Tải lượng Virus HIV là gì? Cách đọc kết quả xét nghiệm HIV

Tải lượng Virus HIV là gì? Cách đọc kết quả xét nghiệm HIV

Chào bác sĩ, em năm nay 20 tuổi, hiện đang đi làm công nhân ở Bình Phước. Cách đây 3 tháng em có quan hệ không an toàn vài lần. Sau đó 1 tháng thì thấy người hay bị cảm, ho nhiều và chán ăn nên em có đi khám ở bệnh viện và được đề nghị làm xét nghiệm HIV. Em có nhận được kết quả: tải lượng virus không phát hiện. Kết quả ghi như vậy nghĩa là sao thưa bác sĩ? Tải lượng virus là gi? Ghi như vậy có chắc chắn không nhiễm HIV không ạ? Vậy tải lượng bao nhiêu mới là cao vậy bác sĩ? Em xin cảm ơn.

Trả lời:

===

Tham vấn thông tin, tư vấn, xét nghiệm, điều trị:

✍  Bs.Dương-Nguyên phó cục trưởng HIV

       Bs.Quân-BV Bệnh Nhiệt đới.

☎ Gọi điện Tư vấn: 19001246 

(Bảo mật danh tính hoàn toàn)

===

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Với những thông tin bạn đã cung cấp, chúng tôi xin giải đáp các vấn đề mà bạn thắc mắc trong giới hạn bài viết dưới đây:

1. Tải lượng virus HIV là gì?

HIV là viết tắt của virus suy giảm miễn dịch ở người là virus gây ra AIDS (hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải). AIDS là giai đoạn nhiễm HIV tiến triển nhất, đạt tải lượng virus cao nhất. Tải lượng virus là số lượng virus HIV có trong cơ thể bạn. Xét nghiệm tải lượng virus là đo số lượng bản sao HIV trong một mililit máu. Xem chi tiết về bệnh HIV trong bài viết Bệnh HIV.

Giữ tải lượng virus của bạn thấp sẽ làm giảm các biến chứng của HIV và giúp bạn sống lâu hơn. Nếu tuân thủ điều trị  bạn có thể có được tuổi thọ bình thường hoặc gần như bình thường. Tuổi thọ của những người nhiễm HIV có điều trị đã tăng đáng kể trong nhiều năm gần đây. Từ năm 1996 đến 2010, tuổi thọ của những người nhiễm HIV tăng khoảng 10 năm đối với nam và nữ, ở Châu Âu và Bắc Mỹ.

Đối với một người 20 tuổi bắt đầu điều trị ARV từ năm 2008 đến 2010, với số lượng CD4 ban đầu chỉ hơn 350 tế bào/ml thì sau một năm kể từ khi bắt đầu điều trị ARV, tuổi thọ ước tính là 78 năm, gần với tuổi thọ dự kiến của chung dân số.

2. Xét nghiệm tải lượng virus là gì?

Xét nghiệm tải lượng virus là đếm số lượng bản sao của virus HIV trong mỗi mililit máu (bản sao/mL). Xét nghiệm này sẽ tìm kiếm RNA - một thành phần cấu tạo của HIV có khả năng tự sinh sản. Chúng sẽ sử dụng các enzyme có sẵn trong cơ thể bạn, để tạo ra nhiều bản sao RNA của virus. Số lượng RNA của virus càng nhiều thì việc đo tải lượng HIV trong mẫu máu của bạn càng dễ dàng hơn.

Các xét nghiệm RT-PCR (phản ứng chuỗi polymerase thời gian thực) nhạy hơn nhiều so với các xét nghiệm HIV được sử dụng trước đây. Họ có thể tìm thấy ít nhất 20 bản sao RNA HIV trong một mililit máu. Hiện nay các nhà khoa học đang nghiên cứu các phương pháp mới, thậm chí còn nhạy hơn.

Mặc dù có ít hơn 1% HIV trong máu của bạn, tải lượng virus vẫn là một dấu hiệu hữu ích để ước lượng sự phát triển HIV trong cơ thể bạn. Xét nghiệm máu cũng dễ dàng hơn so với xét nghiệm các hạch bạch huyết hoặc các mô cơ thể khác. Xét nghiệm tải lượng virus cũng có thể kiểm tra lượng HIV trong các loại mẫu khác như dịch âm đạo, tinh dịch hoặc dịch tủy sống.

Kết quả xét nghiệm này giúp bác sĩ theo dõi tình trạng nhiễm HIV của bạn và hướng dẫn lựa chọn điều trị. Tải lượng virus HIV giúp tiên lượng bệnh sẽ tiến triển như thế nào. Càng có nhiều HIV trong máu của bạn (đồng nghĩa với việc tải lượng virus của bạn cao), thì số lượng tế bào CD4 trong cơ thể bạn sẽ giảm càng nhanh và nguy cơ mắc bệnh vì HIV càng cao.

Xét nghiệm cũng có thể giúp chẩn đoán nhiễm HIV mới ở những người có kết quả xét nghiệm kháng thể HIV chưa chắc chắn. Xét nghiệm này có thể phát hiện tải lượng virus một vài ngày sau khi nhiễm HIV. Trong khi xét nghiệm kháng thể HIV có thể cho kết quả âm tính trong vòng 2 đến 6 tháng sau khi mới nhiễm HIV. Tuy nhiên, nên xét nghiệm lại kháng thể HIV sau 6 tháng để xác định chẩn đoán.

Xét nghiệm tải lượng virus

3. Các loại xét nghiệm tải lượng virus?

Có ba loại xét nghiệm tải lượng virus chính:

  • PCR - phản ứng chuỗi polymerase (viết là PCR RNA). Đây là loại thử nghiệm được sử dụng rộng rãi nhất.
  • bDNA - DNA phân nhánh.
  • NASBA - khuếch đại dựa trên trình tự axit nucleic.

Những xét nghiệm này hoạt động theo những cách khác nhau. PCR là xét nghiệm tải lượng virus được sử dụng rộng rãi nhất. Công nghệ PCR cũng được sử dụng để đo mức độ DNA HIV trong một số trường hợp.

4. Kết quả có ý nghĩa gì? Cách đọc kết quả xét nghiệm HIV

Các xét nghiệm tải lượng virus có thể có sai số gấp 3 lần. Vì vậy, nếu kết quả tải virus là 30.000, kết quả thực có thể nằm trong khoảng từ 10.000 đến 90.000 bản sao / mL. Mỗi xét nghiệm tải lượng virus có một ngưỡng giới hạn về độ nhạy khác nhau. Đây là mức độ HIV thấp nhất mà xét nghiệm có thể đo được. Ngưỡng giới hạn thường gặp của các xét nghiệm tải lượng virus là dưới 50 bản sao / mL. Nhiều xét nghiệm hiện có mức cắt thấp hơn 20 bản sao / mL.

  • Tải lượng virus cao khi có trên 100.000 bản sao, nhưng bạn có thể có 1 triệu hoặc nhiều hơn. Virus đang hoạt động tạo ra các bản sao của chính nó và khiến bệnh tiến triển nhanh chóng.
  • Tải lượng virus HIV thấp khi có dưới 10.000 bản sao. Virus có thể không sinh sản tích cực và làm chậm quá trình suy giảm hệ thống miễn dịch của bạn, nhưng đây không phải là tình trạng tối ưu.
  • Tải lượng virus không thể phát hiện - dưới 50 bản sao - đây là mục tiêu của điều trị HIV. Điều này không có nghĩa là bạn đã được chữa khỏi hoặc không mắc bệnh. Thật không may, virus vẫn có thể tồn tại trong các tế bào khác nhau trong cơ thể. Nhưng việc duy trì tải lượng virus không phát hiện được tương ứng với việc có tuổi thọ bình thường hoặc gần bình thường. Tiếp tục dùng thuốc theo phác đồ điều trị để giữ tải lượng virus không thể phát hiện là rất quan trọng.

Khi tải lượng virus HIV của bạn không thể phát hiện được, tức là tải lượng virus trong máu rất thấp, thì tải lượng virus trong các chất dịch cơ thể khác, bao gồm cả tinh dịch hoặc dịch âm đạo cũng sẽ thấp. Do đó sẽ có rất ít nguy cơ lây nhiễm cho người khác, nhưng hầu hết các bác sĩ vẫn khuyên nên sử dụng bao cao su để ngăn ngừa lây truyền HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. 

Trong trường hơp của bạn, kết quả xét nghiệm tải lượng virus HIV không phát hiện thì chưa thể khẳng định bạn không nhiễm HIV. Có thể ở giai đoạn sớm, tải lượng HIV trong cơ thể bạn chưa cao. Bạn cần phải làm thêm các xét nghiệm kháng thể HIV sau 3-4 tháng để xác định chẩn đoán.

5. Sử dụng tải lượng virus và số lượng CD4 để theo dõi HIV

Thường được sử dụng cùng nhau, số lượng CD4 và kết quả tải lượng virus sẽ cho bác sĩ biết gần như mọi thứ về nguy cơ đối với sức khỏe của bạn từ HIV. Những xét nghiệm này cũng dùng để theo dõi đáp ứng điều trị.

Kết quả xét nghiệm tải lượng virus có thể được sử dụng cùng với số lượng CD4 để theo dõi nhiễm HIV. Trong số những người có cùng số lượng tế bào CD4, nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người có tải lượng virus cao hơn có xu hướng phát triển các triệu chứng nhanh hơn so với những người có tải lượng virus thấp hơn. Ngoài ra, trong số những người có cùng tải lượng virus, những người có số lượng tế bào CD4 thấp hơn có xu hướng mắc bệnh nặng hơn.

  • Không bao giờ đưa ra bất kỳ quyết định điều trị nào chỉ dựa trên kết quả của một xét nghiệm.
  • Khi điều trị HIV, tải lượng virus rất quan trọng, không phải số lượng CD4, bởi vì nếu tải lượng virus không dưới 50 bản sao / mL thì sẽ ảnh hưởng đến thời gian điều trị có hiệu quả.

Các xét nghiệm tải lượng virus được sử dụng ở nhiều quốc gia nhưng vẫn còn hạn chế ở một số quốc gia khác. Ở các quốc gia đang phát triển, xét nghiệm tải lượng virus và số lượng CD4 có giá cao hơn nhiều so với thuốc. Các nghiên cứu đang xem xét việc phát triển các thử nghiệm mới có giá trị tương đương nhưng không quá đắt hoặc khó thực hiện. Tại Việt Nam, giá của một xét nghiệm tải lượng virus HIV khoảng từ 100.000-500.000đồng tùy quy định của từng cơ sở y tế khác nhau.

6. Khi nào cần làm xét nghiệm này?

Ngay sau khi bạn được chẩn đoán, bạn sẽ được kiểm tra tải lượng virus để lấy "số liệu cơ sở". Điều đó cung cấp cho bác sĩ của bạn các số liệu để so sánh kết quả xét nghiệm trong tương lai.

Khi bạn bắt đầu sử dụng hoặc thay đổi thuốc, bạn sẽ được xét nghiệm sau 2 đến 8 tuần để giúp bác sĩ quyết định mức độ hiệu quả của phương pháp điều trị. Sự kết hợp thuốc hiệu quả thường có thể làm giảm tải lượng virus HIV xuống còn 1/10 so với vài tháng trước.

Sau đó, bạn nên đi xét nghiệm thường xuyên theo lời khuyên của bác sĩ để theo dõi đáp ứng điều trị của bạn bằng việc kiểm soát số lượng virus. Trong vòng 6 tháng, tải lượng virus sẽ tiếp tục giảm xuống dưới 50 bản. Nếu tải lượng HIV của bạn được kiểm soát tốt, khoảng cách giữa những lần xét nghiệm sẽ tăng lên, không cần thường xuyên như trước. 

Tóm lại:

- Tải lượng virus là số lượng virus HIV có trong cơ thể bạn. Xét nghiệm tải lượng virus là đo số lượng bản sao HIV trong một mililit máu.

- Kết quả xét nghiệm giúp theo dõi tình trạng nhiễm HIV và đáp ứng điều trị. Xét nghiệm cũng giúp chẩn đoán nhiễm HIV mới nhưng không thông dụng. 

- Tải lượng virus không thể phát hiện là mục tiêu của điều trị HIV, nhưng không có nghĩa là đã chữa khỏi hoặc không mắc bệnh.

- Giữ tải lượng virus của bạn thấp sẽ làm giảm các biến chứng của HIV và giúp bạn sống lâu hơn.

Lời khuyên của chúng tôi:

- Chỉ với kết quả xét nghiệm tải lượng virus HIV không phát hiện thì chưa thể khẳng định bạn không nhiễm HIV. Bạn nên đến các cơ sở y tế có uy tín để làm thêm các xét nghiệm chẩn đoán HIV khác trong thời gian sớm nhất.

- Mặc dù tải lượng virus HIV của bạn không thể phát hiện được, sẽ có rất ít nguy cơ lây nhiễm cho người khác, nhưng bạn vẫn nên sử dụng các biện pháp an toàn khi quan hệ để ngăn ngừa nguy cơ lây truyền HIV và các bệnh lây qua đường tình dục khác.



Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Bùi Đức Dương

Phó giáo sư -Tiến sĩ y học - Thầy thuốc nhân dân Bùi Đức Dương

Khoa: Hô hấp, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam

Kinh nghiệm: 22 năm

Vị trí: Giám đốc

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Thuốc PrEP là gì? 3 điều khi mua PrEP cần lưu ý để sử dụng an toàn nhất.
Thuốc PrEP (Preexposure prophylaxis) là thuốc dự phòng TRƯỚC phơi nhiễm, bảo vệ khỏi lây nhiễm HIV lên đến hơn 90%. WHO khuyến cáo rằng những người có...
Giá thuốc ARV mới nhất 2019, mua thuốc ARV chất lượng tốt ở đâu?
Giá thuốc ARV chất lượng tốt khoảng 1.000.000đ (1 triệu đồng) trở lên. Có khoảng 12 loại thuốc ARV, giá phụ thuộc vào nơi sản xuất, thành phần thuốc,...
Arv là gì? Mua Arv ở đâu? Những lưu ý khi sử dụng
ARV Là nhóm thuốc kháng HIV có cơ chế ức chế men sao chép ngược của virus làm ức chế sự nhân đôi của virus giúp bảo vệ tế bào T,...
Thuốc chống phơi nhiễm HIV có lợi ích gì? 7 bước xử lí sau phơi nhiễm HIV
Lợi ích sử dụng thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) đúng cách có thể giúp bạn không nhiễm HIV sau khi phơi nhiễm. Thuốc được sử dụng đầu tiên...
Hỏi đáp: Làm gì khi quan hệ bị rách bao? Nguy cơ gì?
Tôi có quan hệ với gái bán hoa bị rách bao. Sau đó tôi thay bao khác, xin hỏi có nguy cơ gì không? Nghe nói...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Duy Khánh

    Tôi cũng có chung thắc mắc, cảm ơn bác sĩ đã giải đáp giúp.

    04/05/2019

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung