Vì sao hoang tưởng tự cao thường xảy ra ở nam giới trẻ tuổi?

Vì sao hoang tưởng tự cao thường xảy ra ở nam giới trẻ tuổi?

Hoang tưởng tự cao là một dạng bệnh lý  tâm thần. Trong đó, người bệnh thường có những suy nghĩ hay niềm tin phóng đại về năng lực của bản thân. Ví dụ như là họ tự nghĩ rằng bản thân là thiên tài tạo ra các phát minh vĩ đại, hay siêu năng lực có thể thay đổi thế giới…

Trong các trường hợp chúng tôi tiếp nhận, phần lớn là những người còn trẻ trong độ tuổi 15-30 tuổi, dân trí thức. Để các bạn hiểu rõ thêm, chúng tôi sẽ trích dẫn một hình mẫu bệnh nhân điển hình dưới đây mà chúng tôi thường gặp trong quá trình khám chữa bệnh:

“Chào bác sĩ, em trai tôi năm nay 21 tuổi, hiện đang học Đại học, chuyên ngành Kinh Tế, tính tình em tôi trước giờ hoạt bát, tự tin, hòa đồng với mọi người. Gần đây, tôi thấy em trai tôi hơi lạ, thường hay nói về các chuyện vĩ mô, rồi các chuyện em mới nghĩ ra hi vọng người nhà ủng hộ, nhưng đó là chuyện rất khó tin vì cả nhà đều biết dù em có giỏi giang nhưng cũng chỉ là thuộc dạng nhanh trí thông thường thôi. Em ấy thường nói về những thứ khá kỳ quặc như em ấy có khả năng dự đoán trước tương lai, mặc dù chúng đều không trở thành sự thật. Hoặc dù trước giờ em ấy chưa từng học y, nhưng lại cứ khăng khăng rằng em ấy vừa mới nghiên cứu ra một loại thuốc có thể ngăn chặn tất cả các bệnh trên thế giới.

Nếu ai đó có ý kiến bất đồng, em thường rất cáu gắt và dễ nổi nóng. Như vậy, em tôi có bị gì không thưa Bác sĩ? Nếu có bệnh này có cần phải uống thuốc hay điều trị gì không bác sĩ?” 

Trả lời:

===

Bác sĩ tham vấn thông tin và hỗ trợ khám bệnh:

✍ Bv Tâm Thần: Bác sĩ Tuân, Bs Trụ, Bs Uyên, Bs Lê Duy

✍ Đại Học Y Dược: Bác sĩ Phú - Đại học Y Dược

Viện Tâm Thần Bạch Mai - Đại Học Y Hà Nội.

☎ Gọi điện tư vấn và hẹn khám Bác sĩ: 19001246

===

Chào chị, cảm ơn chị đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Theo như những thông tin mà chị chia sẻ, chúng tôi cho rằng có thể em chị đang mắc bệnh "hoang tưởng tự cao". Tuy nhiên, để khẳng định chính xác em chị có mắc bệnh hay không, thì cần đến khám với các bác sĩ chuyên khoa. Trong giới hạn bài viết này, chúng tôi xin chia sẻ với chị một số thông tin như sau để chị và gia đình có thể nhận biết cũng như biết cách xử lý.

1. Tại sao bệnh hoang tưởng tự cao lại thường xảy ra ở nam giới, trẻ tuổi?

Một số các vấn đề sau đây lý giải cho việc vì sao nam giới trẻ tuổi lại là đối tượng thường bị bệnh hoang tưởng tự cao. Đây cũng là các nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh này.

Độ tuổi: Nam trẻ, từ 15-30 tuổi:

Theo các báo cáo hàng năm của Hội Tâm Thần học Mỹ, nam giới từ 15-30 tuổi là nhóm đối tượng thường dẫn đầu về tỉ lệ mắc Hoang tưởng tự cao. 

Theo lý giải của các Chuyên gia về Tâm thần học, nguyên nhân thường do ở độ tuổi này giới trẻ thường có nhiều hoài bão, khát vọng, ước mơ về sự nghiệp, đời sống tương lai. Đồng thời, họ vẫn phải chịu nhiều áp lực từ nhiều phía, gia đình, xã hội. Chính mâu thuẫn giữa việc phủ định của xã hội và tự khẳng định của bản thân là yếu tố chính gây khởi phát bệnh Hoang tưởng Tự cao. 

Ở độ tuổi này, cả nam lẫn nữ đều bắt đầu va chạm cuộc sống, môi trường xã hội. Tuy nhiên, nam giới thường phải gánh những trọng trách như trụ cột gia đình – đặc biệt tại Việt Nam. Điều này khiến họ đồng thời vừa phải mạnh mẽ về tinh thần mà còn phải chịu đựng các áp lực về kinh tế, tài chính.

Ít tâm sự:

Chúng ta biết rằng con người trở thành động vật cấp cao, đứng đầu chuỗi sinh thái sau bao ngàn năm là nhờ vào khả năng ngôn ngữ. Việc trao đổi thông tin, giao tiếp không chỉ giúp lưu truyền các kiến thức, kinh nghiệm mà còn giúp gắn kết các cá thể với nhau. Ngoài ra, giao tiếp tâm sự với người khác là một phương thuốc tinh thần vô cùng hiệu quả, giúp con người giải tỏa các lo âu, nỗi buồn trong cuộc sống. Tuy nhiên, nam giới lại thường là những người khá kiệm lời, ít chia sẻ. Điều đó khiến việc giải tỏa các áp lực thông qua giao tiếp bị hạn chế. Kết quả là áp lực ngày càng tích tụ và họ dễ rơi vào các lỗ hổng tâm lý do chính họ đào ra.

Tính cách lạc quan, hay mơ ước:

Mặc dù đây là những tính cách hoàn toàn tích cực. Nhưng các nghiên cứu Tâm lý thấy rằng ở những trẻ tự tin, nhút nhát thường sẽ ít nguy cơ mắc Hoang tưởng tự cao hơn.

2. Dấu hiệu nhận biết một người bị mắc bệnh hoang tưởng tự cao

Việc tự tin vào bản thân là một ưu điểm vô cùng quan trọng, nhờ vào nó mà có rất nhiều người đạt đến được khát vọng và thành công. Tuy nhiên, việc kiên trì tự tin vào năng lực bản thân và tự đề cao, phóng đại năng lực đôi khi khó mà phân biệt rạch ròi, đặc biệt là ở nhóm người vốn có tính cách tự tin, tích cực. 

Một số dấu hiệu sau đây sẽ có thể giúp chị nhận biết nhanh liệu em trai mình có đang mắc Hoang tưởng tự cao hay không.

Ảo tưởng về năng lực, hình mẫu bản thân

Một số biểu hiện điển hình bao gồm:

  • Người bệnh thường hay có suy nghĩ niềm tin rằng mình có siêu năng lực như các siêu anh hùng. 
  • Ảo tưởng rằng mình có khả năng thiên phú về vấn đề học thuật nào đó mặc dù trước giờ chưa từng học hay tiếp xúc sâu về nó. 
  • Đôi khi họ tự tưởng rằng mình là một điệp viên của một tổ chức tình báo bí mật hoặc là một ca sĩ diễn viên nổi tiếng toàn thế giới.
  • Họ luôn nói về một giả thuyết hay học thuyết vĩ mô, siêu tưởng nào đó và khăng khăng khẳng  định mình là người phát minh hay tìm ra nó.
  • Người bệnh nghĩ rằng mọi người xung quanh đều yêu mến, si mê, ngưỡng mộ vẻ ngoài của họ.

Như trường hợp của em trai chị, chúng ta thấy rõ rằng em chị có cả hai dấu hiệu điển hình của Hoang tưởng tự cao như miêu tả ở trên.  

Yêu quý và hay ca ngợi bản thân

Đây là biểu hiện thường gặp và xuất hiện sớm nhất trong hầu hết các trường hợp Hoang tưởng tự cao.

Chị nên đánh giá lại xem, liệu em trai chị có thường thích kể chuyện mình đã làm, và đánh giá cao thái quá sự việc đó. Các biểu hiện như: tập trung vào việc chăm chút vẻ ngoài, dáng dấp, điệu bộ; Tô vẽ, cường điệu hóa các việc mình đã làm; Đôi khi, còn phóng đại tình tiết của câu chuyện, tự cho mình là trung tâm và suy nghĩ hơn người.

Dấu hiệu của bệnh tâm thần khác:

Hoang tưởng thường được xem là “người bạn thân thiết” của một số bệnh Rối loạn tâm thần khác như: Rối loạn hưng cảm, Tâm thần phân liệt. Người bệnh có thể có một trong các triệu chứng sau đây:

  • Dễ phấn khích: Người bệnh rất dễ dàng cảm thấy hưng phấn với một câu chuyện đùa dù nó có phần nhạt nhẽo, hay phản ứng thái quá  với các tình huống.
  • Tăng động: Tần suất đi chơi, thời gian tham gia các cuộc vui tăng nhiều và các trò vui thường có phần hơi mạo hiểm, hoặc mang nhiều tính kích thích.
  • Nói nhiều: Người bệnh sẽ có nhu cầu nói rất nhiều. Tuy nhiên, các chủ đề thường hay chuyển đổi nhanh bất thường, nội dung đôi khi ít gắn kết với nhau và tốc độ nói của người bệnh rất nhanh.
  • Ngủ ít: Những người có Rối loạn hưng cảm biểu hiện rõ sẽ có triệu chứng giảm giấc ngủ. Họ chỉ cần ngủ rất ít mỗi ngày nhưng vẫn có thể năng động, hưng phấn.

Lời khuyên của chúng tôi là: Nếu em chị có một trong các triệu chứng trên thì chị nên đưa em ấy đến các trung tâm y tế có chuyên khoa Tâm thần để chẩn đoán sớm và điều trị.

3. Phương pháp điều trị cho người bệnh hoang tưởng

Mục đích điều trị hướng tới việc cải thiện, hạn chế triệu chứng hoang tưởng, ngăn ngừa sự phát triển các bệnh tâm thần nặng hơn có thể đi kèm với Hoang tưởng tự cao. 

Đối với các thể nhẹ: Liệu pháp tâm lý hành vi. 

Phương pháp này thường chỉ áp dụng cho các thể nhẹ hoặc các thể bệnh đang có dấu hiệu hồi phục. Vì ở các bệnh nhân này khả năng hợp tác và lắng nghe của họ còn tương đối khá. 

Qua các buổi trị liệu, các chuyên gia tâm lý học sẽ giúp người bệnh xác định lại các niềm tin sai lầm, giúp bệnh nhân xây dựng lại niềm tin đúng đắng từ đó điều chỉnh các hành vi quan điểm lệch lạc.

Đối với thể nặng hoặc có kèm theo các bệnh lý tâm thần khác như Rối loạn hưng cảm, Tâm thần phân liệt…:  Điều trị thuốc và các liệu pháp tâm lý hành vi.

Các thuốc thường hay được kê toa điều trị trong các trường hợp này là:

  • Thuốc an thần kinh
  • Thuốc chỉnh khí sắc
  • Các thuốc thuộc nhóm Benzodiazepine

Việc điều trị hầu hết chỉ xoay quay việc dùng thuốc và các liệu pháp ổn định tâm lý nên chị có thể hoàn toàn an tâm. Tuy nhiên, chị nên cho em trai đến những cơ sở y tế có chuyên khoa Tâm thần có kinh nghiệm thì việc chẩn đoán và điều trị sẽ được đảm bảo, và giảm các phát sinh không cần thiết về chi phí và thời gian.

4. Cách chăm sóc và sống chung với người bệnh Hoang tưởng tự cao

Theo kinh nghiệm điều trị nhiều trường hợp, chúng tôi thấy rằng  vai trò của người nhà là rất quan trọng. Vì chính họ mới là người phát hiện ra bệnh, động viên người bệnh đi khám và giúp họ tuân thủ điều trị. Người nhà không nên xa lánh bệnh nhân mà nên tạo cầu nối gắn kết với họ. Thông qua đó người bệnh sẽ dễ dàng quay lại cuộc sống thường ngày và tái hòa nhập với xã hội.

Ngoài ra, Hoang tưởng tự cao là một thể Hoang tưởng lành tính, người bệnh nhóm này thường ít có các hành động hung hăng gây đe dọa tính mạng, tài sản của người khác. Trong trường hợp em trai chị mắc Hoang tưởng tự cao thì chị vẫn có thể hoàn toàn an tâm khi chăm sóc em tại nhà.

Chị có thể khuyến khích em làm những công việc không phải giao tiếp với quá nhiều người. Đồng thời, môi trường làm việc vẫn nên đảm bảo em trai chị không phải làm việc một mình để tránh tự suy nghĩ quá nhiều.

5. Khả năng hồi phục của người bệnh Hoang tưởng tự cao

Việc phân loại mức độ nặng nhẹ sẽ tùy thuộc vào đánh giá của Bác sĩ chuyên khoa Tâm thần. Nhìn chung, người bệnh Hoang tưởng tự cao vẫn có thể có cuộc sống bình thường.

Ở thể Hoang tưởng tự cao nhẹ, chị có thể yên tâm rằng em chị vẫn có thể tiếp tục đi làm các công việc hiện tại và tiếp tục các sinh hoạt hàng ngày, với điều kiện là chúng không gây hại hoặc làm nặng thêm tình trạng bệnh

Nếu em trai chị có kèm theo các bệnh lý Tâm thần khác, mức độ hồi phục sẽ tùy thuộc vào tình trạng bệnh nặng thế nào  và mức độ rối loạn tư duy nhận thức của em chị. 

Tóm lại: 

  • Hoang tưởng tự cao có thể xảy ra ở cả nam lẫn nữ giới, nhưng nam giới, tuổi từ 15-30 là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao.
  • Hoang tưởng tự cao không phải là bệnh nguy hiểm đe dọa tính mạng người bệnh và thân nhân.
  • Hoang tưởng tự cao có thể điều trị được.

Lời khuyên của chúng tôi:

Chị nên đưa em trai chị đi khám ở các cơ sở y tế có chuyên khoa Tâm thần để được chẩn đoán và điều trị sớm.

Người nhà có thể hoàn toàn yên tâm khi chung sống và chăm sóc em tại nhà. 



Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 16 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 18 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Lê Duy

Bác sĩ Lê Duy

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 5 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Nam khoa, Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 12 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Lê Ngọc Phương Uyên

Bác sĩ Lê Ngọc Phương Uyên

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 36 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Đỗ Tuyết Mai

Thạc sĩ - Bác sĩ Đỗ Tuyết Mai

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ nội trú

Nguyễn Thị Hòa

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thị Hòa

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bộ môn Tâm thần – Đại học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Thông tin thêm về Hoang tưởng

Bệnh hoang tưởng được yêu và các dấu hiệu nhận biết
Hoang tưởng được yêu là một dạng của bệnh hoang tưởng. Biểu hiện dễ nhận thấy là người bệnh có những suy nghĩ lệch lạc, cho rằng người khác đang...
Bệnh hoang tưởng ghen tuông - dấu hiệu nhận biết và cách chữa trị
Hoang tưởng ghen tuông là một dạng trong rối loạn nhân cách hoang tưởng. Triệu chứng thường thấy nhất đó là sự nghi ngờ, thiếu tin tưởng vô cớ đối với...
Bệnh hoang tưởng bị hại và các dấu hiệu nhận biết
Các bác sĩ chuyên khoa tâm thần học của Hello Doctor sẽ chia sẻ với bạn những thông tin hữu ích về chứng hoang tưởng bị hại cùng...
Hướng dẫn cách chăm sóc người bị bệnh hoang tưởng tốt nhất
Gia đình nên có kiến thức về việc lập kế hoạch chăm sóc để hỗ trợ người mắc bệnh hoang tưởng một cách tốt nhất. Dưới đây là một số chia sẻ của...
Bác sĩ chữa bệnh hoang tưởng giỏi ở Hà Nội và TP.HCM
Chào bác sĩ, cô tôi năm nay 32 tuổi, trước đây cô vẫn bình thường nhưng cách đây một vài năm sau khi gặp một số vấn đề không...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Anh Tùng

    Trong phòng làm việc của tôi có một câu em, nó cũng thường xuyên ảo tưởng sức mạnh bản thân vậy đó. Không biết có phải bị bệnh này không nữa.

    18/04/2019
Ngọc Mai (18/04/2019)
Bệnh này có xảy ra ở nữ không bác sĩ. Em gái tôi cũng thường xuyên cho rằng mình có thể nhìn ra được thế giới tâm linh và nói những thứ rất điên rồ. Đưa đi xem bói thì người ta bảo em tôi không có căn quả gì. Nó có phải cũng đang mắc bệnh này không bác sĩ.

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung