Tự kỷ ở người lớn là gì? Các dấu hiệu nhận biết và cách điều trị

Tự kỷ ở người lớn là gì? Các dấu hiệu nhận biết và cách điều trị

Các biểu hiện và triệu chứng của tự kỷ ở người lớn rất đa dạng và phức tạp. Bác sĩ thông qua các dấu hiệu để xác định một người có mắc bệnh hay không và sẽ chỉ định các biện pháp điều trị phù hợp.

1. Triệu chứng tự kỷ ở người lớn

Bệnh tự kỷ có thể gặp ở mọi độ tuổi, chủng tộc, sắc tộc và bất kỳ nhóm kinh tế - xã hội nào. Tự kỷ ở người lớn có khi chỉ là những khó khăn nhỏ nhặt hoặc cũng có thể biểu hiện bằng những triệu chứng nặng nề hơn như gặp khó khăn trong ngôn ngữ nói làm ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày. Các triệu chứng ở mỗi người cũng rất đa dạng, hầu như không có hai người tự kỷ nào có những biểu hiện triệu chứng giống nhau. Một số triệu chứng thường gặp là:

  • Khó khăn trong việc hiểu được những suy nghĩ và cảm xúc của người khác 
  • Gặp vấn đề trong việc phân tích cảm xúc trên gương mặt, ngôn ngữ cơ thể hoặc những vấn đề xã hội 
  • Khó khăn trong việc điều chỉnh cảm xúc 
  • Không theo kịp những cuộc trò chuyện
  • Sự thay đổi của giai điệu bài hát không ảnh hưởng đến cảm xúc
  • Khó duy trì được nhịp nói qua nói lại của cuộc trò chuyện, thường độc thoại về một vấn đề mà họ thích
  • Thường lặp đi lặp lại những hành động nào đó hàng ngày 
  • Chỉ tham gia vào một số hoạt động nào đó
  • Có những quy định nhất định phải thực hiện mỗi ngày, nếu có điều gì làm thay đổi những điều đó sẽ bộc lộ những cơn bộc phát
  • Có kiến thức sâu về một chủ đề nhất định ví dụ như một phần nào đó của khoa học hoặc công nghiệp

Người lớn cũng có thể biểu lộ những hành vi lặp lại nhiều lần và có những thú vui đặc biệt với một chủ đề cụ thể như các đội thể thao hoặc một khu di tích lịch sử nào đó.  

Triệu chứng tự kỷ ở nhà

  • Gia đình bạn thường đùa vui rằng bạn giống như một “giáo sư lập dị”, mặc dù bạn không làm trong ngành giáo dục.
  • Bạn luôn muốn một người bạn thân nhưng lại không tìm được ai.
  • Bạn thường bịa ra những từ ngữ và cảm xúc của riêng bạn khi mô tả sự việc
  • Mặc dù bạn đang ở một nơi yên tĩnh ví dụ như thư viện, bạn cũng sẽ vô tình tự làm ra những tiếng động như ho nhiều lần.
  • Bạn có một thời khóa biểu như nhau mỗi ngày và không thích những việc bất ngờ
  • Bạn thường đâm sầm vào các thứ và dễ bị vấp chân
  • Trong thời gian rảnh, bạn thích chơi các trò chơi và các môn thể thao một mình như đánh gôn. Đó là những trò mà mỗi người có mục đích chơi riêng chứ không phải theo một mục đích chung nào của đội.

Triệu chứng tự kỷ ở chỗ làm việc

Khi bạn có một cuộc nói chuyện với cấp trên, bạn thường nhìn vào tường, giày hoặc bất cứ đâu không phải là mắt của họ.

Đồng nghiệp cho rằng bạn nói chuyện như một rô-bốt

Mỗi món đồ trên bàn làm việc của bạn có một vị trí đặc biệt và bạn không thích khi người dọn dẹp văn phòng sắp xếp lại chúng

Bạn rất giỏi toán hoặc mã hóa phần mềm nhưng lại không thành công trong các lĩnh vực khác:

  • Bạn nói chuyện với đồng nghiệp giống như với gia đình và bạn bè.
  • Suốt buổi họp, bạn cứ tạo ra những tiếng động trong vô thức, ví dụ như việc ho nhiều lần suốt buổi họp
  • Khi nói chuyện với cấp trên, bạn không nhận ra được cấp trên đang vui với những gì bạn làm hay đang cáu gắt bạn.

Thêm vào đó, những người bị tự kỷ có thể có những tài năng xuất chúng ở những kĩ năng quan sát, âm nhạc, toán học và nghệ thuật. Khoảng 40% người mắc tự kỷ có trí thông minh trung bình hoặc hơn.

2. Biện pháp chẩn đoán tự kỷ ở người lớn

Hiện nay không có tiêu chuẩn nào trong việc chẩn đoán bệnh tự kỷ. Trong khi chờ đợi một tiêu chuẩn cụ thể ra đời, hiện nay các bác sĩ lâm sàng chủ yếu dựa vào những sự việc mà họ trực tiếp thấy ở người đó và cân nhắc những gì bệnh nhân khai.

Bác sĩ sẽ nói chuyện với bạn về những vấn đề bạn gặp phải trong giao tiếp, biểu lộ cảm xúc, hành động, các sở thích và nhiều thứ khác. Bạn sẽ phải trả lồi các câu hỏi về thời thơ ấu của bạn và bác sĩ có thể sẽ yêu cầu được nói chuyện với ba mẹ hoặc những thành viên lớn tuổi khác trong gia đình để có đầy đủ dữ liệu về cái nhìn của mọi người xung quanh đối với những hành động hàng ngày của bạn. 

Nếu những tiêu chuẩn chẩn đoán cho trẻ em được sử dụng để tham khảo cho trường hợp người lớn, các bác sĩ có thể hỏi ba mẹ bạn những câu hỏi đó dựa vào trí nhớ của họ khi bạn còn nhỏ để thu thập thêm thông tin. Nếu các bác sĩ xác định bạn không có triệu chứng tự kỷ khi còn nhỏ nhưng lại bắt đầu có những triệu chứng đó khi trưởng thành, bạn có thể được đánh giá thêm về khả năng mắc những bệnh tâm thần khác hoặc rối loạn trầm cảm. 

3. Các cách điều trị bệnh tự kỷ ở người lớn

Bệnh tự kỷ dù không chữa được nhưng chúng ta có thể kiểm soát bệnh hiệu quả với ba cách điều trị chính: các can thiệp giáo dục – hành vi, thuốc và những liệu pháp thay thế. 

Ứng dụng phân tích hành vi 

Ứng dụng phân tích hành vi là một trong những cách điều trị tự kỷ được sủ dụng rộng rãi nhất cho cả người lớn và trẻ em. Ứng dụng này có nhiều loại, bao gồm:

  • Huấn luyện thử nghiệm riêng biệt: Công cụ này dùng một chuỗi các thử nghiệm để ủng hộ việc học từng bước một. Những hành vi và câu trả lời đúng sẽ được thưởng và những lỗi sai sẽ được bỏ qua.
  • Hỗ trợ hành vi tích cực: Biện pháp này làm thay đổi môi trường ở nhà hoặc lớp học để khi họ làm những hành động tốt thì sẽ cảm thấy được thưởng nhiều hơn.  

Liệu pháp nhận thức hành vi

Đây là một cách điều trị bằng cách nói chuyện có thể hiệu quả cho người tự kỷ. Trong suốt thời gian điều trị, người bệnh sẽ học về những sự liên kết giữa các cảm xúc, suy nghĩ và hành vi. Điều này có thể giúp phát hiện những suy nghĩ và cảm xúc làm khỏi phát những hành vi tiêu cực. Một nghiên cứu năm 2010 thấy rằng liệu pháp này đặc biệt có ích trong việc giúp người tự kỷ kiểm soát sự lo lắng của mình. Nó cũng giúp họ nhận dạng cảm xúc của người khác và đối phó với các tình huống xã hội tốt hơn.

Liệu pháp nghề nghiệp

Liệu pháp nghề nghiệp là một lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tập trung vào việc dạy trẻ em và người lớn những kĩ năng cơ bản cần cho cuộc sống hàng ngày. Ở người lớn, liệu pháp này tập trung phát triển những kĩ năng sống độc lập như là nấu ăn, quét dọn và quản lí tiền bạc. 

Thuốc

Không có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh tự kỷ. Tuy nhiên, có nhiều thuốc dùng cho những bệnh khác có thể giúp cải thiện triệu chứng. Các thuốc có thể dùng để kiểm soát tự kỷ gồm thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống co giật và thuốc kích thích. 

Các điều trị thay thế

Có nhiều điều trị thay thế cho người tự kỷ đã được thử. Tuy nhiên, không có nhiều nghiên cứu kết luận chúng có hiệu quả hay không. 

Tự kỷ là một tình trạng có nhiều triệu chứng và mức độ cũng thay đổi nhiều tùy thuộc từng cá nhân. Các phương pháp điều trị bệnh có thể không hiệu quả với người này không có nghĩa là nó sẽ không giúp ích được người khác. Các điều trị thay thế cần được nghiên cứu nhiều hơn bao gồm: 

  • Chế độ ăn không gluten, không casein 
  • Chăn trọng lực
  • Melatinin
  • Vitamin C
  • Omega 3
  • Vitamin B6 và ma-giê
  • Oxytocin
  • Dầu CBD

Nếu bạn cảm thấy mình đang có các dấu hiệu của bệnh tự kỷ và không thử tự khắc phục, bạn có thể liên hệ với các bác sĩ của chúng tôi theo số điện thoại 1900 1246 để được hỗ trợ và giúp đỡ.



Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Thành Long

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại Học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Thông tin thêm về Tự kỷ

Bệnh tự kỷ có mấy giai đoạn - biểu hiện theo từng giai đoạn
Bệnh tự kỷ thường được phát hiện sớm ở trẻ trong những giai đoạn đầu tiên của cuộc đời. Chỉ một số ít trường hợp có các biểu hiện tự kỷ khi trưởng thành....
Nhận biết trẻ bị bệnh tự kỷ nặng thông qua các dấu hiệu
Một đứa trẻ bị bệnh tự kỷ nặng có thể gặp nhiều rắc rối, thậm chí còn cảm thấy đau đớn bởi sự bất bình thường trong suy nghĩ và cảm nhận của mình. Trẻ...
Những điểm khác nhau giữa bệnh tự kỷ và trầm cảm
Tuy trầm cảm và tự kỷ có những mối liên hệ với nhau nhưng đây lại là hai căn bệnh hoàn toàn khác biệt. Vậy sự khác nhau giữa bệnh tự kỷ...
Bệnh tự kỷ có di truyền không - Tư vấn từ chuyên gia
Chào bác sĩ, trong gia đình tôi có một người mắc bệnh tự kỷ. Tôi sắp sinh bé đầu lòng nhưng vẫn cảm thấy rất băn khoăn không biết...
Tự kỷ nhẹ - hội chứng Asperger - làm thế nào để nhận biết?
Tự kỷ nhẹ hay còn được gọi là tự kỷ có chức năng cao hoặc hội chứng Asperger. Các triệu chứng của loại tự kỷ này thường không rõ ràng như...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Minh Quân

    Tôi thấy mình có các dấu hiệu của bệnh tự kỷ nên đã đi khám. Nhờ có bác sĩ Tuân mà tôi đã khắc phục được tình trạng này rõ rệt. Cảm ơn bác sĩ

    03/10/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung