Loạn cận ngôn
Tóm tắt Bệnh lý
Loạn cận ngôn là tình trạng yếu các cơ dùng để nói hay khó khăn trong việc điều khiển các cơ này. Loạn cận ngôn thường đặc trưng bởi việc nói chậm và cà lăm khiến người nghe khó hiểu. Cùng trao đổi với bác sĩ về dấu hiệu, triệu chứng, biểu hiện của bệnh, tìm hiểu nguyên nhân, cách điều trị và phòng tránh bệnh
ICD-10: R47.0 (Mất ngôn ngữ và loạn ngôn ngữ)
DSM-5: Aphasia (Associated Symptoms)
Phân loại Mức độ (Severity)
- Bệnh nhân không tự nhận thức được lỗi sai của mình, dẫn đến các cuộc giao tiếp bế tắc và ức chế tột độ.
Mục lục bài viết
Bệnh lý & Triệu chứng liên quan
1. Tổng quan Lâm sàng
Tóm tắt nhanh (TL;DR)
Loạn cận ngôn (Paraphasia) là một chứng rối loạn về sản sinh ngôn ngữ, trong đó người bệnh vô tình thay thế một từ, một âm tiết, hoặc một cụm từ bằng những từ/âm hoàn toàn sai lệch nhưng họ không hề hay biết. Tình trạng này thường là hệ quả của Mất ngôn ngữ (Aphasia) sau tổn thương não.Thông tin Dịch tễ (Key Facts)
- Người bệnh muốn nói một đằng, nhưng miệng lại phát âm ra một nẻo (Ví dụ: Muốn nói "cái bàn" thì nói thành "cái ghế" hoặc "cái bàng").
- Họ có thể tức giận vì người khác không hiểu ý mình.
Định nghĩa & Sinh bệnh học
Sự gián đoạn trong "mạng lưới truy xuất từ vựng" (Lexical retrieval) ở não bộ, thường liên quan đến tổn thương tại vùng Wernicke hoặc các bó sợi liên kết ngôn ngữ ở thùy thái dương.2. Triệu chứng và Nguyên nhân
Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)
Nếu triệu chứng nói nhịu, nói sai từ đột ngột xuất hiện ở người trước đó bình thường, đó là DẤU HIỆU CẤP CỨU ĐỘT QUY, cần gọi 115 ngay.Dấu hiệu & Triệu chứng
- Cận ngôn ngữ nghĩa (Semantic Paraphasia): Thay thế bằng từ cùng nhóm nghĩa (Muốn nói "con mèo" lại nói "con chó").
- Cận ngôn âm vị (Phonemic Paraphasia): Đổi âm tiết của từ (Muốn nói "quả chanh" lại nói "quả xnah").
- Cận ngôn từ mới (Neologistic Paraphasia): Sáng tạo ra các từ hoàn toàn không có trong từ điển, vô nghĩa.
Nguyên nhân gây bệnh
Đột quỵ não (nguyên nhân hàng đầu). Khối u não chèn ép. Sa sút trí tuệ (Alzheimer) giai đoạn sớm. Chấn thương sọ não do va đập.3. Chẩn đoán & Biến chứng
Chẩn đoán & Cận lâm sàng
Chẩn đoán
Một nhà ngôn ngữ học và giọng nói sẽ đánh giá để giúp xác định loại loạn cận ngôn mà bạn mắc. Việc này giúp các bác sĩ thần kinh tìm ra nguyên nhân.
Ngoài kiểm tra sức khỏe cơ bản, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện một số kiểm tra khác bao gồm:
- Các chẩn đoán hình ảnh: Các chẩn đoán hình ảnh như MRI hay CT sẽ cho thấy các chi tiết hình ảnh não, đầu và cổ của bạn, giúp tìm ra nguyên nhân gây vấn đề giọng nói.
- Kiểm tra não và dây thần kinh: Việc này giúp xác định nguồn gốc các triệu chứng. Điện não đồ đo hoạt động điện của não. Điện cơ giúp đánh giá hoạt động điện của các dây thần kinh vận chuyển tín hiệu đến các cơ. Đo tốc độ dẫn truyền thần kinh sẽ đo đạc độ mạnh và tốc độ tín hiệu điện di chuyển trong dây thần kinh liên kết với cơ.
- Thử máu và nước tiểu: Việc này giúp xác định các bệnh viêm hay nhiễm khuần có thể gây ra các triệu chứng của bạn.
- Chọc dò tủy sống: Trong xét nghiệm này, bác sĩ sẽ đưa một kim vào vùng thắt để lấy ra một mẫu nhỏ dịch não tủy để xét nghiệm. Chọc dò tủy sống có thể giúp chẩn đoán nhiểm khuẩn, rối loạn thần kinh trung ương và ung thư não hay cột sống.
- Sinh thiết não: Nếu bạn bị nghi ngờ là mắc u não, bác sĩ có thể lấy một mẫu nhỏ mô não để xét nghiệm.
- Khám tâm thần kinh: Việc này kiểm tra khả nảng suy nghĩ (nhận thức), khả năng hiểu lời nói, khả năng đọc viết và một số kỹ năng khác của bạn. Loạn cận ngôn không ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, hiểu lời nói và viết nhưng tình trạng nguyên nhân thì có thể.

Biến chứng có thể gặp
3. Tác hại của bệnh loạn cận ngôn
Loạn cận ngôn khiến cho người bệnh gặp trở ngại trong giao tiếp, điều đó ảnh hưởng nghiêm trọng tới công việc và cuộc sống hàng ngày của người bệnh. Loạn cận ngôn khiến còn có thể là dấu hiệu cho sự suy yếu về sức khỏe. Bệnh nếu không được chữa trị sẽ gây ra nhiều hậu quả xấu đối với người bệnh.
Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)
Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.
Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội
Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?
Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống
4. Phác đồ Điều trị
Tổng quan Phác đồ
Âm ngữ trị liệu (Speech-Language Therapy) chuyên sâu là phương pháp cốt lõi để "nối lại" các đường dẫn truyền từ vựng trong não bộ.Nhóm thuốc hỗ trợ
Không có thuốc đặc trị loạn cận ngôn. Các thuốc được dùng chủ yếu để cải thiện tuần hoàn não bộ hoặc trị nguyên nhân gốc rễ (ngừa đột quỵ).
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Âm ngữ Trị liệu:
- Sử dụng liệu pháp kích thích mạng lưới ngữ nghĩa. Chuyên viên sẽ dùng hình ảnh và ngữ cảnh để giúp bệnh nhân khôi phục khả năng tìm đúng từ cần nói.
- Sử dụng liệu pháp kích thích mạng lưới ngữ nghĩa. Chuyên viên sẽ dùng hình ảnh và ngữ cảnh để giúp bệnh nhân khôi phục khả năng tìm đúng từ cần nói.
Chống chỉ định & Thận trọng:
KHÔNG trêu chọc, nhại lại lời nói sai của bệnh nhân. KHÔNG cố gắng dồn ép họ phải nói đúng từ ngay lập tức, điều này làm não bộ "căng cứng" và sai nhiều hơn.
5. Chăm sóc & Theo dõi
Lịch trình Theo dõi (Follow-up)
2 tuần
- Kiểm tra tốc độ cải thiện từ vựng với bảng test Âm ngữ trị liệu
1 tháng
- Hướng dẫn người nhà các bài tập giao tiếp hình ảnh thay thế
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan
Bác sĩ điều trị
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Bác sĩ
Lê Duy
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Gửi bình luận của bạn