Các loại thuốc chống phơi nhiễm HIV và những lưu ý khi sử dụng

Các loại thuốc chống phơi nhiễm HIV và những lưu ý khi sử dụng

Nếu bạn bị phơi nhiễm HIV, bác sĩ có thể sẽ yêu cầu bạn sử dụng thuốc để dự phòng phơi nhiễm. Vậy có những loại thuốc chống phơi nhiễm HIV nào? Để biết được câu trả lời, mời bạn theo dõi bài viết của Hello Doctor.

Những thông tin bạn có thể tham khảo trong bài viết:

  1. Thuốc chống phơi nhiễm HIV là gì
  2. Các loại thuốc chống phơi nhiễm HIV
  3. Tác dụng của thuốc phơi nhiễm HIV
  4. Tác dụng phụ của thuốc phơi nhiễm HIV

===

Tham vấn thông tin, tư vấn, xét nghiệm, điều trị:

✍  Bs.Dương-Nguyên phó cục trưởng HIV

       Bs.Quân-BV Bệnh Nhiệt đới.

☎ Gọi điện Tư vấn: 19001246 

(Bảo mật danh tính hoàn toàn)

===

1. Thuốc chống phơi nhiễm HIV là gì?

Thuốc chống phơi nhiễm là loại thuốc dùng để hạn chế tối đa nguy cơ mắc phải HIV, đặc biệt là ở người có nguy cơ lây nhiễm cao. Để biết được thế nào là phơi nhiễm, bạn có thể xem lại bài viết "Phơi nhiễm HIV là gì" của chúng tôi.

Những đối tượng được cân nhắc sử dụng thuốc chống phơi nhiễm bao gồm:

  • Không sử dụng bao cao su khi quan hệ.
  • Từng quan hệ tình dục với người dương tính với HIV.
  • Quan hệ bằng đường dương vật – hậu môn hay dương vật – hậu môn với nhiều bạn tình.
  • Có bệnh lây qua đường tình dục (như lậu, giang mai, chlamydia).
  • Có tiếp xúc/dùng chung kim tiêm hay dùng các chất ma túy trong vòng 6 tháng gần đây.
  • Đang có thai và nguy cơ cao phơi nhiễm với HIV.

Lưu ý rằng: Không cần phải đợi đến khi bản thân có các dấu hiệu phơi nhiễm HIV mới đi khám bác sĩ. Ngay khi thấy mình có nguy cơ bị lây nhiễm HIV, bạn nên đi khám bác sĩ để được xét nghiệm phơi nhiễm HIV và sớm tiếp cận với thuốc chống phơi nhiễm HIV ngay.

2. Phân lọai thuốc chống phơi nhiễm HIV

Thuốc chống phơi nhiễm được chia ra làm hai loại chính: Thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) và sau phơi nhiễm (PEP).

Thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP)

Loại thuốc này thường được biết đến với cái tên thương mại là Truvada (bao gồm hai thành phần chính là Tenorflovir và Emtricitabine). Việc sử dụng thuốc cần được tuân thủ hằng ngày, nếu không sẽ làm giảm đi tác dụng của thuốc trong việc phòng chống virus HIV.

Thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP)

Thuốc PrEP đang ngày càng được sử dụng rộng rãi hơn

Thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP)

Thuốc được sử dụng chính là nhóm ARV (antiretroviral medicine). Trái với thuốc dự phòng trước phơi nhiễm, ARV cần được sử dụng trong vòng 72h sau khi đã phơi nhiễm. Và đồng thời người sử dụng phải duy trì việc dùng thuốc liên tục suốt 28 ngày. 

Thông thường,  bác sĩ sẽ kết hợp từ 2 đến 3 loại ARV để tăng hiệu quả tối ưu cho việc dự phòng, các thuốc ARV phổ biến có thể kể đến:

- Nhóm ức chế men sao chép ngược nucleotic (Nuccleosid RTI):

  • Abacavir, hay ABC (Ziagen)
  • Didanosine, hay ddl (Videx)
  • Emtricitabine, hay FTC (Emtriva)
  • Lamivudine, hay 3TC (Epivir)
  • Stavudine hay d4T (Zerit)
  • Tenofovir, hay TDF (Vitread), hay TAF (Vemlidy)
  • Zidovudin, hay AZT or ZDV (Retrovir)

Nhóm ức chế men sao chép ngược không phải nucleotic (Non-NRTI):

  • Delavirdine, hay DLV (Restriptor)
  • Efavirenz, hay EFV (Sustiva)
  • Etravirine, hay ETR (Intelence)
  • Nevirapine, hay NVP (Viramune)
  • Rilpivirine, or RPV (Edurant)

Nhóm ức chế protease (Protease Inhibitors):

  • Amprenavir  (Agenerase)
  • Atazanavir (Reyataz)
  • Darunavir (Prezista)
  • Fosamprenavir (Levixa)
  • Indinavir (Crixivan)
  • Lopinavir + ritonavir (Kaletra)
  • Nelfinavir (Viracept)
  • Ritonavir (Norvir)
  • Saquinavir (Invirase, Fortovase)
  • Tipranavir (Aptivus)

Ngoài ra, còn một số nhóm khác của ARV có thể kể đến như FI (Enfurivide), đối kháng CCR5 (Maraviroc), INSTIs.

Xem thêm "Cách sử dụng thuốc phơi nhiễm HIV" để biết được cách dùng thuốc như thế nào cho hợp lý và đạt được hiệu quả.

3. Tác dụng của thuốc phơi nhiễm HIV

Tác dụng chung của nhóm ARV là ức chế việc sao chép ngược từ ARN của virus HIV, ngăn sự lan rộng của chúng lên cơ thể người bệnh. Cơ chế chủ yếu của nhóm này là “cạnh tranh” với nucleosid (việc phiên mã từ ARN virus sang ADN cơ thể người cần có nucleosid mới thực hiện được) hoặc nhóm không phải nucleoid.

Ngoài ra, ARV còn tạo các cơ chế khác để ngăn chặn quá trình dịch mã của virus HIV.

4. Tác dụng phụ của thuốc phơi nhiễm HIV

Tuy có sự cải tiến hơn trong việc hạn chế các tác dụng phụ của thuốc. Thế nhưng các loại thuốc chống phơi nhiễm ít nhiều có thể gây một số triệu chứng không mong muốn, chẳng hạn như:

  • Giảm cảm giác ngon miệng: Có thể khắc phục bằng cách chia nhỏ bữa ăn, cân nhắc dùng thêm thực phẩm bổ sung để đảm bảo đủ chất dinh dưỡng cho cơ thể.
  • Hội chứng loạn dưỡng mỡ (lipodystrophy): Là tình trạng rối loạn tích tụ mỡ trong cơ thể (có thể là tăng hoặc giảm tích mỡ). Vì thế, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ thật kỹ trong suốt quá trình dùng thuốc để có biện pháp phòng tránh hội chứng này.
  • Tiêu chảy: Người bệnh có thể hạn chế triệu chứng này bằng cách ăn các thực phẩm ít béo, cay, nóng hoặc có thành phần từ sữa. Ngoài ra, việc dùng các thực phẩm quá nhiều xơ cũng nên được giảm thiểu tối đa.
  • Chóng mặt/ngất: Hạn chế rượu bia là điều cần thiết.

Tóm lại, như đã đề cập, việc chống phơi nhiễm chỉ mang tính chất thụ động và đây không phải là một phương pháp điều trị HIV. Cách tốt nhất để phòng tránh HIV vẫn là quan hệ tình dục an toàn, không dùng chung bơm/kim tiêm với người khác và duy trì lối sống lành mạnh.



Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Bùi Đức Dương

Phó giáo sư -Tiến sĩ y học - Thầy thuốc nhân dân Bùi Đức Dương

Khoa: Hô hấp, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam

Kinh nghiệm: 22 năm

Vị trí: Giám đốc

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Hỏi đáp: Làm gì khi quan hệ bị rách bao? Nguy cơ gì?
Tôi có quan hệ với "gái bán hoa" bị rách bao. Sau đó tôi thay bao khác, xin hỏi có nguy cơ gì không? Nghe...
Quan hệ đồng tính dễ lây HIV, cách phòng ngừa tốt nhất là gì?
Quan hệ đồng tính dễ lây HIV nguyên nhân cộng đồng đối tượng này nhỏ và khác biệt so với cách giao tiếp xã hội thông thường. Sử...
Địa chỉ xét nghiệm HIV ở Tp.HCM và Hà Nội
Theo số liệu thống kê, cả nước ta hiện tại có 1345 cơ sở y tế cung cấp dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV, trong đó có 136 phòng xét...
Mẹ nhiễm HIV có con được không, cần làm gì để tránh lây sang con?
Chào bác sĩ Hello Doctor, thật đáng buồn khi tôi bị dương tính với HIV. Nhưng là một người phụ nữ, tôi vẫn mong muốn mình có con. Xin...
Bệnh HIV bao lâu thì phát bệnh, khi nào bệnh nhân có triệu chứng?
Có thể có sự khác biệt trong thời gian phát bệnh và xuất hiện các triệu chứng ở các bệnh nhân HIV. Tuy nhiên, khoảng bao lâu...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Nguyễn Thị Hải

    Chia sẻ của bác sĩ rất chi tiết và cụ thể

    23/04/2019
  • Thu Hương

    Tôi cảm thấy rất hoang mang khi mình bị phơi nhiễm HIV, những thông tin chia sẻ của bác sĩ đã giúp tôi rất nhiều trong việc lấy lại tinh thần và đi khám điều trị.

    01/11/2018
Thu Phương (23/04/2019)
Chào bác sĩ, nếu sử dụng thuốc mà tải lượng Virus gần như không tìm thấy nữa thì có thể ngưng sử dụng thuốc được không ạ.
Hello Doctor (23/04/2019)
Chào bạn Phương, xin lưu ý bạn là tuyệt đối không được ngừng sử dụng thuốc. Thuốc ARV có tác dụng ức chế virus HIV, vì vậy có thể khiến cho tải lượng virus giảm xuống, nhưng không có tác dụng triệt tiêu virus HIV hoàn toàn. Nếu ngừng thuốc, virus sẽ tiếp tục phát triển.

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung