Phòng tránh bệnh sa sút tâm thần - Những điều bạn chưa biết

1. Sa sút tâm thần là gì?

Sa sút tâm thần (dementia) không phải là một bệnh cụ thể mà là một khái niệm chung dùng để mô tả tình trạng giảm sút về nhận thức, bao gồm suy giảm trí nhớ, giảm khả năng giao tiếp và tư duy, tuy nhiên không dùng để chỉ tình trạng suy giảm trí não ở người già. Sa sút tâm thần là bệnh tiến triển, các tế bào não của bệnh nhân sẽ chết dần đi không hồi phục.

Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)

Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.

Chat Zalo Gọi 1900 1246  Messenger

Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội

Cần tư vấn từ Thạc sĩ Nguyễn Viết Chung?

Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin cho bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và lên phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Chat Zalo Bác Sĩ
Tổng đài: 1900 1246

2. Nguyên nhân dẫn đến sa sút tâm thần

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sa sút tâm thần, trong đó thường gặp nhất là Alzeimer, chiếm khoảng 60 – 80 % trường hợp. Kế đến là sa sút tâm thần do bệnh lý mạch máu, thường gặp sau tai biến mạch máu não, xuất huyết não hay các bệnh lý mạch máu não khác. Bên cạnh đó, các nguyên nhân gây tổn thương tế bào não như chấn thương đầu, u não… cũng có thể dẫn đến sa sút tâm thần. Một số nguyên nhân ít gặp hơn là bệnh Prion, bệnh Parkinson, Hungtinton, nhiễm HIV, thiếu vitamin, trầm cảm, tương tác thuốc, ngộ độc hay rối loạn chức năng tuyến giáp.

3. Yếu tố nguy cơ

Các yếu tố nguy cơ không phải nguyên nhân trực tiếp gây sa sút tâm thần nhưng khi có càng nhiều những yếu tố này, khả năng mắc bệnh càng lớn:

• Tuổi tác: người càng lớn tuổi càng có tỷ lệ mắc bệnh cao tuy nhiên đây không phải diễn tiến sức khỏe bình thường theo tuổi tác mà là tình trạng bệnh lý.
• Di truyền: một số bệnh di truyền có khả năng gây sa sút tâm thần như Parkinson, Hungtinton…
• Nghiện rượu bia
• Yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch như hút thuốc lá, cao huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì….
• Trầm cảm
• Khó thở khi ngủ: khó thở gây giảm lượng oxy đến não trong lúc ngủ cũng làm tăng khả năng chết các tế bào não tiến triển.

4. Triệu chứng

Các triệu chứng sa sút tâm thần thường gặp:

• Suy giảm trí nhớ, mất những ký ức gần, quên vị trí đồ vật xung quanh mình.
• Thay đổi tính tình.
• Giảm khả năng tư duy, nhất là tư duy trừu tượng, xác định phương hướng.
• Hay nhầm lẫn, có thể có ảo giác.
• Gặp khó khăn trong sinh hoạt và giao tiếp hằng ngày.

5. Phòng ngừa và điều trị sa sút tâm thần

Điều trị sa sút tâm thần là điều trị bệnh gốc, thường gặp là Alzeimer. Tuy nhiên, hiện nay Alzeimer chưa có thuốc đặc trị, và cũng không có phương pháp điều trị nào có thể dừng hay làm chậm diễn tiến bệnh. Bệnh nhân có thể đến gặp bác sĩ chuyên khoa và được điều trị hỗ trợ giống như sa sút tâm thần do các nguyên nhân khác. Hầu như các bệnh gây ra sa sút tâm thần đều không có phương pháp đặc trị, chủ yếu là phòng ngừa các yếu tố nguy cơ.

Một số ít nguyên nhân có thể can thiệp được là:

• Thiếu vitamin (B1, B6, B12).
• Trầm cảm.
• Tương tác thuốc.
• Ngộ độc.
• Rối loạn chức năng tuyến giáp.

Về phòng ngừa, ngoài các yếu tố nguy cơ không thể tác động như tuổi tác hay di truyền, ta có thể phòng ngừa sa sút trí tuệ bằng các phương pháp sau:

• Ngưng hút thuốc lá: hút thuốc lá làm giảm lượng oxy đến não cũng như làm tăng khả năng mắc bệnh lý mạch máu não.
• Hạn chế sử dụng rượu bia: sử dụng rượu bia quá mức có khả năng làm tăng tiến độ chết các tế bào não ở người và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. Tuy nhiên các nghiên cứu cũng cho thấy sử dụng rượu bia ở mức vừa phải có thể có tác dộng tích cực, lượng rượu bia khuyến cáo sử dụng là dưới 2 đơn vị cồn/ngày ở nam và dưới 1 đơn vị cồn/ngày ở nữ. 1 đơn vị tương đương 1 lon bia hoặc 100ml rượu vang (khoảng 13.5o cồn) hoặc 30ml rượu mạnh (khoảng 40o cồn)
• Tập thể dục, thể thao: ít nhất 30 phút mỗi ngày. Các nghiên cứu cho thấy tập thể dục điều đặn giúp tăng lượng máu và oxy đến não, giúp não hoạt động tốt hơn và giảm nguy cơ sa sút tâm thần.
• Ăn uống điều độ: hạn chế mỡ và nội tạng động vật, hạn chế muối trong khẩu phần ăn hằng ngày, ăn nhiều rau quả, trái cây. Đặc biệt, nên ăn nhiều cá và các loại đậu vì chúng làm giảm yếu tố nguy cơ tim mạch rất tốt.
• Kiểm soát các bệnh lý liên quan: rối loạn mỡ máu và các bệnh lý tăng huyết áp, đái tháo đường nếu có.
• Cung cấp đầy đủ vitamin cho cơ thể, đặc biệt là vitamin D. Theo một số nghiên cứu, các bệnh nhân có nồng độ vitamin D trong máu thấp có tỷ lệ mắc Alzeimer và các bệnh sa sút tâm thần khác cao hơn.
• Đời sống tinh thần: Sống lạc quan, giảm lo âu, trò chuyện với gia đình, bạn bè, tạo cho mình đời sống tinh thần lành mạnh sẽ làm giảm nguy cơ mắc trầm cảm, làm chậm quá trình sa sút tâm thần và giảm các triệu chứng. Giữ cho trí não hoạt động thường xuyên thông qua các hoạt động cộng đồng, tham gia các câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật, thể thao, chơi cờ, đọc sách báo, sử dụng internet, mạng xã hội để cập nhật thông tin, giải trí cũng như tạo các mối quan hệ với mọi người… Ngoài ra bệnh nhân còn cần phải lập cho mình những thời gian biểu phù hợp, dùng các biện pháp nhắc nhở như nhờ người thân, dùng giấy ghi nhớ, sổ tay, chương trình hẹn giờ trên điện thoại… để tăng khả năng ghi nhớ, giảm nguy cơ mất những ký ức gần và nâng cao chất lượng sinh hoạt hằng ngày.

Để điều trị bệnh sa sút tâm thần, bạn có thể liên hệ đặt khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246.