Sa sút tâm thần
Tóm tắt Bệnh lý
Phân loại Mức độ (Severity)
- Bệnh nhân mất hoàn toàn khả năng lao động, trở thành gánh nặng vĩnh viễn cho gia đình và xã hội.
Mục lục bài viết
Bệnh lý & Triệu chứng liên quan
1. Tổng quan Lâm sàng
Tóm tắt nhanh (TL;DR)
Sa sút tâm thần (Mental Deterioration / Cognitive Decline in Chronic Mental Illness) là sự thoái hóa và mất mát dần các chức năng nhận thức (trí nhớ, tư duy, khả năng tập trung) do hậu quả của một bệnh lý Tâm thần mãn tính kéo dài (như Tâm thần phân liệt mãn tính hoặc Trầm cảm kháng trị kéo dài nhiều thập kỷ).Thông tin Dịch tễ (Key Facts)
- Khác với Teo não Alzheimer, sa sút tâm thần là sự "cùn mòn" do não bộ phải chịu đựng hóa chất bệnh lý quá lâu mà không được điều trị đúng cách.
- Bệnh nhân không quên cách ăn uống, nhưng họ MẤT ĐỘNG LỰC hoàn toàn để làm việc đó.
Định nghĩa & Sinh bệnh học
Sự tiếp xúc liên tục với nồng độ Cortisol (hormone stress) quá cao trong nhiều năm làm teo nhỏ vùng Hồi hải mã (Hippocampus). Đồng thời, các đợt loạn thần tái phát nhiều lần làm "cháy rụi" các kết nối nơ-ron ở thùy trán.2. Triệu chứng và Nguyên nhân
Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)
Tình trạng suy kiệt cơ thể do bệnh nhân hoàn toàn bất động, từ chối ăn uống và uống nước trong nhiều ngày.Dấu hiệu & Triệu chứng
- Cùn mòn cảm xúc: Mặt đơ, không vui không buồn trước mọi biến cố lớn trong gia đình.
- Mất ý chí (Avolition): Ngồi thẫn thờ một chỗ từ sáng đến tối, không muốn tắm rửa, không muốn giao tiếp.
- Nghèo nàn ngôn ngữ (Alogia): Hỏi một câu chỉ trả lời một từ "Có", "Không" hoặc im lặng.
- Suy giảm trí nhớ làm việc (Working memory): Vừa nghe dặn xong là quên ngay, không thể làm theo lệnh phức tạp.
Nguyên nhân gây bệnh
Không tuân thủ điều trị Tâm thần phân liệt/Trầm cảm (Bỏ thuốc nhiều lần gây tái phát bệnh lặp đi lặp lại). Lạm dụng ma túy, rượu mãn tính kết hợp với bệnh tâm thần.3. Chẩn đoán & Biến chứng
Chẩn đoán & Cận lâm sàng
4. Chẩn đoán bệnh sa sút tâm thần
Lâm sàng
Chủ yếu dựa trên đánh giá sau khám lâm sàng và các bài test, công cụ chẩn đoán đặc hiệu. Sa sút tâm thần được chẩn đoán xác định khi:
- Người bệnh có sự khiếm khuyết về trí nhớ và kèm theo ít nhất một trong các đặc điểm sau:
- Mất ngôn ngữ
- Rối loạn chú ý
- Rối loạn thị giác- định hướng- không giảm
- Giảm khả năng giải quyết vấn đề, lên kế hoạch, tổ chức
- Suy giảm nhận thức ảnh hưởng đáng kể đến chức năng nghề nghiệp và sinh hoạt xã hội.
- Những rối loạn này không đi kèm mê sảng hoặc lú lẫn.
Cận lâm sàng
- Chọc dịch não tuỷ: Khi nghi ngờ di căn ung thư, nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương, giang mai thần kinh, não úng thuỷ, viêm mạch và ở những trường hợp SSTT <55 tuổi hoặc SSTT tiến triển nhanh.
- Định lượng beta amyloid, tau protein nếu có điều kiện, có thể thực hiện các xét nghiệm này.
- CT hoặc MRI sọ não: Tổn thương trong Sa sút tâm thần có thể biểu hiện trên CT, MRI bằng các hình ảnh teo não toàn thể, giảm thể tích một số vùng não đặc trưng như hồi hải mã, tổn thương chất trắng dưới vỏ…Ngoài ra, xét nghiệm này còn giúp loại trừ TBMMN, Rối loạn tri giác do máu tụ ngoài màng cứng, u não…
- Chụp hình não chức năng (SPECT, PET, MRS): để xác định dạng Sa sút tâm thần. Xét nghiệm này thường được sử dụng nhiều trong nghiên cứu về Sa sút tâm thần hơn là ứng dụng lâm sàng.
- Điện não đồ: Có thể giúp phân biệt tình trạng sảng và sa sút tâm thầm.
Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?
Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống
4. Phác đồ Điều trị
Tổng quan Phác đồ
Không thể phục hồi các chức năng đã mất hoàn toàn. Mục tiêu là CHẶN ĐỨNG sự sa sút tiếp tục bằng cách quản lý thuốc nghiêm ngặt và Phục hồi chức năng tâm lý xã hội (Psychosocial Rehabilitation).Nhóm thuốc hỗ trợ
Tuân thủ thuốc bảo vệ thần kinh. Tránh sử dụng quá nhiều loại thuốc ngủ/thuốc an thần mạnh vì sẽ làm tình trạng đờ đẫn tồi tệ hơn.- Sử dụng các thuốc điều chỉnh thần kinh thế hệ mới với liều duy trì tối thiểu để tránh tác dụng phụ an thần quá mức, giúp não bộ "thở" được.
Thông tin bổ sung
Sa sút tâm thần là một trong những vấn đề nan giải của y khoa nói riêng và xã hội nói chung. Gánh nặng này càng trở nên rõ ràng ở những nước phát triển, nơi mà đặc trưng với tỷ lệ dân số già hóa cao.
2. Triệu chứng của bệnh sa sút tâm thần
3. Nguyên nhân gây ra sa sút tâm thần
4. Chẩn đoán bệnh sa sút tâm thần
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan
Bác sĩ điều trị
Nhắn tin Zalo Hỗ trợ
Gửi bình luận của bạn