Trầm cảm không điển hình
Biên tập: Đội ngũ Hello Doctor
Tham vấn y khoa:
Bác sĩ Phạm Hồng Phát
và cộng sự
Xuất bản: 07/09/2017
|
Cập nhật: 17/07/2026
Tóm tắt Bệnh lý
Nếu như trầm cảm là một căn bệnh khá nhiều người mắc phải thì trầm cảm không điển hình lại là một căn bệnh hiếm gặp và có những triệu chứng khác biệt. Cùng trao đổi với bác sĩ về dấu hiệu, triệu chứng, biểu hiện của bệnh trầm cảm không điển hình, tìm hiểu nguyên nhân, cách điều trị và phòng tránh bệnh.
ICD-10: F32.8 (Các giai đoạn trầm cảm khác)
DSM-5: Major Depressive Disorder with Atypical Features
Phân loại Mức độ (Severity)
- Nguy cơ cao mắc các bệnh tim mạch, béo phì, và tiểu đường do thói quen ăn uống vô độ và lười vận động.
Mục lục bài viết
Bệnh lý & Triệu chứng liên quan
1. Tổng quan Lâm sàng
Tóm tắt nhanh (TL;DR)
Trầm cảm không điển hình (Atypical Depression) là một dạng trầm cảm "ẩn mình". Khác với trầm cảm thông thường (luôn ủ rũ chán ăn), người mắc bệnh này vẫn có thể cười vui vẻ thoáng qua khi có sự kiện tốt, nhưng họ thèm ngủ liên tục, ăn rất nhiều đồ ngọt gây tăng cân, và có cảm giác cơ thể nặng trĩu như đeo tảng đá.Thông tin Dịch tễ (Key Facts)
- Người bệnh cực kỳ nhạy cảm với sự từ chối. Một lời phê bình nhỏ cũng khiến họ suy sụp hoàn toàn.
- Bệnh thường bị nhầm lẫn với sự lười biếng hoặc thói háu ăn.
Định nghĩa & Sinh bệnh học
Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh (đặc biệt là Dopamine và Serotonin), kết hợp với sự tăng tiết của các hormone kích thích thèm ăn Carbohydrate để xoa dịu cảm giác lo âu.2. Triệu chứng và Nguyên nhân
Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)
Bệnh nhân hoàn toàn tự giam mình trong phòng, từ chối mọi giao tiếp, ăn uống mất kiểm soát dẫn đến nguy cơ ngộ độc hoặc viêm tụy cấp.Dấu hiệu & Triệu chứng
- Tâm trạng phản ứng: Tạm thời vui vẻ khi có chuyện tốt (ví dụ được tặng quà), nhưng sau đó lại chìm vào buồn bã.
- Ngủ quá nhiều (Hypersomnia): Có thể ngủ trên 10-14 tiếng/ngày nhưng vẫn thấy mệt.
- Tăng thèm ăn: Đặc biệt thèm đồ ngọt, tinh bột, dẫn đến tăng cân nhanh.
- Cảm giác "tê liệt chì" (Leaden paralysis): Tay chân nặng nề như đeo đá, không muốn nhấc lên để làm việc gì.
Nguyên nhân gây bệnh
Yếu tố di truyền. Thường xuất hiện ở phụ nữ nhiều hơn nam giới. Có thể khởi phát từ tuổi vị thành niên và kéo dài mãn tính nếu không được chẩn đoán đúng.3. Chẩn đoán & Biến chứng
Chẩn đoán & Cận lâm sàng
Chẩn đoán
Các kiểm tra và xét nghiệm cận lâm sàng sẽ giúp bác sĩ xác định ra nguyên nhân chính yếu dẫn đến các triệu chứng và xem còn có các biến chứng khác hay không.
- Khám thực thể: Bác sĩ sẽ thăm khám và trao đổi các câu hỏi về sức khỏe của bạn để xác định ra nguyên nhân nào gây ra trầm cảm. Ở một số trường hợp, trầm cảm có thể có liên quan đến một bệnh lý khác của cơ thể.
- Xét nghiệm: Xét nghiệm máu hay test nồng độ hormone tuyến giáp
- Chẩn đoán tình trạng tâm thần: Bác sĩ sẽ trao đỗi với bạn về triệu chứng, suy nghĩ và hành vi của bạn ở hiện tại và các câu hỏi để khai thách tình trạng của bạn sâu hơn.
- DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manuel of Mental Disorders): Là thang điểm để chẩn đoán tình trạng sức khỏe tinh thần nhằm cân nhắc phương án điều trị thích hợp.
Biến chứng có thể gặp
4. Biến chứng và tác hại của bệnh trầm cảm không điển hình
Cũng như các dạng trầm cảm khác, trầm cảm không điển hình là một tình trạng nghiêm trọng dẫn đến các vấn đề đáng lo ngại sau này. Trầm cảm có thể ảnh hưởng đến hành vi, cảm xúc và sức khỏe của người mắc phải.
Trầm cảm không điển hình có thể dẫn đến:
Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?
Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống
4. Phác đồ Điều trị
Tổng quan Phác đồ
Sự kết hợp giữa Hóa dược để điều chỉnh lại nhịp sinh học và Tâm lý trị liệu để giúp bệnh nhân đối phó với "sự nhạy cảm với lời từ chối".Nhóm thuốc hỗ trợ
Bác sĩ thường kê các loại thuốc điều hòa khí sắc ít gây tác dụng phụ tăng cân, hoặc thuốc có tác dụng kích thích năng lượng vào ban ngày.
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Hóa dược (Thuốc chống trầm cảm):
- Nhóm thuốc ức chế tái hấp thu Monoamine hoặc các loại thuốc ức chế MAOI truyền thống (rất hiệu quả với thể không điển hình) để tăng cường năng lượng.
- Nhóm thuốc ức chế tái hấp thu Monoamine hoặc các loại thuốc ức chế MAOI truyền thống (rất hiệu quả với thể không điển hình) để tăng cường năng lượng.
Chống chỉ định & Thận trọng:
TUYỆT ĐỐI KHÔNG miệt thị ngoại hình của bệnh nhân (Bodyshaming). Việc chê họ mập hay lười biếng sẽ đánh trúng tử huyệt "nhạy cảm từ chối", khiến họ trầm cảm nặng nề hơn.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan
Bác sĩ điều trị
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Bác sĩ
Lê Duy
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Nhắn tin Zalo Hỗ trợ
Gửi bình luận của bạn