Ngủ rũ

Phân loại Mức độ (Severity)

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

• Đây là tổn thương vĩnh viễn ở vùng dưới đồi não, KHÔNG PHẢI là sự lười biếng hay thiếu ngủ ban đêm.
• Đi kèm với những cơn "mất trương lực cơ" (Cataplexy) đột ngột sụp đổ khi cười lớn hoặc tức giận.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Dấu hiệu & Triệu chứng

• Cơn buồn ngủ sập (Sleep attacks): Đột ngột gục xuống bàn ngủ say sưa 10-15 phút, sau khi dậy thấy tỉnh táo một lát rồi lại buồn ngủ tiếp.
• Mất trương lực cơ (Cataplexy): Đang nói cười đùa giỡn, bỗng nhiên yếu xỉu tay chân, rơi đồ vật, hoặc đổ gục xuống đất dù đầu óc vẫn tỉnh.
• Bóng đè (Sleep paralysis): Nhận thức được xung quanh nhưng không thể cử động hay nói chuyện khi vừa thức giấc.
• Ảo giác lúc nửa tỉnh nửa mê (Hypnagogic hallucinations): Nghe/Thấy những thứ đáng sợ ngay khi vừa chợp mắt.

Nguyên nhân gây bệnh

Chẩn đoán & Cận lâm sàng

Chẩn đoán

Khi đi khám tại Hello Doctor, bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp chẩn đoán chứng ngủ rũ và xác định mức độ trầm trọng của nó bao gồm:

Lịch sử giấc ngủ: bác sĩ sẽ hỏi cặn kẽ về giấc ngủ của bạn, bao gồm điền vào thang giấc ngủ Epworth, trong đó sử dụng các câu hỏi ngắn để đánh giá mức độ buồn ngủ của bạn.

Ghi chép giấc ngủ: bạn có thể được yêu cầu ghi lại chi tiết thói quen đi ngủ của mình trong một hoặc hai tuần để bác sĩ có thể so sánh mối liên quan giữa thói quen đi ngủ và sự tỉnh táo.

Đa kí giấc ngủ: xét nghiệm này đo các tín hiệu trong suốt quá trình ngủ, sử dụng các điện cực gắn trên đầu của bạn. Nó sẽ đo điện não, điện tim, điện cơ và hoạt động của mắt. Nó cũng đo nhịp thở của bạn.

Kiểm tra giấc ngủ ngắn trong ngày: xét nghiệm này kiểm tra xem thời gian bạn đi vào giấc ngủ trong ngày là bao nhiêu. Bạn sẽ được yêu cầu ngủ 4 – 5 lần, mỗi lần cách nhau 2 tiếng. Các chuyên gia sẽ quan sát thói quen đi ngủ của bạn. Những người mắc chứng ngủ rũ sẽ ngủ nhanh hơn và tiến vào giấc ngủ mắt chuyển động nhanh (REM sleep) một cách nhanh chóng.

Các xét nghiệm này cũng có thể giúp bác sĩ loại trừ các nguyên nhân khác có thể gây ra các triệu chứng của bạn. Các rối loạn giấc ngủ khác như chứng ngưng thở khi ngủ có thể gây ra ngủ ngày.

Biến chứng có thể gặp

4. Tác hại của bệnh ngủ rũ

Chứng ngủ rũ ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống cũng như sức khỏe của người bệnh:

- Gây ra sự hiểu nhầm

Chứng ngủ rũ có thể gây ra các vấn đề trầm trọng với sự chuyên nghiệp và nhân cách của người bệnh. Những người khác có thể thấy họ là người lười biếng. Hiệu suất học tập hoặc làm việc của người bệnh có thể bị giảm xuống.

- Ảnh hưởng tới các mối quan hệ thân thiết

Ngủ rất nhiều có thể làm giảm ham muốn tình dục hoặc bất lực và những người mắc chứng ngủ rũ có thể ngủ quên khi đang quan hệ tình dục. Các cảm xúc mãnh liệt như giận dữ hoặc hạnh phúc có thể kích hoạt một vài triệu chứng của chứng ngủ rũ như mất trương lực cơ, làm ảnh hưởng tới những người khác.

- Gây hại tới thể chất

Cơn buồn ngủ có thể làm hại sức khỏe của những người mắc chứng ngủ rũ. Nguy cơ gặp tai nạn giao thông ở những người này tăng lên khi họ bất ngờ ngủ gục khi lái xe. Bạn cũng có thể bị đứt tay và phỏng nếu ngủ gật khi đang nấu ăn.

- Béo phì

Những người mắc chứng ngủ rũ có xu hướng bị thừa cân. Số cân nặng tăng lên có thể có liên quan tới thuốc, sự thụ động, ăn nhiều, giảm hypocretin hoặc kết hợp các yếu tố trên lại.

Tổng quan Phác đồ

Nhóm thuốc hỗ trợ

Lịch trình Theo dõi (Follow-up)