Bệnh tâm thần có lây không, có di truyền không?

Chào bác sĩ, tôi có người chị gái bị mắc bệnh tâm thần. Xin hỏi bác sĩ là bệnh tâm thần có lây không và bệnh có di truyền nếu chị tôi sinh con không ạ. Cảm ơn bác sĩ.

Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)

Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.

Chat Zalo Gọi 1900 1246  Messenger

Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội

Trả lời:

Cần tư vấn từ Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú Lê Thị Phương Thảo?

Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin cho bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và lên phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Chat Zalo Bác Sĩ
Tổng đài: 1900 1246

Chào bạn, cảm ơn đã tin tưởng và gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Bệnh tâm thần có nhiều loại như: tâm thần phân liệt, loạn thần, hưng cảm, trầm cảm, rối loạn lưỡng cực… Mỗi loại bệnh sẽ có nguyên nhân, diễn tiến cũng như yếu tố dịch tễ khác nhau. Để biết thêm thông tin về các loại bệnh tâm thần, bạn có thể xem tại bài viết  "Các dạng tâm thần". Tuy nhiên, các loại bệnh tâm thần thường có yếu tố khởi phát từ một biến cố, sang chấn lớn đối với bệnh nhân. Để giúp bạn giải đáp những thắc mắc của mình, chúng tôi xin đưa ra một số thông tin như sau:

Bệnh tâm thần có lây không?

Không chỉ hiện nay mà từ xưa, thường người ta có định kiến xa lánh những người có vấn đề về tâm thần. Họ thường hay nói rằng: “Gần mực thì đen gần đèn thì sáng”, hay nói cách khác việc ở gần một người bệnh tâm thần thì sẽ bị tâm thần giống vậy. 

Tuy nhiên, đây là một quan niệm không hoàn toàn đúng đắn. Sở dĩ như vậy là vì hiện tại chỉ mới ghi nhận có một triệu chứng tâm thần có thể lan từ người bệnh sang người lành, đó là triệu chứng hoang tưởng, hay còn gọi là hiện tượng Folie a deux. Việc này có thể được giải thích thông qua các cơ chế của hoang tưởng. Hoang tưởng nói đơn giản là một niềm tin sai lầm. Và chính niềm tin sai lầm khiến cho người bệnh giống như sống trong một thế giới khác, với những sự việc cũng như chuẩn mực cũng sai lầm theo. Và khi chung sống với một người hoang tưởng, giả thiết được đưa ra rằng não bộ chúng ta sẽ “thích nghi” dần với chính niềm tin sai lầm này, cũng giống nhau trường hợp “nhập gia tùy tục”. Để hiểu rõ hơn về hoang tưởng, bạn có thể xem thêm thông tin Tại đây.

Một điều cần chú ý rằng, việc điều trị hoang tưởng của người lành bị lây bệnh sẽ khó hơn người bệnh ban đầu rất nhiều. Tuy nhiên, việc này cũng không phải dễ xảy ra, thứ nhất chỉ thường gặp với triệu chứng hoang tưởng, bên cạnh đó, thường thì người lành mà có thể bị lây bệnh vốn dĩ đã có sẵn những yếu tố nguy cơ, như một tâm thần yếu chẳng hạn.

Ngoài ra, bệnh tâm thần không lây lan qua tiếp xúc cũng như qua các sinh hoạt gia đình thường ngày như ăn uống, học tập, làm việc chung... Bệnh cũng không lây lan qua côn trùng chích như muỗi đốt,... 

Bệnh tâm thần có di truyền không?

Như đã trình bày, bệnh tâm thần không phải là một bệnh lây nhiễm, không lây qua tiếp xúc cũng như sinh hoạt hằng ngày. Vậy người trong một nhà bị tâm thần thì các thành viên có hoàn toàn không có nguy cơ mắc bệnh không?

Câu trả lời vẫn là có. Sở dĩ như vậy là vì nguy cơ ở đây không phải do “lây nhiễm”, mà là bởi yếu tố di truyền. Thật vậy, tâm thần là một bệnh của hệ thần kinh, não bộ, do đó càng có liên quan tới yếu tố di truyền. Tuy nhiên, yếu tố di truyền này cũng chỉ là một nguy cơ, không phải tất cả các trường hợp mắc bệnh tâm thần đều di truyền cho con em mình.

Mặc dù đã tiến hành nhiều cuộc nghiên cứu nhưng các nhà khoa học vẫn chưa thể có đủ bằng chứng để khẳng định yếu tố di truyền quyết định sự phát sinh bệnh tâm thần. Vấn đề di truyền sẽ có những ảnh hưởng nhất định đến một số bệnh tâm thần nhưng không phải là tuyệt đối. Theo các thống kê, nếu cha hoặc mẹ bị bệnh tâm thần thì trẻ sinh ra có nguy mắc  bệnh với tỉ lệ 16,4%; nếu cả cha và mẹ bị bệnh thì tỉ lệ này là 68,1%; anh, chị, em ruột của bệnh nhân tâm thần có nguy cơ mắc bệnh với tỉ lệ 14,3%.

Có không ít các trường hợp, bệnh phát sinh trong một thành viên của gia đình mà không thấy trong những thành viên khác, hay có trường hợp cả cha mẹ đều có bệnh nhưng con cháu lại khỏe mạnh bình thường.

Tuy nhiên vẫn có thể kết luận được rằng, bệnh tâm thần là sự tác động tương hỗ giữa các yếu tố môi trường và yếu tố gia đình, có nghĩa là khi các yếu tố môi trường không thuận lợi sẽ thúc đẩy các yếu tố di truyền tiềm ẩn làm cho bệnh bùng phát.

Do đó chúng ta không cần và cũng không nên cách ly người bệnh tâm thần ra khỏi gia đình và cộng đồng. Chính nhờ sống hòa nhập với công đồng mà người bệnh sẽ cảm thấy thoải mái, không có cảm giác phân biệt đối xử, nhờ đó bệnh sẽ chậm tiến triển và dần tiến triển tốt hơn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ sẽ giúp ích được cho bạn. 

Một số những chia sẻ khác có thể sẽ hữu ích cho bạn:

• Chữa bệnh tâm thần ở đâu
• Phải làm gì khi mắc bệnh tâm thần