Con tự làm đau bản thân (NSSI): Cách cha mẹ hỗ trợ

Tóm tắt mở đầu:
Giữa mùa hè nóng bức nhưng con luôn mặc áo khoác dài tay kín cổng cao tường. Đến khi vô tình nhìn thấy những vết sẹo song song trên cổ tay con, phản ứng đầu tiên của nhiều cha mẹ là hoảng loạn, quát mắng hoặc tịch thu điện thoại. Nhưng liệu đó có phải cách hỗ trợ đúng? Bài viết này sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hành vi tự làm đau (NSSI) và cách đồng hành hiệu quả.

Khi nào "Con tự làm đau bản thân (NSSI): Cách cha mẹ hỗ trợ" cần sự can thiệp trực tiếp của Bác sĩ Chuyên khoa?

Hành vi tự làm đau bản thân (Non-Suicidal Self-Injury - NSSI) thường xuất hiện ở tuổi vị thành niên, đặc biệt khi trẻ gặp khủng hoảng cảm xúc mà không biết cách diễn đạt bằng lời. Những dấu hiệu cha mẹ cần lưu ý bao gồm:

• Vết thương trên cổ tay, đùi hoặc bụng: Thường là các vết xước song song hoặc vết cắt nông.
• Luôn mặc đồ che kín: Trẻ có xu hướng mặc áo dài tay hoặc quần dài dù thời tiết nóng bức.
• Khóa trái cửa phòng lâu: Dành nhiều thời gian một mình trong phòng tắm hoặc phòng ngủ.
• Biểu hiện cảm xúc bất thường: Trẻ có thể tỏ ra tê rỗng, buồn bã hoặc dễ cáu gắt.

Nếu cha mẹ phát hiện những dấu hiệu trên, cần giữ bình tĩnh và tránh la mắng. Hãy liên hệ bác sĩ tâm thần để được hướng dẫn lập Kế hoạch An toàn (Safety Plan) và can thiệp kịp thời.

Cần tư vấn từ BSCKII - Thạc sĩ, BSNT Lê Thị Phương Thảo?

Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin cho bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và lên phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Chat Zalo Bác Sĩ
Tổng đài: 1900 1246

Tiêu chuẩn vàng trong điều trị hiện đại: An toàn sinh học, Không đau đớn vật vã & Bảo mật danh tính 100%

Điều trị hành vi tự làm đau (NSSI) cần sự phối hợp đa mô thức, bao gồm:

1. An toàn sinh học: Đảm bảo trẻ không tiếp cận được dao kéo, hóa chất hoặc thuốc men nguy hiểm.
2. Không đau đớn vật vã: Sử dụng các kỹ thuật thay thế hành vi tự hại như bóp bóng gai, chườm đá lạnh hoặc xé giấy mạnh.
3. Bảo mật danh tính: Tại Hello Doctor, mọi thông tin của người bệnh được bảo mật tuyệt đối, giúp trẻ cảm thấy an toàn khi chia sẻ.

Lộ trình điều trị Đa mô thức 3 Giai đoạn tại Hello Doctor dưới sự chủ trì của BS Lê Văn Trung

Giai đoạn 1: Đánh giá ban đầu

• Sử dụng thang đo PHQ-9 và PSS-10 để đánh giá mức độ khủng hoảng tâm lý.
• Phân biệt hành vi NSSI và toan tự sát thực sự.

Giai đoạn 2: Can thiệp chuyên sâu

• Áp dụng liệu pháp tâm lý CBT và DBT để giúp trẻ học cách quản lý cảm xúc.
• Sử dụng kỹ thuật TIPP (chườm đá lạnh, bóp bóng gai) thay thế hành vi tự hại.

Giai đoạn 3: Phòng ngừa tái phát

• Lập Safety Plan gồm 6 bước: danh sách người hỗ trợ, kỹ thuật hạ nhiệt cảm xúc, và các hoạt động thay thế.
• Hướng dẫn cha mẹ cách đồng hành và giao tiếp hiệu quả theo phương pháp CRAFT.

Điều trị toàn diện các triệu chứng đi kèm (Phục hồi giấc ngủ tự nhiên, ổn định khí sắc, xóa bỏ cơn thèm)

Hành vi tự làm đau thường đi kèm với các triệu chứng như mất ngủ, rối loạn khí sắc hoặc cảm giác thèm hành vi tự hại. Tại Hello Doctor, phác đồ điều trị toàn diện bao gồm:

• Phục hồi giấc ngủ tự nhiên: Sử dụng liệu pháp ánh sáng và kỹ thuật thư giãn.
• Ổn định khí sắc: Áp dụng liệu pháp CBT để giúp trẻ quản lý cảm xúc tiêu cực.
• Xóa bỏ cơn thèm hành vi tự hại: Sử dụng kỹ thuật thay thế như bóp bóng gai hoặc chườm đá lạnh.

Sự phối hợp giữa Bác sĩ - Gia đình - Chuyên gia Tâm lý trong việc ngăn ngừa tái nghiện dài hạn

Vai trò của bác sĩ

• Đánh giá mức độ khủng hoảng tâm lý và lập phác đồ điều trị cá nhân hóa.

Vai trò của gia đình

• Đồng hành cùng trẻ, tránh phán xét hoặc la mắng.
• Sử dụng các câu nói thấu cảm để khuyến khích trẻ hợp tác điều trị.

Vai trò của chuyên gia tâm lý

• Hướng dẫn trẻ học các kỹ năng quản lý cảm xúc và phòng ngừa tái phát.

Hướng dẫn kết nối Zalo OA 24/7 & Quy trình đặt lịch khám kín đáo 1:1 tại Hello Doctor

Cha mẹ có thể liên hệ Zalo OA của Hello Doctor để được hỗ trợ sơ cứu tâm lý từ xa trước khi đưa trẻ đến khám. Quy trình đặt lịch khám gồm:

1. Bước 1: Nhắn tin qua Zalo OA để được tư vấn sơ bộ.
2. Bước 2: Đặt lịch khám kín đáo 1:1 với bác sĩ chuyên khoa.
3. Bước 3: Đưa trẻ đến phòng khám để được can thiệp kịp thời.

Bảng phân biệt hành vi tự hại (NSSI) và toan tự sát thực sự

Kịch bản giao tiếp CRAFT/MI cho cha mẹ

Con tự rạch tay có phải là đang bắt chước trào lưu trên mạng để gây sự chú ý không?

Không. Hành vi tự làm đau (NSSI) thường xuất phát từ nỗi đau tâm lý quá tải mà trẻ không thể diễn đạt bằng lời. Đây là cách trẻ giải tỏa áp lực, không phải để gây chú ý.

Cha mẹ nên nói câu đầu tiên như thế nào khi nhìn thấy vết thương trên tay con?

Hãy nói với con bằng sự thấu cảm: 'Bố mẹ thấy con đang chịu đựng nỗi đau lớn. Bố mẹ ở đây để giúp con, mình cùng gặp bác sĩ để con cảm thấy nhẹ lòng hơn nhé.'

Kế hoạch An toàn (Safety Plan) gồm những mục nào và dán ở đâu để con dùng khi khủng hoảng?

Safety Plan gồm 6 mục: danh sách người hỗ trợ, kỹ thuật hạ nhiệt cảm xúc, số điện thoại khẩn cấp, và các hoạt động thay thế hành vi tự hại. Nên dán ở nơi con dễ thấy như bàn học hoặc cửa phòng.

Làm thế nào để cha mẹ biết con cần gặp bác sĩ tâm thần ngay?

Nếu trẻ có vết thương sâu, nói lời tạm biệt hoặc biểu hiện khủng hoảng nghiêm trọng như khóa trái cửa phòng lâu, hãy liên hệ bác sĩ tâm thần ngay để can thiệp kịp thời.