Dấu hiệu nhận biết bệnh trầm cảm ở người nhiễm HIV

Dấu hiệu nhận biết bệnh trầm cảm ở người nhiễm HIV

Trước khi phải đối mặt với những vấn đề sức khỏe thực thể, người có kết quả dương tính với HIV còn phải trải qua nhiều vấn đề về tâm lý. Một trong những căn bệnh tâm lý mà người mắc bệnh HIV thường hay gặp phải đó là trầm cảm.

Để giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này, chúng tôi xin đưa ra một trường hợp điển hình mà chúng tôi đã gặp dưới đây.

===

Tham vấn thông tin, tư vấn, xét nghiệm, điều trị:

✍  Bs.Dương-Nguyên phó cục trưởng HIV

       Bs.Quân-BV Bệnh Nhiệt đới.

☎ Gọi điện Tư vấn: 19001246 

(Bảo mật danh tính hoàn toàn)

===

Xin chào bác sĩ, gia đình tôi có người nhà dương tính với HIV và đang uống ARV đều đặn, dạo gần đây cháu đột nhiên thay đổi tính tình, ít hứng thú với công việc hơn trước, thường hay phiền muộn, ngủ nhiều hơn trước (có khi dậy trễ làm ảnh hưởng đến công việc), hay tự trách bản thân mỗi một việc làm sai và có cả ý định tự sát. Xin hỏi liệu cháu có đang thực sự gặp vấn đề về tâm lý hay không? 

Và lời khuyên để giúp cháu vượt qua giai đoạn khó khăn này, chân thành cám ơn.

Trả lời:

Chào bạn, trước hết xin cám ơn bạn vì đã gửi câu hỏi đến Hello Doctor. Với những thắc mắc của bạn, chúng tôi xin đưa ra một số lời giải đáp như sau:

1. Nhận biết bệnh trầm cảm ở người nhiễm HIV

Dựa trên những biểu hiện bạn đã mô tả, rất có thể người này đã có các dấu hiệu của bệnh trầm cảm. Và với các trường hợp dương tính với HIV, chuyện phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp bệnh nhân ổn định trạng thái tâm lý theo hướng tích cực. Từ đó khiến bệnh nhân sống vui khỏe và có thể kéo dài tuổi thọ của mình. Nếu bạn chưa thực sự hiểu rõ về bệnh trầm cảm, bạn có thể tra cứu đầy đủ thông tin về bệnh trong bài viết Bệnh trầm cảm là gì.

Về chẩn đoán trầm cảm: Một bệnh nhân được chẩn đoán về tình trạng rối loạn khí sắc (mood disturbance) theo DSM 5 sẽ có 3 tiêu chuẩn [A, B, C] 

Tiêu chuẩn A

Có từ 5/9  triệu chứng tiêu chuẩn và thời gian xuất hiện phải từ hai tuần trở lên. Cụ thể là:

Có ít nhất 1 trong 2 triệu chứng chính sau:

  • Khí sắc trầm lan tỏa.
  • Thường xuyên mất hứng thú, mất cảm giác hài lòng.

Có ít nhất 4 trong 8 triệu chứng phụ sau:

  • Thay đổi cân nặng đáng kể (từ 5% trở lên).
  • Rối loạn giấc ngủ (ngủ nhiều hơn hay ít đi so với trước).
  • Cảm thấy mệt mỏi, uể oải.
  • Có cảm giác tội lỗi, cho mình là vô dụng.
  • Giảm tập trung ,chú ý.
  • Có ý định, suy nghĩ tự sát.

Tiêu chuẩn B

Các tiêu chuẩn trên gây tác động tiêu cực đến người bệnh, cũng như công việc hiện tại

Tiêu chuẩn C

Tình trạng trên không do tình trạng bệnh lý, thuốc men hay các loại thuốc khác gây ra

Trong trường hợp của người thân bạn, có 6/9 triệu chứng tính theo tiêu chuẩn A như đã đề cập, thỏa mãn cả tiêu chuẩn B (ảnh hưởng đến công việc hiện tại). Với tiêu chí C, do bệnh nhân vẫn đang sử dụng ARV nên cần theo dõi thêm để biết chắc rằng bệnh nhân có trầm cảm do thuốc hay không. Để hiểu rõ hơn vấn đề này, bạn có thể tham khảo thêm về Tác dụng phụ của thuốc ARV.

2. Điều trị bệnh trầm cảm ở người HIV có điều gì cần lưu ý?

Về điều trị bệnh trầm cảm:

Nếu người thân bạn được chẩn đoán đang trong giai đoạn trầm cảm, việc ổn định khí sắc bằng cách sử dụng thuốc uống là hoàn toàn có thể.

Hai loại thuốc được sử dụng để điều trị trầm cảm bao gồm thuốc chống trầm cảm (chẳng hạn như SSRIs, SNRIs, MAOIs) và thuốc ổn định khí sắc (đơn cử như Lithium)

Việc mua và dùng thuốc phải có sự đồng ý và kê đơn từ bác sĩ chuyên khoa tâm thần. Bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý mua thuốc sử dụng.

Ngoài ra, liệu pháp tâm lý với chuyên gia cũng góp phần hỗ trợ điều trị cho người bệnh.

Để rõ hơn về các phương pháp điều trị, bạn có thể xem đầy đủ thông tin tại:

3. Gia đình nên hỗ trợ bệnh nhân như thế nào? 

Việc chăm sóc và hỗ trợ tinh thần cho bệnh nhân là điều rất cần thiết. Khi giao tiếp, chúng ta nên hạn chế gây kích động cho bệnh nhân trong thời gian này. Hãy tạo cảm giác thoải mái, tránh nhắc đến các vấn đề nhạy cảm về tình trạng bệnh nếu không thật sự cần thiết trong các cuộc trò chuyện, và lắng nghe điều họ muốn nói.

Nên đưa bệnh nhân đi khám ở các phòng khám chuyên khoa tâm lý, đặc biệt ở người dương tính với HIV để có được sự chăm sóc tốt nhất.

Ngoài ra, nên hỗ trợ về mặt dinh dưỡng hằng ngày, nghỉ ngơi, vận động điều độ sẽ phần nào cải thiện tình trạng sức khỏe cho bệnh nhân cả về thể chất lẫn tinh thần.

Bạn có thể tham khảo thêm:

4. Phải làm sao khi triệu chứng trầm cảm có dấu hiệu trầm trọng hơn?

Hành động quá khích hay các dấu hiệu của trầm cảm trầm trọng hơn trong thời gian này là điều nên tránh.

Nếu bệnh nhân có hành vi quá khích (đặc biệt là ý định tự sát hay dùng kim tiêm họ đả sử dụng gây thương tích cho người khác), gia đình cần ngay lập tức trấn an hoặc khống chế kịp thời. Liên lạc ngay với các cơ sở y tế, phòng khám có chuyên Khoa Tâm thân có hỗ trợ cho người dương tính với HIV để kịp thời có biện pháp xử lý thích hợp.

Tóm lại:

  • Trầm cảm hoàn toàn có thể phát hiện và điều trị ổn định cho bệnh nhân.
  • Phát hiện sớm là chìa khóa giúp bệnh nhân cân bằng lại trạng thái tâm lý ổn định, đặc biệt ở bệnh nhân có kèm HIV.
  • Điều trị thuốc đối với bệnh trầm càm là chủ yếu.
  • Hỗ trợ từ người thân góp phần lớn cho bệnh nhân vượt qua giai đoạn này.


Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Bùi Đức Dương

Phó giáo sư -Tiến sĩ y học - Thầy thuốc nhân dân Bùi Đức Dương

Khoa: Hô hấp, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam

Kinh nghiệm: 22 năm

Vị trí: Giám đốc

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Hỏi đáp: Làm gì khi quan hệ bị rách bao? Nguy cơ gì?
Tôi có quan hệ với "gái bán hoa" bị rách bao. Sau đó tôi thay bao khác, xin hỏi có nguy cơ gì không? Nghe...
Quan hệ đồng tính dễ lây HIV, cách phòng ngừa tốt nhất là gì?
Quan hệ đồng tính dễ lây HIV nguyên nhân cộng đồng đối tượng này nhỏ và khác biệt so với cách giao tiếp xã hội thông thường. Sử...
Địa chỉ xét nghiệm HIV ở Tp.HCM và Hà Nội
Theo số liệu thống kê, cả nước ta hiện tại có 1345 cơ sở y tế cung cấp dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV, trong đó có 136 phòng xét...
Mẹ nhiễm HIV có con được không, cần làm gì để tránh lây sang con?
Chào bác sĩ Hello Doctor, thật đáng buồn khi tôi bị dương tính với HIV. Nhưng là một người phụ nữ, tôi vẫn mong muốn mình có con. Xin...
Bệnh HIV bao lâu thì phát bệnh, khi nào bệnh nhân có triệu chứng?
Có thể có sự khác biệt trong thời gian phát bệnh và xuất hiện các triệu chứng ở các bệnh nhân HIV. Tuy nhiên, khoảng bao lâu...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Ngọc Anh

    Anh trai tôi từ khi biết mình dương tính HIV thì như người mất hồn vậy. Gia đình không biết phải làm thế nào với anh ấy cả.

    13/04/2019
Tố Uyên (13/04/2019)
Tôi bị lây nhiễm HIV từ chồng mình, giờ đây tôi thấy cả cuộc đời mình chấm hết, tôi không thể nào ngừng khóc và nghĩ đến cái chết. Tôi gần như không thể ngủ và không thiết ăn uống. Bác sĩ ơi, tôi phải làm sao đây.
Hello Doctor (13/04/2019)
Chào bạn Uyên. bạn không nên quá bi quan như vậy. Hãy nghĩ đơn giản rằng căn bệnh này cũng chỉ là một căn bệnh cần phải điều trị lâu dài. Chỉ cần bạn cố gắng điều trị cùng thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng chống lây nhiễm, chúng tôi tin rằng bạn sẽ có cuộc sống hoàn toàn bình thường như bao người khác.

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung