Loạn cận ngôn

Đọc trong 6 phút Chia sẻ Zalo
Loạn cận ngôn

Tóm tắt Bệnh lý

Loạn cận ngôn là tình trạng yếu các cơ dùng để nói hay khó khăn trong việc điều khiển các cơ này. Loạn cận ngôn thường đặc trưng bởi việc nói chậm và cà lăm khiến người nghe khó hiểu. Cùng trao đổi với bác sĩ về dấu hiệu, triệu chứng, biểu hiện của bệnh, tìm hiểu nguyên nhân, cách điều trị và phòng tránh bệnh
ICD-10: R47.0 (Mất ngôn ngữ và loạn ngôn ngữ) DSM-5: Aphasia (Associated Symptoms)

Phân loại Mức độ (Severity)

  • Bệnh nhân không tự nhận thức được lỗi sai của mình, dẫn đến các cuộc giao tiếp bế tắc và ức chế tột độ.

1. Tổng quan Lâm sàng

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Loạn cận ngôn (Paraphasia) là một chứng rối loạn về sản sinh ngôn ngữ, trong đó người bệnh vô tình thay thế một từ, một âm tiết, hoặc một cụm từ bằng những từ/âm hoàn toàn sai lệch nhưng họ không hề hay biết. Tình trạng này thường là hệ quả của Mất ngôn ngữ (Aphasia) sau tổn thương não.

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

  • Người bệnh muốn nói một đằng, nhưng miệng lại phát âm ra một nẻo (Ví dụ: Muốn nói "cái bàn" thì nói thành "cái ghế" hoặc "cái bàng").
  • Họ có thể tức giận vì người khác không hiểu ý mình.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Sự gián đoạn trong "mạng lưới truy xuất từ vựng" (Lexical retrieval) ở não bộ, thường liên quan đến tổn thương tại vùng Wernicke hoặc các bó sợi liên kết ngôn ngữ ở thùy thái dương.

2. Triệu chứng và Nguyên nhân

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Nếu triệu chứng nói nhịu, nói sai từ đột ngột xuất hiện ở người trước đó bình thường, đó là DẤU HIỆU CẤP CỨU ĐỘT QUY, cần gọi 115 ngay.

Dấu hiệu & Triệu chứng

  • Cận ngôn ngữ nghĩa (Semantic Paraphasia): Thay thế bằng từ cùng nhóm nghĩa (Muốn nói "con mèo" lại nói "con chó").
  • Cận ngôn âm vị (Phonemic Paraphasia): Đổi âm tiết của từ (Muốn nói "quả chanh" lại nói "quả xnah").
  • Cận ngôn từ mới (Neologistic Paraphasia): Sáng tạo ra các từ hoàn toàn không có trong từ điển, vô nghĩa.

Nguyên nhân gây bệnh

Đột quỵ não (nguyên nhân hàng đầu). Khối u não chèn ép. Sa sút trí tuệ (Alzheimer) giai đoạn sớm. Chấn thương sọ não do va đập.

3. Chẩn đoán & Biến chứng

Chẩn đoán & Cận lâm sàng

Chẩn đoán

Một nhà ngôn ngữ học và giọng nói sẽ đánh giá để giúp xác định loại loạn cận ngôn mà bạn mắc. Việc này giúp các bác sĩ thần kinh tìm ra nguyên nhân.

Ngoài kiểm tra sức khỏe cơ bản, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện một số kiểm tra khác bao gồm:

  • Các chẩn đoán hình ảnh: Các chẩn đoán hình ảnh như MRI hay CT sẽ cho thấy các chi tiết hình ảnh não, đầu và cổ của bạn, giúp tìm ra nguyên nhân gây vấn đề giọng nói.
  • Kiểm tra não và dây thần kinh: Việc này giúp xác định nguồn gốc các triệu chứng. Điện não đồ đo hoạt động điện của não. Điện cơ giúp đánh giá hoạt động điện của các dây thần kinh vận chuyển tín hiệu đến các cơ. Đo tốc độ dẫn truyền thần kinh sẽ đo đạc độ mạnh và tốc độ tín hiệu điện di chuyển trong dây thần kinh liên kết với cơ.
  • Thử máu và nước tiểu: Việc này giúp xác định các bệnh viêm hay nhiễm khuần có thể gây ra các triệu chứng của bạn.
  • Chọc dò tủy sống: Trong xét nghiệm này, bác sĩ sẽ đưa một kim vào vùng thắt để lấy ra một mẫu nhỏ dịch não tủy để xét nghiệm. Chọc dò tủy sống có thể giúp chẩn đoán nhiểm khuẩn, rối loạn thần kinh trung ương và ung thư não hay cột sống.
  • Sinh thiết não: Nếu bạn bị nghi ngờ là mắc u não, bác sĩ có thể lấy một mẫu nhỏ mô não để xét nghiệm.
  • Khám tâm thần kinh: Việc này kiểm tra khả nảng suy nghĩ (nhận thức), khả năng hiểu lời nói, khả năng đọc viết và một số kỹ năng khác của bạn. Loạn cận ngôn không ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, hiểu lời nói và viết nhưng tình trạng nguyên nhân thì có thể.

Điều trị bệnh loạn cận ngôn

Biến chứng có thể gặp

3. Tác hại của bệnh loạn cận ngôn

Loạn cận ngôn khiến cho người bệnh gặp trở ngại trong giao tiếp, điều đó ảnh hưởng nghiêm trọng tới công việc và cuộc sống hàng ngày của người bệnh. Loạn cận ngôn khiến còn có thể là dấu hiệu cho sự suy yếu về sức khỏe. Bệnh nếu không được chữa trị sẽ gây ra nhiều hậu quả xấu đối với người bệnh.

Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)

Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.

Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội

Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?

Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống

4. Phác đồ Điều trị

Tổng quan Phác đồ

Âm ngữ trị liệu (Speech-Language Therapy) chuyên sâu là phương pháp cốt lõi để "nối lại" các đường dẫn truyền từ vựng trong não bộ.

Nhóm thuốc hỗ trợ

Không có thuốc đặc trị loạn cận ngôn. Các thuốc được dùng chủ yếu để cải thiện tuần hoàn não bộ hoặc trị nguyên nhân gốc rễ (ngừa đột quỵ).
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Âm ngữ Trị liệu:
- Sử dụng liệu pháp kích thích mạng lưới ngữ nghĩa. Chuyên viên sẽ dùng hình ảnh và ngữ cảnh để giúp bệnh nhân khôi phục khả năng tìm đúng từ cần nói.
Chống chỉ định & Thận trọng:
KHÔNG trêu chọc, nhại lại lời nói sai của bệnh nhân. KHÔNG cố gắng dồn ép họ phải nói đúng từ ngay lập tức, điều này làm não bộ "căng cứng" và sai nhiều hơn.

5. Chăm sóc & Theo dõi

Lịch trình Theo dõi (Follow-up)

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Ông tôi dạo này hay gọi cái tivi là cái tủ lạnh, có phải ông bị lẫn không?
Đó gọi là Cận ngôn ngữ nghĩa. Não của ông vẫn nhận diện đó là cái tivi, nhưng "tủ hồ sơ từ vựng" trong não bị lỗi, lấy nhầm từ có liên quan đến đồ điện. Bạn cần đưa ông đi khám Thần kinh ngay.
Nói nhịu lúc hồi hộp có phải là loạn cận ngôn?
Không. Người bình thường thỉnh thoảng nói nhịu khi căng thẳng hoặc mệt mỏi và tự biết mình nói sai ngay. Loạn cận ngôn do bệnh lý thì xảy ra liên tục và người bệnh thường không nhận ra mình sai.
Có thuốc nào uống vào cho nói chuẩn lại không?
Không có loại thuốc nào chữa được chứng nói sai từ. Việc duy nhất đem lại hiệu quả là tập luyện kiên trì với chuyên gia Âm ngữ trị liệu để não bộ khôi phục trí nhớ từ vựng.
Khi họ nói sai những từ vô nghĩa, tôi phải làm sao?
Hãy dùng cử chỉ. Chỉ tay vào đồ vật, hoặc bảo họ vẽ, hoặc ra ký hiệu bằng tay. Sự giao tiếp phi ngôn ngữ sẽ giải tỏa áp lực rất lớn cho họ.
Loạn cận ngôn có giống bệnh Alzheimer không?
Khác nhau. Loạn cận ngôn thường xuất hiện đột ngột sau đột quỵ và não không bị mất trí nhớ quá khứ. Còn Alzheimer là bệnh teo não từ từ, mất trí nhớ toàn diện dần dần (trong đó có chứng quên từ).
Trị liệu mất bao lâu thì khỏi?
Quá trình phục hồi từ vựng của não bộ diễn ra chậm chạp, có thể mất từ 3 đến 6 tháng, thậm chí hơn. Người bệnh cần gia đình hỗ trợ tập luyện trò chuyện mỗi ngày tại nhà.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ
Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ
Nhận tham vấn ngay

Tư vấn sâu với trợ lý thông minh

Trải nghiệm dịch vụ tư vấn y tế chuyên sâu 24/7 cùng trợ lý thông minh, hỗ trợ phân tích triệu chứng và định hướng chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa.

Bác sĩ điều trị

Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Trọng Tuân
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Xem chi tiết
Phạm Công Huân
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Xem chi tiết
Lê Duy
Bác sĩ
Lê Duy
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Viết Chung
Thạc sĩ
Nguyễn Viết Chung
Nơi làm việc: Khoa Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Xem chi tiết
Lê Thị Phương Thảo
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Xem chi tiết
Phạm Thị Hoài Mai
Bác sĩ
Phạm Thị Hoài Mai
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Kinh nghiệm: 6 năm
Xem chi tiết
Vũ Thị Lan
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Xem chi tiết
Phạm Hồng Phát
Bác sĩ
Phạm Hồng Phát
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 12 năm
Xem chi tiết
Lê Văn Trung
Bác sĩ
Lê Văn Trung
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 11 năm
Xem chi tiết
Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết

Đánh giá cho bài viết về bệnh  Gửi đánh giá

  • Hải Nam

    Mấy thằng nói nhiều, hay chửi bới mắc cái bệnh này thì tốt biết mấy.

    16/10/2017
  • Nguyễn Duy Anh

    Con tôi dạo này nói rất chậm và còn khó chuyển động cơ mặt và lưỡi. Tôi đưa bé đi khám thì bác sĩ chẩn đoán bị bệnh loạn cận ngôn. Sau một thời gian điều trị con tôi đã đỡ hơn rất nhiều.

    05/10/2017
  • Nguyễn Thiên An

    Căn bệnh này khiến cho con tôi nói rất chậm. Gia đình tôi đã đưa cháu đi khám và đến nay đã có chuyển biến tốt hơn.

    29/09/2017
  • Thủy Tiên

    Nếu gặp căn bệnh này thì chắc phải đến gặp bác sĩ chứ chữa ở nhà chắc không ăn thua.

    11/09/2017

Gửi bình luận của bạn

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Message*