Bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng và các dấu hiệu nhận biết

Bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng và các dấu hiệu nhận biết

Bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng là dạng phổ biến nhất của bệnh tâm thần phân liệt, một loại rối loạn thần kinh mãn tính. Do đó, rối loạn này còn được gọi một cách ngắn gọn là tâm thần phân liệt. 

1. Bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng là gì?

Năm 2013, Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ công nhận rằng chứng hoang tưởng là một trong những triệu chứng dương tính của tâm thần phân liệt, chứ không phải là một tình trạng riêng biệt. Người ta vẫn quen dùng thuật ngữ tâm thần phân liệt hoang tưởng vì nó đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ.

Nếu bạn mắc chứng bệnh tâm thần phân liệt, bạn khó có thể phân biệt sự khác nhau giữa thực tế và tưởng tượng. Đồng thời, các triệu chứng của bệnh sẽ ảnh hưởng đáng kể đến cách bạn nhận thức và tương tác với thế giới.

Không phải ai mắc bệnh tâm thần phân liệt cũng có triệu chứng hoang tưởng. Tuy nhiên, hoang tưởng là một triệu chứng điển hình. Việc nhận ra các triệu chứng ban đầu của bệnh để có thể nhanh chóng điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống của bạn là rất quan trọng.

Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Trần Thu Phương

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị, tư vấn tâm lý tâm thần.

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  PHƯƠNG   

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Viện Tâm Thần Bạch Mai, Hà Nội

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  ĐỨC  

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị tâm thần người lớn

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ TUÂN  

 

Trieu-Chung

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng

Các triệu chứng của tâm thần phân liệt được chia làm ba phương diện: dương tính (positive symptoms), âm tính (negative symptoms), rối loạn tổ chức. Thuật ngữ triệu chứng dương tính không phải chỉ những triệu chứng này có lợi hoặc có khả năng thích nghi với bệnh nhân. Ngược lại, những triệu chứng này có đặc điểm là sự hiện diện của phản ứng khác thường (ví dụ như ảo tưởng, ảo giác). Còn triệu chứng âm tính là chỉ về sự khuyết thiếu phản ứng đặc thù (ví dụ như cảm xúc, ngôn ngữ, động lực) mà đáng ra họ nên có.

Ảo tưởng

Ảo tưởng là những niềm tin cực đoan không đúng sự thật. Có rất nhiều loại ảo tưởng khác nhau. Một số loại phổ biến hơn bao gồm:

  • Ảo tưởng về việc kiểm soát: tin rằng bạn đang bị kiểm soát bởi các lực lượng bên ngoài, chẳng hạn như chính phủ hoặc người ngoài hành tinh.
  • Ảo tưởng về bản thân: tin rằng bạn có những khả năng dị thường, sự giàu có hay tầm quan trọng đặc biệt.
  • Ảo tưởng về sự hãm hại: tin rằng tất cả mọi người (hoặc một người nào đó) sẽ làm hại bạn.
  • Ảo tưởng liên quan đến một vật: tin rằng một vật gì đó đã được tạo ra cho riêng cho bạn.

Khoảng 90% những người bị tâm thần phân liệt có chứng ảo tưởng. Mỗi người sẽ có một loại ảo tưởng khác nhau.

Ảo giác

Ảo giác là những thứ mà bạn nhận thức là thật nhưng thực sự không tồn tại. Nghe thấy các giọng nói là ảo giác phổ biến nhất trong tâm thần phân liệt hoang tưởng. Những giọng nói thậm chí có thể giống với  giọng của những người mà bạn biết.

Các triệu chứng có thể trở nên trầm trọng hơn khi bạn bị cô lập khỏi những người khác.

Ngôn ngữ vô tổ chức

Nếu bạn mắc bệnh tâm thần phân liệt, bạn có thể lặp đi lặp lại từ hoặc cụm từ nào đó, hoặc nói chuyện không có đầu đuôi. Bạn thậm chí có thể tạo những từ chỉ riêng bạn hiểu. Triệu chứng này là do sự khó khăn khi tập trung, thường xảy ra ở người tâm thần phân liệt.

Ngôn ngữ vô tổ chức trong rối loạn này không giống như chứng suy giảm ngôn ngữ.

Hành vi vô tổ chức

Hành vi vô tổ chức nghĩa là không có khả năng kiểm soát hành vi của bản thân trong nhiều hoàn cảnh, chẳng hạn như ở nhà và nơi làm việc. Bạn có thể gặp khó khan khi:

Triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến công việc, đời sống xã hội và cuộc sống gia đình.

Triệu chứng âm tính

Các triệu chứng âm tính liên quan đến việc thiếu các hành vi thường gặp ở những người không bị tâm thần phân liệt. Ví dụ, các triệu chứng âm tính bao gồm:

  • Lãnh cảm, thiếu nhiệt tình trong mọi hoạt động
  • Không có cảm xúc
  • Biểu hiện đờ đẫn
  • Không quan tâm đến bất cứ thứ gì

Suy nghĩ tự tử

Những tư tưởng và hành vi tự sát là một triệu chứng phổ biến của bệnh tâm thần phân liệt. Chúng thường xuyên xảy ra trong các trường hợp không được điều trị. Nếu bạn hoặc người mà bạn biết đang có suy nghĩ tự tử hoặc tự gây hại, hãy gọi ngay cho các dịch vụ sức khỏe khẩn cấp tại địa phương. Họ có thể hướng dẫn bạn đến một chuyên gia về sức khoẻ tâm thần để nhận giúp đỡ.

3. Nguyên nhân gây ra bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng

Nguyên nhân chính gây ra bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng vẫn chưa được xác định. Bệnh tâm thần phân liệt có tính gia đình, do đó có khả năng rối loạn này là một bệnh di truyền. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi thành viên trong gia đình có người thân mắc bệnh tâm thần phân liệt sẽ phát triển tình trạng này. Và không phải ai có bệnh tâm thần phân liệt cũng có các triệu chứng hoang tưởng.

Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm:

  • Bất thường ở não
  • Thời thơ ấu bị lạm dụng 
  • Có mức oxy thấp khi mới sinh
  • Ly thân hoặc mất cha mẹ khi còn trẻ
  • Phơi nhiễm virus trong giai đoạn trứng non hoặc trước khi được sinh ra

4. Bệnh tâm thần phân liệt hoang tưởng được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán tâm thần phân liệt đòi hỏi một loạt các xét nghiệm và đánh giá. Bác sĩ sẽ xem xét:

  • Công thức máu và các kết quả xét nghiệm y khoa khác
  • Tiền sử bệnh
  • Kết quả kiểm tra thần kinh
  • Kết quả kiểm tra thể chất

Bác sĩ cũng có thể yêu cầu đánh giá về tâm thần. Bác sĩ sẽ chẩn đoán mắc bệnh này nếu bạn có ít nhất hai triệu chứng chính trong vòng một tháng trước. Những triệu chứng này phải nghiêm trọng đến mức ảnh hưởng  đến các hoạt động hàng ngày của bạn.

5. Các biến chứng của bệnh tâm thần phân liệt có thể xảy ra

Những người bệnh tuân thủ điều trị sẽ có những cải thiện rõ rệt, mất hẳn các triệu chứng nhẹ. Điều trị suốt đời là cần thiết để ngăn ngừa các tình trạng khác liên quan đến rối loạn xảy ra, chẳng hạn như:

  • Nghiện rượu
  • Rối loạn lo âu (Xem thêm thông tin về bệnh tại đây)
  • Trầm cảm (Xem thêm thông tin về bệnh tại đây)
  • Nghiện ma túy
  • Làm hại bản thân
  • Tự tử

Bệnh tâm thần phân liệt nếu không điều trị có thể trở thành một vấn đề lớn. Trong nhiều trường hợp nặng, những người không đi điều trị có nguy cơ trở nên vô gia cư và thất nghiệp.



Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Hiến

Bác sĩ Nguyễn Trọng Hiến

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Lão khoa Trung ương

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Thông tin thêm về Hoang tưởng

Bệnh tâm thần hoang tưởng
Hoang tưởng(rối loạn suy nghĩ) là những ý tưởng, phán đoán sai lầm, không phù hợp với thực tế khách quan, do bệnh tâm thần gây ra nhưng...
Cách cư xử với người mắc rối loạn hoang tưởng
Rối loạn hoang tưởng, ảo tưởng là tình trạng người bệnh có các niềm tin, tư duy không thực tế, không hợp lý. Có nhiều dạng rối loạn hoang...
Bệnh hoang tưởng có chữa được không? - Lời khuyên từ bác sỹ chuyên khoa
Hoang tưởng là một dạng bệnh tâm thần. Người bệnh không thể phân biệt được thực tế những gì đang xảy ra với những thứ bệnh nhân tưởng tượng. Đặc điểm...
Cách chữa bệnh hoang tưởng ghen tuông - Đôi lời từ chuyên gia Hello Doctor
I. Ghen là gì? Ghen là một biểu hiện cảm xúc thường thấy trong tình yêu. Ở mức độ vừa phải, ghen có thể được sử dụng như một trong những...
Các cách điều trị bệnh hoang tưởng bị hại mà bạn nên biết
Hoang tưởng bị hại là một trong những dạng phổ biến của Hoang tưởng. Người mắc hoang tưởng bị hại thường sẽ có những suy nghĩ rằng họ đang bị ghét bỏ, ám hại, thậm...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Nguyễn Thị Thủy

    Gần đây, người nhà tôi cũng có những dấu hiệu giống hệt như trên nhưng lại không chịu cho đi khám. Sau khi đọc bài viết này thì tôi lại càng tin là người nhà tôi bị bệnh này. Cảm ơn những thông tin bác sĩ đã chia sẻ, tôi sẽ đưa người thân của tôi đi khám.

    14/04/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung