụng tăng hấp thu thức ăn, thỉnh thoảng các thuốc này cũng gây tình trạng uể oải.
• Dùng thuốc giảm táo bón: tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Dùng thuốc giảm tiêu chảy: men vi sinh giúp kiểm soát tiêu chảy bằng cách ngăn ngừa sự phát triển quá mức của vi khuẩn trong đường ruột.
• Các thuốc này làm khô miệng và bí tiểu.
• Triệu chứng đường tiểu
• Tập bàng quang: uống nước và đi tiểu theo giờ để tăng dung tích bàng quang.
• Thuốc giúp làm trống bàng quang: thuốc này giúp làm trống bàng quang hoàn toàn.
• Thuốc giúp giảm hoạt động quá mức của bàng quang: tác dụng phụ của các thuốc này là khô miệng, đau đầu, uể oải, táo bón, đau bụng.
• Thuốc cường dương: giúp tráng dương, duy trì cương dương.
• Dùng bơm: sử dụng bơm tay bơm máu vào dương vật, dùng một dụng cụ để giữ máu nằm trong dương vật, duy trì tình trạng cương trong vòng 30 phút.
• Bác sĩ có thể kê đơn thuốc:
• Thuốc giúp nâng huyết áp: nếu bạn cảm thấy uể oải hoặc choáng váng khi bạn đứng, bác sĩ gợi ý bạn một loại thuốc, thuốc này giúp lưu lại muối trong cơ thể, giúp điều chỉnh huyết áp.
• Thuốc giúp điều chỉnh nhịp tim: các thuốc chẹn beta giúp điều chỉnh nhịp tim.
• Thuốc giảm tiết mồ hôi: tác dụng phụ của các thuốc này là tiêu chảy, khô miệng, bí tiểu...
• Đương đầu với các vấn đề phát sinh từ bệnh là một thử thách.
• - Tìm kiếm sự giúp đỡ từ bạn bè, người thân: có nhiều sự hỗ trợ cộng với thái độ tích cực giúp bạn đương đầu khá tốt.
• Ngồi tại giường, thả lỏng chân vài phút trước khi rời khỏi giường.
• - Nâng đầu giường: nếu bạn có huyết áp thấp, nên nâng cao đầu giường.
• - Chế độ ăn uống: chia ra nhiều bữa nhỏ, tăng cường uống nước, ăn ít béo, ăn thức ăn nhiều khoáng.
• - Kiểm soát tiểu đường: cố gắng giữ đường huyết của bạn ở giới hạn bình thường, kiểm soát chặt chẽ lượng đường huyết để giảm triệu chứng và ngăn ngừa phát sinh các vấn đề khác.
• Suy nghĩ tích cực, duy trì thể dục và lối sống lành mạnh, từ bỏ các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá, thuốc lào, cà phê, trà đặc...
• Bệnh do tác dụng phụ của một số loại thuốc sử dụng trong điều trị ung thư, thuốc chống bệnh trầm cảm và một số thuốc tim mạch nên bệnh nhân và người khỏe mạnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. 
• Bệnh nhiễm virut và vi khuẩn cũng gây rối loạn thần kinh tự chủ nên mọi người cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh như: rửa tay thường xuyên sau khi tiếp xúc với đồ vật, sau khi lao động;
• đeo khẩu trang khi ra đường hay ở nơi công cộng;
• luôn thực hiện ăn chín uống sôi. 
• Kiểm soát đường huyết.
• Duy trì cân nặng lý tưởng.
• Ngưng thuốc lá.
• Tập thể dục thường xuyên.
• Nhằm điều trị bệnh rối loạn thần kinh tự chủ, bạn cần tìm đến bác sĩ để có phương án điều trị phù hợp.

Lịch trình Theo dõi (Follow-up)