1. Bóng cười tác động thế nào đến hệ thần kinh?

Khi hít vào, khí N₂O nhanh chóng đi vào máu và não, tạo ra cảm giác hưng phấn, lâng lâng hoặc cười không kiểm soát. Nhưng đằng sau hiệu ứng tạm thời ấy là những tổn thương lâu dài: Khí N₂O ức chế hoạt động của vitamin B12, một yếu tố thiết yếu trong việc tổng hợp myelin – vỏ bọc bảo vệ dây thần kinh. Việc thiếu hụt vitamin B12 làm thoái hóa tủy sống sau – bên, gây rối loạn cảm giác và vận động. Các dây thần kinh ngoại biên cũng bị ảnh hưởng, dẫn đến tê bì, yếu cơ, mất phối hợp vận động.

4. Có thể phục hồi không?

Tin tốt là nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, tổn thương thần kinh do bóng cười có thể phục hồi một phần hoặc toàn phần: Ngưng sử dụng bóng cười hoàn toàn là bước đầu tiên. Bổ sung vitamin B12 liều cao (tiêm bắp) và các vitamin nhóm B khác. Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng giúp cải thiện vận động. Tâm lý trị liệu hỗ trợ vượt qua giai đoạn sốc tinh thần, giúp người bệnh lấy lại cân bằng. Tuy nhiên, nếu tiếp tục sử dụng hoặc điều trị muộn, nguy cơ liệt không hồi phục là rất cao.

5. Khi nào nên đi khám chuyên khoa?

Ngay khi có các dấu hiệu dưới đây, bạn nên đi khám thần kinh hoặc cơ sở chuyên điều trị nghiện: Tê bì, mất cảm giác ở đầu ngón tay/chân kéo dài nhiều ngày. Yếu cơ, khó đứng lâu, đi lại không vững. Đau nhức, co rút hoặc giật cơ bất thường. Giảm trí nhớ, kém tập trung, lo âu không rõ nguyên nhân. Đặc biệt, nếu bạn hoặc người thân đã từng dùng bóng cười trong thời gian dài, đừng chần chừ vì các triệu chứng có thể tiến triển nhanh chóng.

Bệnh này có thể tự khỏi nếu người bệnh hứa quyết tâm không?

Rất tiếc là không. "Quyết tâm" không thể sửa chữa được cấu trúc não bộ đã bị thay đổi vật lý. Bệnh nhân cần thuốc và môi trường cách ly chuyên nghiệp để tránh tái nghiện.

Gia đình nên thái độ như thế nào?

Phải áp dụng "Tình thương nghiêm khắc" (Tough Love). Không bao che, không trả nợ đậy, kiểm soát tài chính tuyệt đối và ép buộc đi cai nghiện/điều trị.

Có loại thuốc nào uống vào là hết thèm không?

Hầu như không có "thần dược" cắt cơn thèm nhớ lập tức. Việc dùng thuốc nhằm chữa Trầm cảm, Lo âu do cai nghiện, kết hợp với trị liệu tâm lý.

Tại sao sau khi ra trại cai nghiện về lại tiếp tục tái nghiện?

Vì não bộ bị tổn thương dài hạn, cộng với việc gặp lại bạn bè cũ (yếu tố kích gợi). Cần thay đổi môi trường sống hoàn toàn mới mong giữ được kết quả.

Người bệnh có biểu hiện hung hăng thì phải làm sao?

Tuyệt đối không tranh cãi hay kích động thêm. Đảm bảo an toàn cho bản thân và trẻ em trước tiên, gọi ngay hỗ trợ y tế chuyên khoa tâm thần.

Cần khám và điều trị ở chuyên khoa nào?

Phải khám tại Chuyên khoa Tâm thần hoặc các Trung tâm Phục hồi chức năng Tâm thần - Cai nghiện. Nội khoa thần kinh thông thường không giải quyết được gốc rễ hành vi này.