Sa sút tâm thần

Sa sút tâm thần

Sa sút tâm thần là một trong những vấn đề nan giải của y khoa nói riêng và xã hội nói chung. Gánh nặng này càng trở nên rõ ràng ở những nước phát triển, nơi mà đặc trưng với tỷ lệ dân số già hóa cao.

1. Sa sút tâm thần là gì

2. Triệu chứng của bệnh sa sút tâm thần

3. Nguyên nhân gây ra sa sút tâm thần

4. Chẩn đoán bệnh sa sút tâm thần

5. Điều trị bệnh sa sút tâm thần

6. Bác sĩ điều trị

7. Chia sẻ của bệnh nhân

1. Bệnh sa sút tâm thần là gì?

Sa sút tâm thần (SSTT) là một hội chứng đặc trưng ở người cao tuổi do bị suy giảm các chức năng nhận thức nhưng không suy giảm ý thức. Các chức năng nhận thức bị suy giảm trong hội chứng sa sút tâm thần bao gồm: sự suy giảm tình trạng trí tuệ chung, khả năng học tập và trí nhớ, ngôn ngữ, giải quyết các vấn đề, sự chú ý và tập trung, sự phán xét và những khả năng giao tiếp xã hội; ngoài ra nhân cách của người bệnh cũng có thể bị ảnh hưởng. 

Sa sút tâm thần thường gặp trên người cao tuổi, nhất là sau 60 tuổi. Trên thế giới có khoảng 40 triệu người mắc phải tình trạng này. Theo nghiên cứu của Bệnh viện Lão khoa trung ương cho thấy, ở Việt nam, cứ trung bình sau 5 năm tỷ lệ lại tăng gần gấp đôi.

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng của bệnh sa sút tâm thần

Các dấu hiệu giúp phát hiện sa sút tâm thần:

  • Mất trí nhớ ảnh hưởng đến khả năng nghiệp vụ
  • Khó thực hiện các công việc trong gia đình
  • Khó khăn trong giao tiếp ngôn ngữ
  • Sai trong định hướng thời gian và vị trí
  • Gặp khó khăn trong việc suy nghĩ trừu tượng
  • Nhân cách biến đổi
  • Giảm khả năng lên kế hoạch, tổ chức, giải quyết vấn đề

Lưu ý rằng: Khi thấy người thân của bạn có các dấu hiệu của bệnh sa sút tâm thần, bạn nên đưa người thân đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tâm thần kinh để được điều trị bệnh. 

Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Trần Thu Phương

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị, tư vấn tâm lý tâm thần.

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  PHƯƠNG 

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Viện Tâm Thần Bạch Mai, Hà Nội

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  LONG   

 

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị tâm thần người lớn

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ TUÂN  

 

Trieu-Chung

3. Nguyên nhân gây ra bệnh sa sút tâm thần

Có nhiều nguyên nhân gây ra bệnh, tùy theo nguyên nhân mà các tổn thương ở các thể sẽ khác nhau. Nhìn chung, đặc trưng của sa sút tâm thần cũng giống các bệnh và hội chứng do lão hóa khác. Đó là sự xuất hiện, tích tụ các sản phẩm do lão hóa, tổn thương mạch máu, vi mạch, cấu trúc não, giảm số lượng tế bào não dẫn đến các tổn thương không hồi phục, teo não.

Các thể sa sút tâm thần thường gặp

  • Bệnh Alzheimer và SSTT thể Lewy (50-75%)
  • SSTT do mạch máu (15-20%)
  • SSTT liên quan đến rượu
  • Ở người dưới 65 tuổi, SSTT thuỳ trán –thái dương có thể chiếm 50% tất cả các SSTT
  • SSTT do HIV là thể SSTT thường gặp nhất ở người <55 tuổi

Các thể sa sút tâm thần ít gặp

  • SSTT do thoái hoá tiên phát
  • SSTT thể Lewy lan toả (7-26% của SSTT)
  • SSTT thuỳ trán-thái dương (bệnh Pick, bệnh Huntington…)
  • Các bệnh thần kinh phối hợp với SSTT
  • SSTT trong bệnh lý Parkinson, có khối u não, chấn thương sọ não, máu tụ dưới màng cứng, bệnh mất myeline

Các nguyên nhân nhiễm trùng: 

  • Giang mai thần kinh, bệnh Lyme
  • SSTT sau viêm não (đặc biệt là do herpes)
  • Viêm não do virus, ký sinh trùng, vi khuẩn và nấm
  • Nhiễm trùng cơ hội hoặc áp xe não

- Các nguyên nhân nội khoa:

  • Bệnh tuyến giáp và thượng thận
  • Thiếu vitamin (thiamin, niacin, B12)
  • Bệnh chuyển hoá (bệnh não do gan, SSTT sau lọc máu…)
  • Các thuốc (an thần, chống THA, thuốc ngủ, kháng cholinergic)
  • Bệnh Whipple, sarcoidosis, bệnh Wilson
  • Ngộ độc kim loại nặng

Sa sút tâm thần tiến triển nhanh

  • Viêm não Hashimoto (có thể điều trị bằng steroid)
  • Các hội chứng thoái hoá tiểu não
  • Bệnh não dạng xốp
  • Hội chứng cận ung thư
  • Viêm não do virus
  • Một số rất ít bệnh Alzheimer, SSTT thể Lewy, SSTT thuỳ trán-thái dương

4. Chẩn đoán bệnh sa sút tâm thần

Lâm sàng

Chủ yếu dựa trên đánh giá sau khám lâm sàng và các bài test, công cụ chẩn đoán đặc hiệu. Sa sút tâm thần được chẩn đoán xác định khi:

- Người bệnh có sự khiếm khuyết về trí nhớ và kèm theo ít nhất một trong các đặc điểm sau:

  • Mất ngôn ngữ
  • Rối loạn chú ý
  • Rối loạn thị giác- định hướng- không giảm
  • Giảm khả năng giải quyết vấn đề, lên kế hoạch, tổ chức

- Suy giảm nhận thức ảnh hưởng đáng kể đến chức năng nghề nghiệp và sinh hoạt xã hội.

- Những rối loạn này không đi kèm mê sảng hoặc lú lẫn.

Cận lâm sàng

- Chọc dịch não tuỷ: Khi nghi ngờ di căn ung thư, nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương, giang mai thần kinh, não úng thuỷ, viêm mạch và ở những trường hợp SSTT <55 tuổi hoặc SSTT tiến triển nhanh.

- Định lượng beta amyloid, tau protein nếu có điều kiện, có thể thực hiện các xét nghiệm này.

- CT hoặc MRI sọ não: Tổn thương trong Sa sút tâm thần có thể biểu hiện trên CT, MRI bằng các hình ảnh teo não toàn thể, giảm thể tích một số vùng não đặc trưng như hồi hải mã, tổn thương chất trắng dưới vỏ…Ngoài ra, xét nghiệm này còn giúp loại trừ TBMMN, Rối loạn tri giác do máu tụ ngoài màng cứng, u não…

- Chụp hình não chức năng (SPECT, PET, MRS): để xác định dạng Sa sút tâm thần. Xét nghiệm này thường được sử dụng nhiều trong nghiên cứu về Sa sút tâm thần hơn là ứng dụng lâm sàng.

- Điện não đồ: Có thể giúp phân biệt tình trạng sảng và sa sút tâm thầm.

5. Các phương pháp điều trị bệnh sa sút tâm thần

Dùng thuốc

  • Thuốc ức chế acetylcholinesterase
  • Kháng thụ thể NMDA
  • Thuốc an thần nhóm benzodiazepine
  • Thuốc chống trầm cảm
  • Memantine
  • Statin cũng có thể ngăn ngừa sự lắng động của các amyloid trong não làm giảm sự bột hóa các cấu trúc.

Ngoài ra, người bệnh có thể dùng các thuốc hoặc thực phẩm chức năng hỗ trợ sau:

  • Vitamin E
  • Resveratrol (có trong rượu vang)
  • Beta carotene

Không dùng thuốc

  • Điều chỉnh môi trường sống hạn chế các kích thích, stress, tai nạn.
  • Chế độ ăn giàu hoa quả, giảm mỡ đông vật.
  • Tăng cường tập luyện thể thao ít nhất 150 phút/ tuần
  • Liệu pháp ánh sáng: giúp điều chỉnh nhịp ngày đêm, cải thiện tình trạng mất ngủ ở người Sa sút tâm thần.

Để điều trị bệnh sa sút tâm thần, bạn có thể liên hệ đặt khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246.

Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Thành Long

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại Học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Đánh giá, chia sẻ Gửi đánh giá

  • Nguyễn Thị Oanh

    Tôi mới đưa ông tôi đến khám với bác sĩ Sơn Tùng và phát hiện mắc bệnh này. Mong bác sĩ điều trị cho ông tôi mau khỏi bệnh.

    14/03/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung

Đọc thêm

Điều trị bệnh sa sút tâm thần - Những điều bạn có thể chưa biết
Điều trị
I. BIỂU HIỆN CỦA NGƯỜI BỆNH SA SÚT TÂM THẦN Sa sút tâm thần không phải là một căn bệnh chuyên biệt mà là một nhóm gồm nhiều...
Hướng dẫn cách phòng tránh bệnh sa sút tâm thần
Phòng chống
Sa sút tâm thần là một bệnh nguy hiểm, nó khiến cho các tế bào não của bệnh nhân chết dần đi không hồi phục. Hầu như...
Dấu hiệu bệnh sa sút tâm thần
Kinh nghiệm - chia sẻ
Sa sút tâm thần hay còn được gọi là sa sút trí tuệ. Đây là bệnh lý thuộc nhóm bệnh lão khoa, thường xuất hiện sau 65...
Bị bệnh sa sút tâm thần nên ăn gì và không nên ăn gì?
Kinh nghiệm - chia sẻ
Một chế độ ăn uống phù hợp sẽ giúp cho nhiều người phòng chống được bệnh sa sút tâm thần hoặc hỗ trợ cho việc điều trị bệnh sa sút tâm thần của họ...
Bệnh sa sút tâm thần ở người già - triệu chứng và cách điều trị
Kinh nghiệm - chia sẻ
Bệnh sa sút tâm thần được mô tả là một tập hợp các triệu chứng ảnh hưởng đến trí nhớ, tâm lí và hoạt động. Bệnh sa sút tâm...