Rối loạn hoang tưởng là gì? Tiêu chí, dấu hiệu nhận biết bệnh

Rối loạn hoang tưởng là gì? Tiêu chí, dấu hiệu nhận biết bệnh

Hoang tưởng là tình trạng người bệnh suy nghĩ nhiều chuyện không có thật nhưng lại cho rằng điều đó là thật. Rối loạn hoang tưởng thật sự xảy ra khi một người có hoang tưởng kéo dài ít nhất một tháng. Vậy rối loạn hoang tưởng là gì? Để biết được câu trả lời, mời bạn theo dõi bài viết dưới đây.

1. Rối loạn hoang tưởng là gì?

Rối loạn hoang tưởng là những cá nhân có niềm tin vững chắc và sẽ không thay đổi dù cho có bằng chứng chống lại niềm tin đó. Nghĩa là nếu bạn cố gắng lập luận bằng lý lẽ với một người có suy nghĩ hoang tưởng thì niềm tin của họ vẫn không đổi. Khi bạn đưa ra một loạt bằng chứng chống lại suy nghĩ đó, họ sẽ tiếp tục khẳng định mình đúng.

Những ảo tưởng nói chung được phân loại theo 4 nhóm: kỳ quái và không kỳ quái, tương đồng với tâm trạng  và trung lập với tâm trạng. 

- Những ảo tưởng kỳ quái rất xa lạ và không khả thi, chẳng hạn như phát hiện thấy người ngoài hành tinh, trong khi các ảo tưởng không kỳ quái có thể xảy ra nhưng không chắc, chẳng hạn như đang bị theo dõi. 

- Những ảo tưởng tương đồng về tâm trạng là những niềm tin sai lệch phù hợp với tâm trạng của bệnh nhân, chẳng hạn như nghĩ mình là người có sức mạnh và ảnh hưởng khủng khiếp. Các ảo tưởng trung lập về tâm trạng không liên quan đến tâm trạng của bệnh nhân, chẳng hạn như thấy một người có hai đầu hoặc một cánh tay.

2. Nguyên nhân gây ra rối loạn hoang tưởng

Đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu và lý thuyết về nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn hoang tưởng và quá trình diễn ra hoang tưởng nhưng các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể xác định chính xác nguyên nhân.

Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Trần Thu Phương

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị, tư vấn tâm lý tâm thần.

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  PHƯƠNG   

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Viện Tâm Thần Bạch Mai, Hà Nội

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  ĐỨC  

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị tâm thần người lớn

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ TUÂN  

 

Trieu-Chung

3. Tiêu chí và dấu hiệu xác định rối loạn hoang tưởng

Rối loạn hoang tưởng thật sự xảy ra khi một người có hoang tưởng kéo dài ít nhất một tháng, dĩ nhiên không tính khoảng thời gian bị mắc các bệnh tâm thần khác như tâm thần phân liệt. Sau đây là các tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn hoang tưởng:

- Có 1 hoặc nhiều suy nghĩ hoang tưởng kéo dài một tháng hoặc lâu hơn.

- Những hoang tưởng này không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh tâm thần phân liệt .Chú ý: Các ảo giác nếu có thì không nổi bật và có liên quan đến nội dung hoang tưởng (Ví dụ: Ảo giác bị nhiễm côn trùng có liên quan đến hoang tưởng bị hại).

- Ngoài hoang tưởng và các mặt của cuộc sống bị hoang tưởng ảnh hưởng, mọi chức năng khác không bị tác động. Cá nhân người bệnh vẫn có thể tự chăm lo các nhu cầu hằng ngày của họ. Hành vi cũng không tỏ ra kỳ quái.

- Nếu có một giai đoạn hưng cảm hay trầm cảm xuất hiện trước đó, thì tổng thời gian xuất hiện của chúng phải ngắn hơn so với thời gian xuất hiện của các ý nghĩ hoang tưởng.

- Rối loạn này không phải do tác động sinh lý trực tiếp của một chất (ví dụ: chất gây lạm dụng, thuốc men) hoặc do tình trạng của các bệnh cơ thể khác và không đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán của các rối loạn tâm thần khác.

4. Các thể loại hoang tưởng thường gặp

Hoang tưởng thể được yêu

Hoang tưởng được yêu có đặc điểm chung là người bệnh tưởng có người khác đang yêu mình, thông thường người này có địa vị cao hơn người bệnh, chẳng hạn người nổi tiếng hoặc quản lý của họ. Họ sẽ cố gắng liên lạc với người mà họ cho rằng đang yêu mình, thậm chí họ sẵn sàng rình rập hoặc dùng bạo lực. 

- Người bị hoang tưởng thể được yêu thường có hành vi ôn hòa, đôi khi trở nên cáu gắt, nồng nhiệt hoặc ghen tuông. 

- Hành vi chung của những người mắc dạng bệnh này là: 

  • Có niềm tin cho rằng đối tượng của họ đang cố gửi thông điệp ngầm cho họ, như thông qua ngôn ngữ cơ thể hay lời nói.
  • Họ có thể rình rập hay tiếp xúc với đối tượng bằng cách viết thư, gửi tin nhắn hay thư điện tử, bất kể đối tượng không muốn nhận nhưng họ vẫn làm.
  • Có niềm tin kiên định cho rằng đối tượng vẫn yêu họ cho dù có bằng chứng chống lại, chẳng hạn lệnh giới hạn tiếp cận.

- Thể hoang tưởng này phổ biến ở phụ nữ hơn đàn ông.

Hoang tưởng thể tự cao

Hoang tưởng thể tự cao có đặc điểm chung là người bệnh tưởng mình có tài năng, sự thông thái hay khả năng khám phá không được công nhận. Họ tin vào sự đặc biệt của mình, như tin mình có vai trò quan trọng, có khả năng hay quyền lực khác. 

  • Họ cũng có thể tin rằng mình là người nổi tiếng, hoặc nghĩ mình đã phát minh ra thứ gì đó tuyệt vời như máy vượt thời gian.
  • Những người bị hoang tưởng thể tự cao thường có hành vi khoe khoang hoặc phóng đại, và tỏ ra là đang hạ mình với người khác. 
  • Ngoài ra họ dường như bốc đồng và không thực tế về các mục tiêu và ước mơ đặt ra.

Hoang tưởng thể ghen tuông

Hoang tưởng thể ghen tuông có đặc điểm chung là người bệnh nghĩ vợ, chồng hoặc người yêu mình không chung thủy. Cho dù có bằng chứng ngược lại họ vẫn chắc chắn bạn tình của mình đang ngoại tình. Đôi khi người mắc thể hoang tưởng này chắp vá các sự kiện hoặc phát hiện của họ để kết luận đó là bằng chứng không chung thủy. 

Hành vi chung của bệnh nhân hoang tưởng thể ghen tuông là sử dụng bạo lực, cố gắng hạn chế hoạt động của bạn tình hoặc không cho bạn tình ra ngoài. Thật ra thể hoang tưởng này liên quan nhiều nhất đến bạo lực và thường là động cơ dẫn đến ngộ sát. 

Hoang tưởng thể bị hại

Hoang tưởng thể bị hại có đặc điểm chung là người bệnh tưởng mình đạng bị âm mưu ám hại, bị lừa gạt, theo dõi, rình rập hay quấy rối. Đây là thể hoang tưởng phổ biến nhất. Đôi khi người mắc hoang tưởng thể bị hại có cảm giác mơ hồ là mình sẽ bị bức hại nhưng không thể chỉ ra nguyên nhân. 

  • Chỉ cần một lời lăng mạ nhỏ cũng có thể được người bệnh phóng đại và xem đó là ý định lừa gạt hay quấy rối họ. 
  • Hành vi thường có đặc điểm như tức giận, phòng thủ, căm phẫn hoặc nghi ngờ.

Hoang tưởng thể cơ thể

Hoang tưởng dạng cơ thể có liên quan đến cơ thể và các giác quan, người bệnh có thể hoang tưởng về vẻ bề ngoài, nghĩ mình phát bệnh hay bị lây bệnh.

Ví dụ điển hình về hoang tưởng dạng cơ thể là người bệnh tin rằng người mình bốc mùi hôi, hay côn trùng đang tấn công vào da. Ngoài ra có trường hợp họ nghĩ dáng vẻ bề ngoài của họ trông xấu xí hay bộ phận nào đó trên người đang có khiếm khuyết.

Hành vi của những người này thường phù hợp với suy nghĩ hoang tưởng của họ. Ví dụ, người nào tin rằng đang bị côn trùng tấn công thì họ sẽ thường xuyên đi gặp bác sĩ da liễu và từ chối khám bệnh tâm thần vì cảm thấy không cần thiết.

Khi có dấu hiệu của hoang tưởng kéo dài, nên đưa người bệnh đi khám bác sĩ ngay để được bác sĩ hỗ trợ và giúp đỡ điều trị bệnh. Liên hệ đặt khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246.



Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Hiến

Bác sĩ Nguyễn Trọng Hiến

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Lão khoa Trung ương

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Thông tin thêm về Hoang tưởng

Bệnh tâm thần hoang tưởng
Hoang tưởng(rối loạn suy nghĩ) là những ý tưởng, phán đoán sai lầm, không phù hợp với thực tế khách quan, do bệnh tâm thần gây ra nhưng...
Cách cư xử với người mắc rối loạn hoang tưởng
Rối loạn hoang tưởng, ảo tưởng là tình trạng người bệnh có các niềm tin, tư duy không thực tế, không hợp lý. Có nhiều dạng rối loạn hoang...
Bệnh hoang tưởng có chữa được không? - Lời khuyên từ bác sỹ chuyên khoa
Hoang tưởng là một dạng bệnh tâm thần. Người bệnh không thể phân biệt được thực tế những gì đang xảy ra với những thứ bệnh nhân tưởng tượng. Đặc điểm...
Cách chữa bệnh hoang tưởng ghen tuông - Đôi lời từ chuyên gia Hello Doctor
I. Ghen là gì? Ghen là một biểu hiện cảm xúc thường thấy trong tình yêu. Ở mức độ vừa phải, ghen có thể được sử dụng như một trong những...
Các cách điều trị bệnh hoang tưởng bị hại mà bạn nên biết
Hoang tưởng bị hại là một trong những dạng phổ biến của Hoang tưởng. Người mắc hoang tưởng bị hại thường sẽ có những suy nghĩ rằng họ đang bị ghét bỏ, ám hại, thậm...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Nguyễn Thị An

    Người thân của tôi cũng có dấu hiệu của bệnh này nhưng không có chịu cho đi khám. Tôi mong sau khi liên hệ với bác sĩ thì bác sĩ có thể giúp gia đình tôi.

    12/04/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung