Tác dụng của các loại thuốc điều trị HIV và những điều cần lưu ý

Tác dụng của các loại thuốc điều trị HIV và những điều cần lưu ý

Một người bệnh khi sử dụng thuốc phải tuân thủ chặt chẽ những chỉ dẫn của bác sĩ để đem lại hiệu quả chữa bệnh cao nhất. Đối với người nhiễm HIV/AIDS thì việc tuân thủ này ngăn chặn được HIV, phòng tránh hiện tượng kháng thuốc và duy trì sức khỏe cho người bệnh một cách toàn diện.

===

Lưu ý: Bài viết này nhằm mang tính chất tham khảo. Để cụ thể từng trường hợp, Hello Doctor hỗ trợ qua điện thoại.

Hỗ trợ thông tin:

✍ Bác sĩ Truyền Nhiễm Hello Doctor: Bs.Quân-BV Bệnh Nhiệt đới, Bs.Dương-Nguyên phó cục trưởng cục HIV

☎ Gọi điện Tư vấn với Bác sĩ: 19001246 

===

Theo nguyên tắc chung, điều trị kháng virus HIV bắt đầu khi có 1 trong 2 tình trạng sau:

  • Xuất hiện nhiễm trùng cơ hội và các vấn đề khác liên quan đến AIDS. 
  • Số lượng tế bào T CD4 của bạn giảm xuống dưới một mức nhất định (dưới 350 tế bào mỗi mm3 máu) – ngay cả khi không có triệu chứng bệnh.

Thuốc kháng virus HIV tác động bằng cách ngăn chặn sự nhân lên của virus HIV. Số lượng virus trong cơ thể (tải lượng virus) sẽ giảm khi dùng thuốc. Điều này cho phép hệ thống miễn dịch của cơ thể hồi phục, có nghĩa là giảm nguy cơ bị mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Các loại thuốc khác nhau tác động theo cơ chế khác nhau, nhưng cùng hiệu quả ngăn chặn HIV tự sao chép. Ngoài ra, để đạt hiệu quả cao và giảm nguy cơ kháng thuốc, các thuốc thường được sử dụng kết hợp với nhau.

>>>Để hiểu rõ hơn về bệnh HIV, bạn có thể xem thông tin tại Bệnh HIV/AIDS.

1. Các thuốc điều trị HIV

Hiện nay có ba nhóm thuốc chính điều trị ức chế HIV, bao gồm:

- Các thuốc ức chế men chuyển đảo nghịch “Không Nucleoside ” (Non-nucleoside re¬verse transcriptase Inhibitors – NNRTs)

- Nhóm thuốc chống virus mới nhất này có tác dụng ngăn chặn sự sinh sản của HIV bằng cách kết hợp trực tiếp vào men chuyển của virus khiến virus không thể chuyển đổi cấu trúc RNA của mình thành DNA. Do không có cấu trúc DNA, virus không thể xâm nhập vào nhân tế bào để “chỉ thị” việc sao chép.

Nevirapine (Viramune)

  • Viên 200mg, dung dịch 50mg/ml uống.
  • Liều dùng: 1 viên uống X 4 lần /ngày xl4 ngày sau đó lv X 2 lần/ngày.
  • Hấp thu: > 95%, không bị ảnh hưởng bởi thức ăn.
  • Thời gian bán hủy: 25-30 giờ.
  • Đào thải: 80% trong nước tiểu, 10% trong phân.
  • Độc tính:
    • Nổi ban đỏ (15-30%). 7% phải ngưng thuốc. Hiếm khi bị hội chứng Stevens-Johnson. 
    • Viêm gan hoại tử.

Delaverdine (Rescriptor)

  • Viên 100mg và 200mg uống.
  • Liều dùng: uống 400mg (200mg X 2v) X 3 lần /ngày xl4 ngày sau đó lv X 2 lần/ngày.
  • Hấp thu: 85%, không bị ảnh hưởng bởi thức ăn.
  • Thời gian bán hủy: 5-8 giờ.
  • Đào thải: 51% trong nước tiểu, 44% trong phân.
  • Độc tính: Nổi ban đỏ (10-15%), 4% phải ngưng thuốc, tăng men gan.

EFV (Sustiva)

  • Viên 50,100mg và 200mg uống.
  • Liều dùng: uống 600mg vào buổi chiều.
  • Hấp thu: 42%.
  • Thời gian bán hủy: 40-55 giờ.
  • Đào thải: 14-34% trong nước tiểu, 16-61% trong phân.
  • Độc tính:
    • Thần kinh trung ương: Chóng mặt, mất ngủ, giấc mơ bất thường, lú lẫn, bứt rứt, khó tập trung… 40-50% tự bớt trong 2-3 tuần lễ.
    • Nổi ban đỏ 5-10%: 1-7% phải ngưng thuốc. Hiếm khi bị hội chứng Stevens-Johnson.
  • Không dùng cho phụ nữ có thai.

- Các thuốc đồng phân Nucleoside (Nucleoside analogs)

Xem thêm: Cách sử dụng thuốc EFV

AZT (Retovir)

  • Viên 100mg và 300mg uống. Ngoài ra còn dạng kết hợp với 3TC, ABC…
  • Liều dùng: uống 300mg X 21ần/ngày.
  • Hấp thu: 60%, không bị ảnh hưởng bởi thức ăn.
  • Thời gian bán hủy: 1-3 giờ.
  • Đào thải: Qua thận.
  • Độc tính:
    • Ức chế tủy xương: Thiếu máu, giảm bạch cầu.
    • Nhức đầu, khó ngủ…

>>>Xem thêm: Tác dụng của thuốc điều trị HIV AZT.

DDT (Vitrex)

  • Viên 25, 50, 100 và 150mg uống.
  • Liều dùng:
    • > 60kg: uống 200mg X 2 lần/ngày.
    • < 60kg: uống 250mg X 4 lần/ngày
  • Hấp thu: 30%-40%, thức ăn làm giảm hấp thu < 55%. Nên uống 30 phút trước hoặc 2 giờ sau khi ăn.
  • Thời gian bán hủy: 1-6 giờ trong huyết thanh, 25-40 giờ trong tế bào.
  • Đào thải: qua thận 50%.
  • Độc tính: Viêm tụy, bệnh ở thần kinh ngoại biên, ói, tiêu chảy.

DDC (Hirid)

  • Viên: 0,375mg và 0,75mg.
  • Liều dùng: 0,75mg X 3 lần/ngày.
  • Hấp thu: 85%, không bị ảnh hưởng bởi thức ăn.
  • Thời gian bán hủy: 1-2 giờ trong huyết thanh, 25-40 giờ trong tế bào.
  • Đào thải: qua thận 70%.
  • Độc tính: Bệnh ở thần kinh ngoại biên, viêm miệng.

- Các thuốc ức chế protease

IDV (Crixivan)

  • Viên: 200, 333 và 400mg.
  • Liều dùng: 800mg X mỗi 8 giờ uống 1 lần.
  • Hấp thu: 77%, bị giảm hấp thu bởi thức ăn. uống 1 giờ trước và 2 giờ sau khi ăn.
  • Thời gian bán hủy: 1,5-2 giờ trong huyết thanh.
  • Đào thải: qua mật.
  • Tác dụng phụ: Độc tính thận hoặc bị sỏi thận (10-20%), nhức đầu, mờ mắt, chóng mặt, suy nhược, viêm gan…

RTV (Novir)

  • Viên:100mg, dung dịch uống 600mg/7,5ml.
  • Liều dùng: 600mg X 2 lần/ ngày.
  • Hấp thu: Không xác định ; thức ăn làm tăng hấp thu thuốc 15%. uống lúc bụng no.
  • Thời gian bán hủy: 3-5giờ.
  • Đào thải: qua mật.
  • Tác dụng phụ: Nôn, ói tiêu chảy, tăng men gan, tăng triglycerides máu…

Tác dụng của việc sử dụng thuốc điều trị bệnh HIV

2. Những điều cần lưu ý khi sử dụng thuốc điều trị bệnh HIV

  • Sự tuân thủ (dùng thuốc đều đặn, đúng và đủ).
  • Cách xử trí khi bạn bỏ lỡ một liều thuốc.
  • Xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi đáp ứng điều trị.

Nếu bạn quên uống một liều, cần uống thuốc ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu lúc bạn nhớ ra cũng là thời điểm bạn phải uống liều kế tiếp, thì bạn không uống hai liều cùng một lúc để bù đắp cho liều đã quên. Tốt nhất, bạn nên gặp bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn.

Nếu bạn thường xuyên quên uống thuốc, hãy trình bày với bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn để được tư vấn sử dụng các loại viên kết hợp.

3. Thời gian điều trị HIV/AIDS

Một khi đã bắt đầu điều trị, bạn sẽ phải dùng những thuốc này đến suốt đời. Việc dùng thuốc nhằm để giữ cho hệ thống miễn dịch của bạn khỏe mạnh và ngăn ngừa bị nhiễm trùng.

>>>Xem thêm: Khi nào nên bắt đầu điều trị bệnh HIV.

4. Nếu không dùng thuốc điều trị HIV sẽ như thế nào?

Nếu bạn bị nhiễm HIV mà không dùng thuốc điều trị HIV, sau một vài năm, lượng virus HIV trong cơ thể bạn sẽ tăng trong khi số lượng tế bào T CD4 giảm đáng kể. Hệ thống miễn dịch của bạn sẽ trở nên rất yếu. Điều này nghĩa rằng cơ thể bạn sẽ dễ bị nhiễm trùng và mắc các bệnh cơ hội. Dần dần các bệnh này sẽ trở nên nghiêm trọng, quá sức chịu đựng của cơ thể và bạn có thể sẽ chết.



Bác sĩ khám, điều trị

Phạm Minh Quân

Bác sĩ Phạm Minh Quân

Khoa: Nội tổng quát, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: Bệnh viện Nhiệt Đới, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Bùi Đức Dương

Phó giáo sư -Tiến sĩ y học - Thầy thuốc nhân dân Bùi Đức Dương

Khoa: Hô hấp, Truyền nhiễm

Nơi làm việc: dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam

Kinh nghiệm: 22 năm

Vị trí: Giám đốc

Thông tin thêm về HIV/AIDS

Vì sao quan hệ đồng tính nam có khả năng lây nhiễm HIV cao?
Chào Bác sĩ, tôi có một em trai hiện 22 tuổi, nhưng em là đồng tính nam. Gần nhà tôi có một người, gần đây phát hiện...
Cần chuẩn bị những gì trước khi làm xét nghiệm HIV?
Chào Bác sĩ, tôi năm nay 32 tuổi, là nhân viên văn phòng, sức khỏe trước giờ khá ổn. Tuy nhiên 2 tuần nay, tôi bị nổi một mụn...
Quên uống thuốc ARV có sao không, cần làm gì khi quên?
Với mỗi bệnh nhân bị HIV, việc tuân thủ đúng và đầy đủ theo y lệnh của bác sĩ là điều vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, đôi khi...
Bệnh nhân HIV khi uống thuốc ARV nên kiêng ăn gì?
“Chào bác sĩ, anh trai tôi năm nay 29 tuổi, hiện đang làm công nhân. Một tháng trước anh tôi được chẩn đoán dương tính với...
Người mắc bệnh HIV có thể mua thuốc điều trị ARV ở đâu?
Chào bác sĩ, tôi năm nay 30 tuổi, hiện đang sống ở Long An, tôi mới được chẩn đoán nhiễm HIV thời gian gần đây. Bác sĩ có khám và...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Trần Dũng

    Trước đây khi bị phơi nhiễm HIV tôi cũng từng sử dụng thuốc AZT. Thật may là sau 3 tháng kiểm tra lại tôi đã âm tính với HIV.

    11/04/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung