Tâm thần phân liệt tái phát

Tâm thần phân liệt tái phát

Ảo giác là một trong những triệu chứng thường hay gặp ở người mắc bệnh tâm thần phân liệt. Người mắc bệnh tâm thần phân liệt hay có những hành vi vô tổ chức hoặc cực kì bất thường. Liệu pháp tâm lý là một trong những biện pháp điều tri tâm thần phân liệt hữu hiệu

1. Tâm thần phân liệt là gì?

2. Tâm thần phân liệt tái phát

3. Các dấu hiệu báo động cơn tái phát bệnh

4. Nguyên nhân gây ra cơn tái phát ở người bệnh tâm thần phân liệt

5. Những việc cần làm đầu tiên nếu cơn tái phát bệnh tâm thần phân liệt xảy ra

Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khám trực tiếp: Khu vực Hà Nội và các khu vực lân cận

 GỌI BÁC SĨ ĐỨC   

 

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị tâm thần người lớn

 GỌI BÁC SĨ TUÂN 

 

1. Tâm thần phân liệt là gì?

Tâm thần phân liệt là một chứng bệnh rối loạn tâm thần làm người bệnh nhìn nhận thực tại khác với mọi người. Tâm thần phân liệt có thể dẫn tới một số triệu chứng như ảo giác, ảo tưởng và nhiều rối loạn về suy nghĩ và hành vi, ảnh hưởng tới các chức năng của cuộc sống và có thể làm người bệnh mất các khả năng làm việc hàng ngày.

Người mắc bệnh tâm thần phân liệt cần phải điều trị suốt đời. Điều trị sớm có thể giúp người bệnh kiểm soát được các triệu chứng trước khi các biến chứng nguy hiểm xuất hiện và có thể cải thiện dự hậu sau này.

Các triệu chứng có thể gặp ở người mắc bênh tâm thần phân liệt là

  • Ảo tưởng là những niềm tin sai lầm, không dựa trên thực tế. Ví dụ, bạn nghĩ rằng bạn đang bị sỉ nhục hoặc làm hại bởi một ai đó ; các hành vi hoặc lời bình phẩm của người khác đều chỉ thẳng đến bạn ; bạn có khả năng bất thường hoặc có rất nhiều tiếng tăm ; ai đó đang yêu bạn ; hoặc các thảm họa lớn sắp xảy đến. Đây là triệu chứng hay gặp nhất ở những người mắc chứng tâm thần phân liệt.

  • Ảo giáclà nghe thấy hay nhìn thấy những thứ không có thật trong thực tế. Ở người tâm thần phân liệt, các giác quan của họ vẫn bình thường và họ vẫn trải nghiệm các sự kiện xảy ra bình thường. Ảo giác có thể gặp ở mọi giác quan, nhưng nghe thấy giọng nói là ảo giác hay gặp nhất.

  • Suy nghĩ hoặc phát biểu vô tổ chức :suy nghĩ sai lệch có ảnh hưởng tới phát biểu vô tổ chức. Các cuộc đối thoại giữa họ và người khác có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng, và các câu trả lời cho những câu hỏi đó có thể không liên quan một phần hoặc hoàn toàn không liên quan. Hiếm khi, lời nói có thể gồm nhiều từ vô nghĩa không hiểu được, hay còn gọi là trộn từ.

  • Hành vi vô tổ chức hoặc cực kì bất thường : triệu chứng này có thể được bộc lộ bằng nhiều cách, từ hành vi ngốc nghếch như con nít tới nóng giận vô cớ. Các hành vi này đều không có mục đích, do đó rất khó để họ thực hiện các nhiệm vụ được giao. Các hành vi vô tổ chức này bao gồm chống lại các hướng dẫn, tư thế không thích hợp hoặc kì quái, hoàn toàn không đáp ứng lại hoặc có những cử động bất thường.

  • Các triệu chứng âm tính : là những triệu chứng không có hay thiếu khả năng làm việc bình thường. Ví dụ, người bệnh có thể bỏ qua việc vệ sinh cá nhân hoặc tỏ ra thiếu cảm xúc (không giao tiếp bằng mắt, không thay đổi vẻ mặt hay nói chuyện với tông giọng không cảm xúc). Ngoài ra, người bệnh còn mất hứng thú với những hoạt động hằng ngày, rút lui khỏi các hoạt động xã hội hay thiếu khả năng biểu hiện sự hài lòng.

Các triệu chứng của bệnh có thể thay đổi theo thời gian với nhiều đợt nặng lên và thuyên giảm triệu chứng. Nhưng cũng có những triệu chứng lúc nào cũng hiện diện.

Bệnh tâm thần phân liệt cần phải điều trị cả đời, ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm. Điều trị bằng thuốc và liệu pháp tâm lý có thể giúp kiểm soát tình trạng bệnh. Trong một vài trường hợp, bệnh nhân cần được nhập viện để theo dõi và điều trị

Các phương pháp điều trị bệnh hiện nay là

  • Dùng thuốc

  • Can thiệp tâm lý : bao gồm liệu pháp tâm lý cá nhân, huấn luyện kĩ năng xã hội, liệu pháp gia đình, phục hồi nghề nghiệp và hỗ trợ tìm việc.

  • Nhập viện

  • Liệu pháp can thiệp điện

2. Tâm thần phân liệt tái phát

Mặc dù đã được can thiệp và điều trị nhưng những người bệnh tâm thần phân liệt hay gặp phải những đợt tái phát bệnh. Đợt tái phát bệnh được định nghĩa là sự quay lại hoặc nặng lên của các triệu chứng bệnh tâm thần phân liệt trong một khoảng thời gian thuyên giảm. Các triệu chứng tái phát càng được phát hiện sớm thì khả năng kiểm soát bệnh sẽ càng tăng lên.

Chỉ khoảng 10 – 20% bệnh nhân điều trị tâm thần phân liệt không tái phát, theo báo cáo của một nghiên cứu được công bố trên tạp chí BMC Psychiatry vào năm 2013. Hầu hết các bệnh nhân tâm thần phân liệt đều có nhiều đợt tái phát theo thời gian. « Các triệu chứng của bệnh ít khi biến mất hoàn toàn và hầu hết các bệnh nhân sẽ gặp nhiều đợt tái phát triệu chứng trong thời gian điều trị bệnh. », Tiến sĩ, Bác sĩ Sophia Frangou, chuyên gia tâm thần tại Đại học Y Icahn, Bệnh viện Mount Sinai tại New York.

3. Các dấu hiệu báo động cơn tái phát bệnh

Một vài đợt tái phát tâm thần phân liệt xuất hiện mà không hề có dấu hiệu báo trước. Nhưng khi các dấu hiệu này xuất hiện thì thường đợt tái phát bệnh sẽ xảy ra.

Các dấu hiệu báo động bao gồm 

Biết được các dấu hiệu báo động vừa kể trên rất quan trọng, nhưng biết được các triệu chứng đặc hiệu với từng người bệnh – gọi là « đặc trưng của bệnh tái phát » - lại quan trọng hơn. Có gần 70% người bệnh tâm thần phân liệt sẽ trải qua những triệu chứng sớm này trước khi cơn tái phát xuất hiện. Tiến sĩ, Bác sĩ Michael T. Compton, trưởng khoa Tâm Thần tại Bệnh viện Lenox Hill, New York nói rằng : « Những triệu chứng báo động này có thể rất đặc hiệu ». Theo Bác sĩ Frangou : « Triệu chứng báo động ở người này có thể là mất ngủ hay lo lắng về hàng xóm, trong khi ở người khác lại là sự bồn chồn hay ảo thính. »

Đó là lý do tại sao bác sĩ và người nhà bệnh nhân cần nắm rõ các triệu chứng của những lần tái phát trước đó và theo dõi chúng, vì dấu hiệu đầu tiên của cơn tái phát bệnh là lặp lại những triệu chứng của cơn tái phát trước đó.

Các triệu chứng đầu tiên của bệnh tâm thần phân liệt có thể phát triển từ từ nhiều năm, tuy nhiên, các triệu chứng của cơn tái phát bệnh có xu hướng xảy ra nhanh hơn. Theo Tạp chí BMC Psychiatry, khoảng thời gian trung bình từ lúc có triệu chứng đầu tiên tới khi tái phát bệnh thường ngắn hơn một tháng. Do đó, nhận biết sớm các triệu chứng này có thể giúp người bệnh được can thiệp sớm hơn và được điều trị tốt hơn.

4. Nguyên nhân gây ra cơn tái phát ở người bệnh tâm thần phân liệt

Tìm hiểu được nguyên nhân gây ra cơn tái phát bệnh tâm thần phân liệt có thể giúp bệnh nhân và người nhà biết được khi nào cần quan sát triệu chứng của cơn tái phát.

Một trong những nguyên nhân hàng đầu là không dùng thuốc điều trị thường xuyên hoặc uống không đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ. Việc sử dụng các chất kích thích hoặc rượu và sự chỉ trích của những người chăm sóc là nguyên nhân đứng thứ hai gây ra cơn tái phát. Nhiều bệnh nhân quá lạm dụng vào các chất kích thích, nhất là cần sa. Nguyên nhân hay gặp hàng thứ ba là căng thẳng. Căng thẳng có thể thúc đẩy bệnh nhân vào cơn tái phát, tuy nhiên cũng có thể cơn tái phát bệnh đẩy bệnh nhân vào tình trạng căng thẳng nặng hơn.

5. Những việc cần làm đầu tiên nếu cơn tái phát bệnh tâm thần phân liệt xảy ra

Bạn có thể không ngăn cản được cơn tái phát của bệnh, nhưng bạn có thể nhận ra được các dấu hiệu cảnh báo sớm và điều trị kịp thời. Điều này có thể làm giảm tỉ lệ nhập viện điều trị.

Khi nhận ra các dấu hiệu báo động sớm của cơn tái phát bệnh, việc đầu tiên bạn cần làm là gọi cho bác sĩ điều trị chính của bệnh nhân để tìm hiểu xem liều thuốc và lượng thuốc mà bệnh nhân đang sử dụng có cần phải điều chỉnh hay thay đổi không. Ngoài ra, bạn có thể sử dụng các biện pháp sau để giúp họ vượt qua cơn tái phát này :

  • Tiếp tục dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ

  • Tránh căng thẳng

  • Tránh dùng rượu bia và chất kích thích

  • Ăn uống, nghỉ ngơi đầy đủ

  • Không được xa lánh bạn bè và gia đình

  • Tham gia vào hệ thống hỗ trợ xã hội

  • Điều trị tâm lý

Bạn có thể không ngăn cản được cơn tái phát bệnh xuất hiện, nhưng bạn có thể nhận ra được các triệu chứng tái phát và tìm đến sự trợ giúp của các bác sĩ càng sớm càng tốt để ngăn ngừa các cơn tái phát nặng hơn sau này.

​​Bạn có thể liên hệ với các bác sĩ của Hello Doctor chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ và giúp đỡ qua số điện thoại 1900 1246.



Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Thành Long

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại Học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Thông tin thêm về Tâm thần phân liệt

Xét nghiệm chẩn đoán tâm thần phân liệt
Bạn thường nghe thấy tiếng nói bên tai? Bạn tin rằng có ai đó đang đọc tâm trí của bạn và kiểm soát suy nghĩ của bạn? Bạn gặp khó khăn...
Tâm thần phân liệt thể paranoid
Tâm thần phần liệt thể Paranoid hay tâm thần phân liệt thể hoang tưởng là dạng hay gặp nhất của bệnh tâm thần phân liệt. Hoang tưởng chính là một...
Tâm thần phân liệt mang thai
Tâm thần phân liệt (Schizophrenia) là một rối loạn tâm thần đặc trưng bởi một sự suy giảm quá trình suy nghĩ và sự thiếu hụt các...
Tâm thần phân liệt ẩn
Tâm thần phân liệt là một rối loạn tâm thần mãn tính và nghiêm trọng ảnh hưởng đến cách một người suy nghĩ, cảm nhận và cư xử....
Nguyên nhân gây ra tâm thần phân liệt
Tâm thần phân liệt (Schizopheria) là một rối loạn tâm thần thường xuất hiện ở tuổi vị thành niên hoặc tuổi trưởng thành sớm. Đặc trưng bởi ảo...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Thanh Dũng

    Chào bác sĩ. Con tôi mắc chứng bệnh này cách nay đã mấy năm nhờ bác sĩ tư vấn và giúp đỡ bệnh tình đã thuyên giảm. Cảm ơn bác sĩ.

    27/07/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung