Chậm phát triển trí tuệ

Đọc trong 10 phút Chia sẻ Zalo
Chậm phát triển trí tuệ

Tóm tắt Bệnh lý

Chậm phát triển trí tuệ là tình trạng khả năng tâm thần hay trí thông minh dưới mức trung bình hoặc thiếu kỹ năng cần thiết cho cuộc sống hàng ngày. Những người bị chậm phát triển trí tuệ vẫn có thể học các kỹ năng mới, nhưng họ học chúng chậm hơn. Có những mức độ chậm phát triển trí tuệ khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Người bị khuyết tật trí tuệ bị giới hạn ở hai vấn đề. Hoạt động trí tuệ. Còn được gọi là IQ, đề cập đến khả năng học hỏi, khả năng suy nghĩ logic, đưa ra quyết định và kĩ năng giải quyết vấn đề của một người. Hành vi thích ứng. Đây là những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như có thể giao tiếp hiệu quả, tương tác với người khác và chăm sóc bản thân. Chỉ số thông minh được đo bằng cách kiểm tra IQ. Chỉ số IQ trung bình là 100, với đa số người đạt từ 85 đến 115. Một người được coi là bị chậm phát triển trí tuệ nếu người đó có chỉ số IQ dưới 70 đến 75. Đối với trẻ em, để đo lường hành vi thích ứng của trẻ, chuyên gia sẽ quan sát kỹ năng của trẻ và so sánh chúng với các trẻ khác cùng độ tuổi. Những điều có thể được quan sát bao gồm trẻ có thể ăn hoặc tự ăn mặc như thế nào; trẻ có thể giao tiếp và hiểu người khác tốt như thế nào; và cách đứa trẻ tương tác với gia đình, bạn bè và những đứa trẻ khác cùng độ tuổi. Chậm phát triển trí tuệ được cho là ảnh hưởng đến khoảng 1% dân số. Trong số những người bị ảnh hưởng, 85% có chậm phát triển trí tuệ nhẹ. Điều này có nghĩa là họ chỉ chậm hơn một chút so với mức trung bình để học thông tin hoặc kỹ năng mới. Với sự hỗ trợ phù hợp, hầu hết sẽ có thể sống độc lập như người bình thường. [HDTuVan]
ICD-10: F70-F79 (Chậm phát triển tâm thần) DSM-5: Intellectual Disability (Intellectual Developmental Disorder)

Phân loại Mức độ (Severity)

  • Được chia thành 4 mức độ: Nhẹ, Trung bình, Nặng, và Rất nặng. Mức độ nặng đòi hỏi sự chăm sóc điều dưỡng suốt đời.

1. Tổng quan Lâm sàng

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Chậm phát triển trí tuệ (Intellectual Disability / Khuyết tật trí tuệ) là một rối loạn phát triển thần kinh khởi phát trước 18 tuổi. Đặc trưng bởi sự suy giảm đáng kể về chức năng trí tuệ (IQ < 70) và khiếm khuyết trong các kỹ năng thích ứng (giao tiếp, tự chăm sóc, sống tự lập).

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

  • Đây là một khiếm khuyết vĩnh viễn về cấu trúc và sự phát triển của não bộ, KHÔNG PHẢI là một bệnh có thể chữa khỏi bằng thuốc.
  • Dù có IQ thấp, các em vẫn có cảm xúc buồn vui, tủi thân như mọi người và hoàn toàn có thể học được các kỹ năng cơ bản nếu được can thiệp đúng cách.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Sự bất thường trong quá trình hình thành hệ thần kinh trung ương từ bào thai hoặc do di truyền (bất thường nhiễm sắc thể như Down, Fragile X), làm giảm mật độ nơ-ron và các khớp nối thần kinh.

2. Triệu chứng và Nguyên nhân

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Trẻ có hành vi tự thương (tự đập đầu vào tường, tự cắn tay chảy máu) khi bị quá tải cảm xúc hoặc bị kích động mạnh.

Dấu hiệu & Triệu chứng

  • Trí tuệ: Chậm nói, chậm biết đi so với mốc phát triển tiêu chuẩn. Khả năng ghi nhớ và tư duy logic rất kém, không hiểu được các khái niệm trừu tượng (tiền bạc, thời gian).
  • Thích ứng: Khó khăn trong việc tự vệ sinh cá nhân, mặc quần áo. Không nhận biết được các tình huống nguy hiểm (bếp lửa, xe cộ).
  • Hành vi: Thường có các hành vi rập khuôn, dễ bùng nổ ăn vạ khi môi trường thay đổi hoặc không thể diễn đạt ý muốn.

Nguyên nhân gây bệnh

Di truyền (Hội chứng Down). Bất thường thai kỳ (Mẹ nhiễm Rubella, uống rượu, suy dinh dưỡng). Sang chấn sản khoa (Sinh ngạt thiếu oxy não, đẻ non). Viêm não màng não lúc sơ sinh.

3. Chẩn đoán & Biến chứng

Biến chứng có thể gặp

6. Hậu quả của chậm phát triển trí tuệ:

Với sự hỗ trợ và can thiệp thích hợp, những người chậm phát triển trí tuệ sẽ có thể sống một cuộc sống hạnh phúc. Tuy nhiên, mỗi cá nhân vẫn sẽ phải đối mặt với những thách thức riêng của họ.

  • Vấn đề về ghi nhớ và tập trung

  • Cần hỗ trợ để giải quyết các vấn đề hàng ngày

  • Khó khăn tương tác xã hội

  • Bị suy yếu hoặc hạ thấp lòng tự trọng

  • Khó khăn trong việc tìm kiếm và duy trì việc làm như người bình thường

  • Không thể sống một mình

  • Suy nghĩ và hành vi tự tử

Người ta tin rằng trẻ em và thanh thiếu niên bị chậm phát triển trí tuệ có nguy cơ mắc bệnh tâm thần nhiều gấp 3 đến 4 lần. Một số rối loạn thường xảy ra cùng tồn tại cùng với chậm phát triển trí tuệ bao gồm:

 

Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?

Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống

4. Phác đồ Điều trị

Tổng quan Phác đồ

Mục tiêu không phải là "chữa khỏi" mà là Can thiệp giáo dục đặc biệt để phát huy tối đa tiềm năng của trẻ, giúp trẻ tự phục vụ bản thân và hòa nhập cộng đồng ở mức cao nhất có thể.

Nhóm thuốc hỗ trợ

Không có thuốc chữa trí thông minh. Chỉ sử dụng thuốc chuyên biệt (chống loạn thần liều thấp, thuốc chống động kinh) nếu trẻ có các đợt bùng nổ bạo lực nghiêm trọng, tự thương hoặc co giật đồng mắc.
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Giáo dục Đặc biệt (Special Education) & Âm ngữ trị liệu:
- Lập Kế hoạch Giáo dục Cá nhân (IEP) tập trung vào các kỹ năng sống thực tế (cách đánh răng, cách mặc áo, cách giao tiếp cơ bản).
Chống chỉ định & Thận trọng:
TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng bạo lực, đòn roi để ép trẻ học. Não trẻ có giới hạn sinh học, việc đánh đập chỉ làm trẻ hoảng loạn và thui chột thêm. KHÔNG mua các loại "thuốc bổ não" không rõ nguồn gốc hứa hẹn tăng IQ.

Thông tin bổ sung

Chậm phát triển trí tuệ, là tình trạng khả năng tâm thần hay trí thông minh dưới mức trung bình hoặc thiếu kỹ năng cần thiết cho cuộc sống hàng ngày.

1. Chậm phát triển trí tuệ là gì, trẻ bị chậm phát triển trí tuệ

2. Các dạng chậm phát triển trí tuệ

3. Chậm phát triển trí tuệ bẩm sinh

4. Nguyên nhân của chậm phát triển trí tuệ

5. Triệu chứng của chậm phát triển trí tuệ

6. Hậu quả của chậm phát triển trí tuệ

7. Điều trị chậm phát triển trí tuệ

Tư vấn với Bác sĩ Tâm thần - Tâm lý (Bảo mật 100%)

Liên hệ ngay để được chuyên gia hỗ trợ điều trị Trầm cảm, Rối loạn lo âu, Mất ngủ.

Hệ thống phòng khám tại: HCM, Hà Nội

1. Chậm phát triển trí tuệ là gì, trẻ bị chậm phát triển trí tuệ:

Chậm phát triển trí tuệ là tình trạng khả năng tâm thần hay trí thông minh dưới mức trung bình hoặc thiếu kỹ năng cần thiết cho cuộc sống hàng ngày. Những người bị chậm phát triển trí tuệ vẫn có thể học các kỹ năng mới, nhưng họ học chúng chậm hơn. Có những mức độ chậm phát triển trí tuệ khác nhau, từ nhẹ đến nặng.

Người bị khuyết tật trí tuệ bị giới hạn ở hai vấn đề.

  • Hoạt động trí tuệ. Còn được gọi là IQ, đề cập đến khả năng học hỏi, khả năng suy nghĩ logic, đưa ra quyết định và kĩ năng giải quyết vấn đề của một người.

  • Hành vi thích ứng. Đây là những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như có thể giao tiếp hiệu quả, tương tác với người khác và chăm sóc bản thân.

Chỉ số thông minh được đo bằng cách kiểm tra IQ. Chỉ số IQ trung bình là 100, với đa số người đạt từ 85 đến 115. Một người được coi là bị chậm phát triển trí tuệ nếu người đó có chỉ số IQ dưới 70 đến 75.

Đối với trẻ em, để đo lường hành vi thích ứng của trẻ, chuyên gia sẽ quan sát kỹ năng của trẻ và so sánh chúng với các trẻ khác cùng độ tuổi. Những điều có thể được quan sát bao gồm trẻ có thể ăn hoặc tự ăn mặc như thế nào; trẻ có thể giao tiếp và hiểu người khác tốt như thế nào; và cách đứa trẻ tương tác với gia đình, bạn bè và những đứa trẻ khác cùng độ tuổi.

Chậm phát triển trí tuệ được cho là ảnh hưởng đến khoảng 1% dân số. Trong số những người bị ảnh hưởng, 85% có chậm phát triển trí tuệ nhẹ. Điều này có nghĩa là họ chỉ chậm hơn một chút so với mức trung bình để học thông tin hoặc kỹ năng mới. Với sự hỗ trợ phù hợp, hầu hết sẽ có thể sống độc lập như người bình thường.

3. Chậm phát triển trí tuệ bẩm sinh:

Chậm phát triển trí tuệ bẩm sinh đi kèm thường là bệnh đi kèm trong những hội chứng như Down, Fragile X,… Nguyên nhân dẫn đến chậm phát triển trí tuệ bẩm sinh thường do những vấn đề khi mang thai hoặc vấn đề di truyền.

Tình trạng chậm phát triển trí tuệ bẩm sinh có thể được phòng ngừa và tầm soát sớm. Chẳng hạn theo dõi thai kì thường xuyên và làm xét nghiệm có thể giúp tìm ra một số dị tật bẩm sinh như Down, hay mẹ tiêm phòng đầy đủ trước khi mang thai có thể hạn chế các nguy cơ gây bệnh cao như nhiễm virus…

Tuy nhiên, chậm phát triển trí tuệ bẩm sinh không thể chữa khỏi hoàn toàn. Trẻ bị chậm phát triển trí tuệ bẩm sinh có thể phải nhận sự hỗ trợ y tế cả đời.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Con tôi 3 tuổi chưa biết nói, có phải bị chậm phát triển trí tuệ?
Chưa chắc. Chậm nói có thể do Rối loạn phổ tự kỷ, do thiếu môi trường giao tiếp, hoặc do khiếm khuyết thính lực. Bạn cần đưa bé đi khám chuyên khoa Tâm lý trẻ em để làm các bài test đánh giá chính xác.
Bệnh này có uống thuốc chữa khỏi được không?
Rất tiếc là KHÔNG. Chậm phát triển trí tuệ là một khiếm khuyết vĩnh viễn của não bộ. Việc uống các loại "thần dược bổ não" quảng cáo trên mạng là lừa đảo. Phương pháp duy nhất là Can thiệp Giáo dục Đặc biệt.
Trẻ bị chậm phát triển có đi học trường bình thường được không?
Với trẻ mức độ Nhẹ, các bé có thể học hòa nhập tại trường bình thường nếu có sự hỗ trợ của giáo viên đặc biệt. Với mức độ Trung bình trở lên, trẻ cần học tại các Trường chuyên biệt để tập trung vào kỹ năng sống tự lập.
Tại sao con tôi hay đập đầu vào tường khi giận dữ?
Vì bé bị hạn chế khả năng ngôn ngữ, không biết nói "Con khó chịu" hoặc "Con không thích". Đập đầu là cách duy nhất bé dùng để giải tỏa ức chế. Bạn cần chuyên gia Tâm lý hành vi hướng dẫn cách cắt cơn ăn vạ này.
Nếu tôi đẻ thêm đứa nữa thì bé sau có bị bệnh giống anh nó không?
Điều này phụ thuộc vào Nguyên nhân gây bệnh. Nếu do đột biến gen di truyền, nguy cơ sinh con thứ 2 bị bệnh là có. Bạn bắt buộc phải đi Khám sàng lọc di truyền trước khi quyết định mang thai lần nữa.
Làm sao để cha mẹ bớt stress khi chăm con khuyết tật?
Hãy hạ thấp kỳ vọng của mình. Đừng so sánh con với đứa trẻ khác. Hôm nay con tự cầm thìa xúc cơm được đã là một phép màu. Hãy tham gia các Hội nhóm Phụ huynh Trẻ đặc biệt để tìm sự đồng cảm và chia sẻ kinh nghiệm.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ
Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ
Nhận tham vấn ngay

Tư vấn sâu với trợ lý thông minh

Trải nghiệm dịch vụ tư vấn y tế chuyên sâu 24/7 cùng trợ lý thông minh, hỗ trợ phân tích triệu chứng và định hướng chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa.

Bác sĩ điều trị

Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Trọng Tuân
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Xem chi tiết
Phạm Công Huân
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Xem chi tiết
Lê Duy
Bác sĩ
Lê Duy
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Viết Chung
Thạc sĩ
Nguyễn Viết Chung
Nơi làm việc: Khoa Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Xem chi tiết
Lê Thị Phương Thảo
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Xem chi tiết
Phạm Thị Hoài Mai
Bác sĩ
Phạm Thị Hoài Mai
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Kinh nghiệm: 6 năm
Xem chi tiết
Vũ Thị Lan
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Xem chi tiết
Phạm Hồng Phát
Bác sĩ
Phạm Hồng Phát
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 12 năm
Xem chi tiết
Lê Văn Trung
Bác sĩ
Lê Văn Trung
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 11 năm
Xem chi tiết
Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết

Đánh giá cho bài viết về bệnh  Gửi đánh giá

  • Lê Hữu Kiều

    Chào bác sĩ. Con tôi bị bệnh chậm phát triển trí tuệ nhờ bác sĩ giúp đỡ nên bệnh tình thuyên giảm. Cảm ơn bác sĩ.

    13/08/2018

Gửi bình luận của bạn

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Message*