Bệnh hiv bắt nguồn từ đâu? Có những loại HIV nào?

Bệnh hiv bắt nguồn từ đâu? Có những loại HIV nào?

HIV là một căn bệnh đáng sợ, đã từng có thời gian trở thành đại dịch trên toàn thế giới. Thế nhưng bệnh HIV bắt nguồn từ đâu, có những loại HIV nào thì có thể còn nhiều người chưa nắm được. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu với bạn nguồn gốc của bệnh HIV và các loại HIV phổ biến.

1. Bệnh HIV là gì?

HIV tên tiếng Anh là Human Immunodeficiency Virus, có nghĩa virus suy giảm miễn dịch ở người. HIV là một lentivirus (thuộc họ retrovirus) có khả năng gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS), một tình trạng làm hệ miễn dịch của con người bị suy giảm, tạo điều kiện cho nhiễm trùng cơ hội và ung thư phát triển mạnh làm đe dọa đến mạng sống của người bị nhiễm bệnh.

HIV lây nhiễm vào các tế bào quan trọng trong hệ thống miễn dịch của con người như lympho bào T có tính bổ trợ (cụ thể là những tế bào T - CD4+), đại thực bào và tế bào tua.  Nhiễm HIV làm giảm mạnh số lượng tế bào CD4+ thông qua 3 cơ chế chính: đầu tiên, virus trực tiếp giết chết các tế bào mà chúng nhiễm vào, sau đó làm tăng tỷ lệ chết rụng tế bào ở những tế bào bị nhiễm bệnh, bước 3 là các lympho bào T độc (CD8) giết chết những lympho bào T - CD4+ bị nhiễm bệnh. Khi số lượng các tế bào CD4+ giảm xuống dưới một mức giới hạn nào đó, sự miễn dịch qua trung gian tế bào bị vô hiệu và cơ thể dần dần yếu đi tạo điều kiện cho các nhiễm trùng cơ hội.

HIV là virus thuộc chi Lentivirus, họ Ritrovirus. Các Lentivirus có nhiều đặc tính hình thái và đặc tính sinh học giống nhau. Lentivirus có thể truyền bệnh cho nhiều loài, với đặc trưng là thời gian nhiễm và ủ bệnh rất dài. 
Dòng di truyền của nó là dòng di truyền ngược chiều từ RNA sang DNA chứ không phải thuận chiều DNA sang RNA. Lentivirus truyền đi dưới dạng virus mang RNA chuỗi đơn dương (single-stranded, positive-sense) có màng bao bên ngoài. Khi xâm nhập vào tế bào đích, bộ gen trong RNA của virus được chuyển đổi (phiên mã ngược) thành DNA mạch kép bởi enzym phiên mã ngược đã được vận chuyển cùng với bộ gen của virus trong các hạt virus. DNA của virus được tạo ra sau đó được đưa vào nhân tế bào và tích hợp vào DNA của tế bào nhờ enzym integrase của virus và các cofactor của tế bào chủ. Sau khi tích hợp, virus trở thành tiềm ẩn, cho phép virus và tế bào chủ của nó có thể tránh bị hệ thống miễn dịch phát hiện. Ngoài ra, virus này có thể được sao chép, sản sinh bộ gen RNA và protein của virus, sau đó đóng gói và phát tán từ tế bào dưới dạng các hạt virus mới và bắt đầu vòng tái tạo tiếp tục.

Để biết thêm thông tin về các triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị HIV, bạn có thể xem tại Bệnh HIV.

Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Minh QuânBác sĩ Phạm Minh Quân

Bệnh viện Nhiệt Đới, Tp.Hồ Chí Minh

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ  QUÂN 

 

Bùi Đức Dương

Phó Giáo Sư- Bác sĩ Bùi Đức Dương

Hơn 21 năm kinh nghiệm.

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ DƯƠNG  

 

Trieu-Chung

 

2. Bệnh hiv bắt nguồn từ đâu?

HIV theo nghiên cứu của giới khoa học, có thể bắt nguồn từ virus SIV gây chứng suy giảm miễn dịch trên khỉ và khỉ không đuôi ở miền tây Trung Phi. Từ các loài linh trưởng này, virus lây sang người qua nhiều hình thức, một trong số này có thể là món thịt thú rừng mà người châu Phi vẫn săn bắn làm thức ăn.

Theo quan sát của giới nghiên cứu, một số bệnh nhân mang chủng HIV có họ hàng với virus tìm thấy trên loài khỉ nhỏ sooty manabey sống ở châu Phi. Song chủng virus xuất hiện ở loài khỉ này không trở thành vấn nạn toàn cầu.

Có họ hàng gần gũi hơn với con người là khỉ không đuôi như gorilla hoặc vượn. Chủng HIV xuất phát từ khỉ không đuôi thuộc tuýp HIV-1. Trong đó, các ca nhiễm HIV-1 nhóm O chỉ giới hạn ở vùng Tây Phi.

Nguồn gốc của bệnh HIV bắt nguồn từ virus SIV trên khỉ

Virus suy giảm miễn dịch SIV, họ hàng của HIV, gây bệnh trên khỉ 

Trên thực tế, chỉ có một chủng HIV lây lan nhanh trên phạm vi rộng khi nhiễm trên người. Chủng này, nhiều khả năng xuất phát từ tinh tinh, có tên là HIV-1 nhóm M (nhóm chính). Ước tính có tới 90% số ca nhiễm HIV được xác định thuộc HIV-1 nhóm M. Điều này khiến giới khoa học đặt ra câu hỏi: "HIV-1 nhóm M có gì đặc biệt?"

Giải đáp cho thắc mắc trên trong một nghiên cứu năm 2014, các nhà nghiên cứu đưa ra câu trả lời khá bất ngờ: "Nhóm M có thể không mang đặc điểm gì quá đặc biệt".

HIV nhóm M không có khả năng siêu lây nhiễm đặc biệt nào như nhiều người đánh giá. Thay vào đó, loại virus "cơ hội" này lại biết tận dụng các điều kiện để phát tán mạnh mẽ.

"Các điều kiện sinh thái học, có ảnh hưởng lớn hơn nhân tố tiến hóa trong việc thúc đẩy tốc độ lây lan chóng mặt của HIV", Nuno Faria, đại học Oxford, Anh cho hay.

Faria cùng cộng sự đã dựng "cây gia phả" cho HIV bằng cách nghiên cứu các trình tự gene thu thập từ 800 người nhiễm HIV ở Trung Phi.

"Virus ARN như HIV có tốc độ tiến hóa nhanh hơn ADN con người xấp xỉ một triệu lần", Faria nhấn mạnh. Quá trình tiến hóa diễn ra nhanh tới mức Faria và cộng sự phát hiện các hệ gene của HIV có cùng một tổ tiên chung cách đây không quá 100 năm. Từ đây nhóm ước tính, HIV-1 nhóm M nhiều khả năng bùng phát thành dịch lần đầu vào những năm 1920.

HIV cập bến nước Mỹ vào những năm 1970, ngay thời điểm bắt đầu cuộc cách mạng tình dục và tư tưởng kỳ thị đồng tính luyến ái khiến những người đồng tính tập trung về những thành phố đa sắc tộc như New York và San Francisco.

3. Các loại HIV phổ biến

Hai loại HIV đã được định rõ đặc điểm là: HIV-1 và HIV-2. HIV-1 là loại virus ban đầu được phát hiện và đặt tên là LAV và HTLV-III. HIV-1 độc hơn HIV-2 và là nguyên nhân của phần lớn các ca nhiễm HIV trên toàn cầu. HIV-2 có khả năng lây nhiễm thấp hơn HIV-1 cho nên nó chỉ hạn chế ở Tây Phi.

Các loại HIV thường gặp

Những thông tin hữu ích cho bạn



Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 10 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Bùi Đức Dương

Phó giáo sư -Tiến sĩ y học - Thầy thuốc nhân dân Bùi Đức Dương

Khoa: Hô hấp, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam

Kinh nghiệm: 21 năm

Vị trí: Giám đốc

Đào Đình Mậu

Bác sĩ Đào Đình Mậu

Khoa: Ung thư, Da liễu, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Quân Y 354

Kinh nghiệm: 25 năm

Vị trí: Trưởng khoa

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Điều trị bệnh HIV như thế nào và khi nào nên bắt đầu?
Dù hiện nay vẫn chưa có phương pháp chữa khỏi bệnh HIV/AIDS, nhưng việc điều trị bệnh vẫn rất cần thiết. Các loại thuốc chống HIV sẽ giúp kiềm hãm sự...
Tác hại của bệnh HIV là gì?
Chào bác sĩ, tôi tên là Huyền. Tôi được biết bệnh HIV rất nguy hiểm. Nhưng chưa thực sự hiểu tác hại của bệnh HIV/AIDS là gì, tác...
Bị mắc bệnh HIV AIDS có thể sống được bao lâu?
Chào bác sĩ, tôi tên là Quang. Tôi có người em hiện bị mắc bệnh HIV giai đoạn cuối. Vậy xin bác sĩ cho tôi biết mắc bệnh HIV AIDS...
Thuốc điều trị HIV NVP - cơ chế tác động và cách sử dụng
Thuốc điều trị HIV-1 – NVP được chỉ định, phối hợp với các thuốc kháng retrovirut khác để điều trị HIV-1. HIV kháng thuốc xuất hiện sớm và thường gặp khi...
Tác dụng của thuốc điều trị bệnh HIV 3TC và lưu ý khi dùng
Thuốc 3TC hay còn gọi là Lamivudine là một loại thuốc trong nhóm ARV, có tác dụng ngăn chặn diễn tiến của virus HIV, từ đó kéo...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Nguyễn Anh Tuấn

    Trước đây có nghe bệnh HIV bắt nguồn từ khỉ mà giờ mới hiểu rõ. Cảm ơn bác sĩ đã chia sẻ bài viết.

    27/03/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung