Trang chủ /
Tâm thần phân liệt thể thanh xuân

Tâm thần phân liệt thể thanh xuân

Đọc trong 6 phút Chia sẻ Zalo

Biên tập: Đội ngũ Hello Doctor

Tham vấn y khoa: Bác sĩ Phạm Hồng Phát và cộng sự

Bác sĩ Phạm Hồng Phát

Bác sĩ chuyên khoa

Hello Doctor

Xem hồ sơ chuyên môn ›

Xuất bản: 19/12/2017 | Cập nhật: 17/07/2026

Tóm tắt Bệnh lý

Thông tin chung về bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân. Tổng hợp những dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng của bệnh. Xác định các nguyên nhân, yếu tố nguy cơ, biến chứng, tác hại của bệnh. Đưa ra các cách chẩn đoán, điều trị và phòng chống bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân.

ICD-10: F20.1 (Tâm thần phân liệt thể thanh xuân) DSM-5: Schizophrenia (Disorganized symptoms prominent)

Phân loại Mức độ (Severity)

Bệnh nhân không có khả năng sống độc lập, mất hoàn toàn ý thức về vệ sinh cá nhân, cần được giám sát và chăm sóc y tế suốt đời.

Bệnh lý & Triệu chứng liên quan

Ảo giác Động kinh Trầm cảm Tâm thần Tâm thần phân liệt Co giật Loạn thần

Ảo Giác Liệt Kích Động

1. Tổng quan Lâm sàng

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Tâm thần phân liệt thể thanh xuân (Hebephrenic / Disorganized Schizophrenia) là một thể bệnh tàn khốc khởi phát ở tuổi 15-25 (tuổi thanh xuân). Bệnh ít có các hoang tưởng hay ảo giác rõ rệt như các thể khác, mà đặc trưng bởi SỰ HỖN LOẠN HOÀN TOÀN về tư duy, cảm xúc, hành vi, khiến bệnh nhân trở nên ngớ ngẩn, cười vô cớ và thoái hóa nhân cách một cách thảm thương.

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

Đây là thể bệnh có tiên lượng XẤU NHẤT trong các thể của Tâm thần phân liệt.
Sự tàn phá não bộ diễn ra cực kỳ nhanh chóng, biến một thanh niên thông minh thành một người mất trí chỉ trong 1-2 năm.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Sự tổn thương lan rộng và suy thoái của thùy trán (điều khiển hành vi) và các mạng lưới liên kết tư duy, gây ra sự phân ly hoàn toàn giữa cảm xúc và hoàn cảnh (Inappropriate affect).

2. Triệu chứng và Nguyên nhân

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Bệnh nhân có hành vi kích động đập phá đồ đạc vô cớ, hoặc ăn phải các dị vật nguy hiểm (như đinh, hóa chất) do mất hoàn toàn năng lực nhận thức.

Dấu hiệu & Triệu chứng

Cảm xúc không phù hợp (Inappropriate affect): Đang dự đám tang thì cười khúc khích sặc sụa, hoặc khóc vô cớ. Khuôn mặt nhăn nhó kỳ dị.
Tư duy vô tổ chức (Disorganized thinking): Lời nói lộn xộn, hoàn toàn vô nghĩa (Word salad), nói nhảm một mình.
Hành vi ngớ ngẩn: Bốc bẩn ăn, bôi phân lên tường, nhảy múa kỳ cục ngoài đường, ăn mặc lôi thôi lếch thếch.
Sụt giảm nhanh chóng mọi kỹ năng học tập, làm việc, thích thu mình nơi xó tối.

Nguyên nhân gây bệnh

Yếu tố di truyền cực kỳ nặng nề. Sự bất thường trong quá trình cắt tỉa nơ-ron não bộ ở tuổi thiếu niên. Sử dụng các chất gây ảo giác mạnh có thể kích hoạt gen bệnh.

3. Chẩn đoán & Biến chứng

Chẩn đoán & Cận lâm sàng

Chẩn đoán

Để chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt, các tiêu chuẩn phải được đáp ứng. DSM-5 đưa ra các tiêu chuẩn về triệu chứng như sau:

Ảo tưởng
Ảo giác
Nói và suy nghĩ không có tổ chức
Hành vi vô tổ chức
Các triệu chứng âm tính

Người đó phải trải qua hai trong số năm triệu chứng chính của rối loạn tâm thần và ít nhất một triệu chứng phải nằm trong ba triệu chứng đầu tiên được liệt kê.

Biến chứng có thể gặp

Tâm thần phân liệt thể thanh xuân một chứng rối loạn tâm thần trầm trọng kéo dài liên quan đến tư duy và hành vi bất hợp lý. Bệnh tâm thần phân liệt hiện nay ảnh hưởng đến khoảng 1,1% dân số trên thế giới.

1. Bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân là gì

2. Dấu hiệu và triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân

3. Nguyên nhân gây ra bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân

Yếu tố nguy cơ gây ra bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân

4. Tác hại và biến chứng của bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân

5. Điều trị bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân

Chẩn đoán
Điều trị

6. Bác sĩ điều trị

7. Chia sẻ của bệnh nhân

4. Tác hại và biến chứng của bệnh tâm thần phân liệt thể thanh xuân

Các biến chứng của tâm thần phân liệt có thể bao gồm:

Bệnh trầm cảm, suy nghĩ tự sát, và hành vi tự tử
Suy dinh dưỡng
Vấn đề chăm sóc vệ sinh
Lạm dụng chất
Không có khả năng tìm kiếm hoặc duy trì việc làm dẫn đến nghèo đói, vô gia cư.
Xung đột, mâu thuẫn gia đình
Không có khả năng học tập
Trở thành nạn nhân của tội phạm
Các vấn đề liên quan đến hút thuốc lá

Một số người bị tâm thần phân liệt cho biết hút thuốc giúp họ tập trung, nhưng nó có thể gây trở ngại cho các loại thuốc điều trị và dẫn đến các vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng.

Bệnh tâm thần phân liệt là một tình trạng nghiêm trọng kéo dài suốt đời. Nhận thức được những gì bệnh liên quan có thể giúp gia đình và bạn bè hỗ trợ người thân sống trong điều kiện tốt nhất có thể.

Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?

Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống

4. Phác đồ Điều trị

Tổng quan Phác đồ

Không thể chữa khỏi. Điều trị nhằm mục tiêu kiểm soát mức độ hỗn loạn của não bộ, giảm thiểu các hành vi ngớ ngẩn, kích động và hỗ trợ duy trì dinh dưỡng, vệ sinh cơ bản.

Nhóm thuốc hỗ trợ

Tuân thủ thuốc suốt đời. Có thể phải dùng đến nhóm chống loạn thần kháng trị (Clozapine) nếu bệnh nhân không đáp ứng với các loại thông thường.

Can thiệp Ưu tiên (First-line):

Hóa dược (Chống loạn thần thế hệ mới):
- Phải sử dụng thuốc chống loạn thần mạnh, kết hợp các thuốc an dịu thần kinh để kiểm soát hành vi rối loạn. Thường ưu tiên dạng tiêm Depot (thuốc tác dụng kéo dài).

Chống chỉ định & Thận trọng:

TUYỆT ĐỐI KHÔNG đánh đập, nhốt bệnh nhân vào cũi hay xích chân tay (như những trường hợp thương tâm ở vùng sâu vùng xa). Việc bị ngược đãi sẽ đẩy bệnh nhân vào tình trạng suy mòn và tử vong rất nhanh.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Con tôi đang học đại học rất giỏi, tự nhiên 1 năm nay cười một mình, nói lảm nhảm, ở bẩn, có phải bị ngải quật không?

Không có bùa ngải nào cả. Đó là những triệu chứng kinh điển của Tâm thần phân liệt thể thanh xuân. Căn bệnh này chuyên tấn công những người trẻ từ 15-25 tuổi, làm thoái hóa não bộ cực kỳ nhanh. Phải đi khám Tâm thần khẩn cấp.

Bệnh này uống thuốc có đi làm lại được không?

Tiên lượng của thể thanh xuân rất xấu. Việc uống thuốc chỉ giúp bệnh nhân bớt cười nói nhảm, bớt hành vi ngớ ngẩn và bớt kích động. Rất hiếm trường hợp có thể phục hồi đủ nhận thức để đi làm lại bình thường.

Tại sao con tôi lại ăn cả rác và bôi bẩn ra tường?

Thùy trán (bộ phận não kiểm soát nhận thức và hành vi xã hội) của bệnh nhân đã bị tổn thương nặng. Họ không còn biết rác là dơ bẩn, giống như nhận thức bị thụt lùi về giai đoạn trẻ 1 tuổi. Bạn cần quản lý môi trường sạch sẽ.

Có nên đưa con vào trại tâm thần không?

Nếu gia đình có điều kiện và thời gian, việc chăm sóc tại nhà với thuốc bác sĩ kê là tốt nhất cho tình cảm. Nhưng nếu bệnh nhân quá kích động hoặc gia đình không thể kiểm soát vệ sinh an toàn, các Trung tâm Bảo trợ Xã hội là lựa chọn cần thiết.

Uống thuốc tiêm có tốt hơn thuốc uống không?

Với người bệnh mất nhận thức, thuốc tiêm (1 tháng tiêm 1 lần) là giải pháp tối ưu nhất. Vì bạn sẽ không thể bắt họ uống thuốc viên hằng ngày, và nếu bỏ thuốc, não bộ sẽ bị tàn phá nặng nề hơn.

Tôi đánh để nó nhớ mà tự đi vệ sinh được không?

Tuyệt đối KHÔNG. Bệnh nhân không có khả năng ghi nhớ lý do tại sao bị đánh. Bạo lực chỉ làm họ sợ hãi, hoảng loạn và sinh ra các phản ứng bạo lực ngược lại. Phải kiên nhẫn tập luyện như tập cho trẻ em.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ

Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ

Nhận tham vấn ngay