Ám ảnh xã hội

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng của bệnh ám ảnh xã hội

Một cá nhân có thể có các triệu chứng về mặt thể chất, cảm xúc và hành vi của chứng ám ảnh xã hội. Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày và mối quan hệ của người bệnh.

Triệu chứng thể chất

• Tim đập nhanh
• Chóng mặt
• Căng cơ hoặc co giật
• Bệnh dạ dày
• Đỏ mặt
• Run sợ
• Đổ quá nhiều mồ hôi
• Khô cổ họng và miệng

Triệu chứng cảm xúc

• Mức độ lo lắng và sợ hãi cao
• Hồi hộp
• Các cơn hoảng sợ mức độ cao
• Chu kỳ cảm xúc tiêu cực
• Mặc cảm liên quan đến một phần của cơ thể (thường là mặt)

Người bị ám ảnh xã hội luôn nghĩ rằng người khác đang nói xấu, trỉ chích hay làm hại mình

Triệu chứng hành vi

• Tránh những tình huống mà người bệnh nghĩ rằng họ có thể là trung tâm của sự chú ý
• Kiềm chế các hoạt động nhất định do lo sợ xấu hổ
• Trở nên tự cô lập; người bệnh có thể nghỉ việc hoặc bỏ học
• Uống rượu, bia quá mức hoặc lạm dụng chất gây nghiện

3. Nguyên nhân gây ra bệnh ám ảnh xã hội

Những người bị ám ảnh xã hội thường bất an và lo lắng đáng kể trong các tình huống sau:

• Ăn uống trước mặt người khác
• Nói trước đông người
• Là trung tâm của sự chú ý
• Nói chuyện với người lạ
• Hẹn hò
• Gặp gỡ những người mới
• Phỏng vấn một công việc mới
• Đi làm hoặc đi học
• Bắt gặp ánh mắt người khác
• Nghe điện thoại nơi công cộng
• Sử dụng nhà vệ sinh công cộng

Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác của bệnh ám ảnh xã hội. Tuy nhiên, nghiên cứu hiện tại cho thấy nó có thể là do sự kết hợp của các yếu tố môi trường và di truyền học. Mặc dù không có mối quan hệ nhân quả giữa bạo hành trẻ em hoặc các hành vi tâm lý bất hợp lý khởi phát sớm với sự phát triển của chứng ám ảnh xã hội nhưng chúng có thể được coi là các yếu tố nguy cơ.

Các cá nhân dễ bị ức chế hành vi (xu hướng trải nghiệm đau khổ và rút lui khỏi những tình huống, con người, hoặc môi trường không quen thuộc) và sợ bị phán xét cũng có khuynh hướng ám ảnh xã hội. Di truyền học cũng có thể đóng một vai trò trong sự phát triển của ám ảnh xã hội vì những đặc điểm hành vi này bị ảnh hưởng mạnh mẽ về mặt di truyền.

Hơn nữa, với chứng ám ảnh xã hội thì những người có quan hệ huyết thống hàng thứ nhất có nguy cơ bị ám ảnh xã hội gấp 2 – 6 lần.

Chẩn đoán

Khi đến khám tại Hello Doctor, bác sĩ sẽ có chẩn đoán ám ảnh xã hội từ việc mô tả các triệu chứng và hành vi của người bệnh. Trong buổi khám, người bệnh sẽ được yêu cầu giải thích những triệu chứng họ đang gặp và thảo luận về những tình huống mà các triệu chứng này xuất hiện. Các tiêu chí chẩn đoán ám ảnh xã hội theo sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn sức khoẻ tâm thần – 5 (DSM – 5) do hiệp hội tâm thần Hoa Kỳ biên soạn, bao gồm:

• Nỗi sợ hãi hoặc lo lắng rõ ràng trong một hoặc nhiều tình huống xã hội mà trong đó người bệnh tiếp xúc với sự giám sát có thể của người khác. Điều này kéo dài trong 6 tháng trở lên.
• Sợ hành động theo một cách mà sẽ bộc lộ những triệu chứng lo lắng của họ mà sẽ bị đánh giá tiêu cực bởi những người khác. Ở trẻ em, sự lo lắng phải xảy ra khi đứa trẻ ở cùng những bạn cùng tuổi và không chỉ là người lớn.
• Các tình huống xã hội hầu như luôn luôn gây ra sợ hãi và lo lắng.
• Các tình huống xã hội bị né tránh hoặc chịu đựng với nỗi sợ hãi mãnh liệt.
• Sự sợ hãi hoặc lo lắng là không phù hợp với mối đe dọa thực tế gây ra bởi tình huống nào đó.

5. Điều trị bệnh ám ảnh xã hội

Điều trị

Ám ảnh xã hội hoàn toàn có thể khắc phục với liệu pháp điều trị hiệu quả, cam kết tuân thủ và kiên nhẫn. Một số lựa chọn điều trị mà bác sĩ có thể đề nghị bao gồm:

Liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive behavioral therapy)

nghiên cứu khổng lồ đã cho thấy liệu pháp nhận thức hành vi là một cách điều trị thành công đáng kể cho những người bị ám ảnh xã hội. Liệu pháp nhận thức hành vi nhấn mạnh vai trò của những niềm tin vô ích và ảnh hưởng không tốt của chúng đến cảm xúc và hành vi. Liệu pháp nhận thức hành vi tập trung vào việc thay đổi suy nghĩ, niềm tin, cảm xúc và hành vi của người bệnh liên quan đến tình huống xã hội. 

Thuốc

Thuốc là hình thức trị liệu hữu ích cho nhiều người, nhưng không phải tất cả. Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng các thuốc chống lo âu như benzodiazepine và các thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRIs) được sử dụng kết hợp với liệu pháp nhận thức hành vi là có lợi nhất. Chỉ có liệu pháp nhận thức hành vi mới có thể thay đổi vĩnh viễn các đường liên kết thần kinh trong não và do đó nếu chỉ dùng thuốc không thì sẽ không có lợi ích lâu dài cho những người bị ám ảnh xã hội.

Để điều trị bệnh ám ảnh xã hội với các bác sĩ của Hello Doctor, bạn có thể liên hệ đến số 1900 1246 để đặt trước lịch khám chữa bệnh. 

Nhóm thuốc hỗ trợ

• Liệu pháp nhận thức hành vi nhấn mạnh vai trò của những niềm tin vô ích và ảnh hưởng không tốt của chúng đến cảm xúc và hành vi.
• Liệu pháp nhận thức hành vi tập trung vào việc thay đổi suy nghĩ, niềm tin, cảm xúc và hành vi của người bệnh liên quan đến tình huống xã hội. 
• Thuốc
• Thuốc là hình thức trị liệu hữu ích cho nhiều người, nhưng không phải tất cả.
• Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng các thuốc chống lo âu như benzodiazepine và các thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRIs) được sử dụng kết hợp với liệu pháp nhận thức hành vi là có lợi nhất.
• Chỉ có liệu pháp nhận thức hành vi mới có thể thay đổi vĩnh viễn các đường liên kết thần kinh trong não và do đó nếu chỉ dùng thuốc không thì sẽ không có lợi ích lâu dài cho những người bị ám ảnh xã hội.

Lịch trình Follow-up