Sa sút trí tuệ - mất trí

Đọc trong 7 phút Chia sẻ Zalo
Sa sút trí tuệ - mất trí

Tóm tắt Bệnh lý

Sa sút trí tuệ hay còn gọi là chứng mất trí là tình trạng mà người bệnh đồng thời suy giảm trí nhớ, suy nghĩ cũng như khả năng xã hội, gây ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sông của họ. Cùng trao đổi với bác sĩ về dấu hiệu, triệu chứng, biểu hiện của bệnh sa sút trí tuệ, nguyên nhân, cách điều trị và phòng tránh.
ICD-10: F00-F03 (Sa sút trí tuệ) DSM-5: Major Neurocognitive Disorder

Phân loại Mức độ (Severity)

  • Bệnh dẫn đến cái chết (thường do viêm phổi hít hoặc suy mòn cơ thể) vì não bộ quên luôn cả cách điều khiển phản xạ nuốt và thở.

1. Tổng quan Lâm sàng

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Sa sút trí tuệ (Dementia) là một hội chứng suy giảm chức năng nhận thức tổng quát một cách từ từ và không thể đảo ngược. Người bệnh không chỉ mất trí nhớ (quên tên người thân, quên đường về nhà) mà còn suy đồi nhân cách, mất khả năng tư duy, tính toán và cuối cùng là mất khả năng tự chăm sóc bản thân.

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

  • Dementia không phải là một bệnh, nó là một hội chứng do nhiều bệnh gây ra (Alzheimer chiếm 60-70%).
  • Đây KHÔNG PHẢI là "sự lão hóa bình thường" của tuổi già, mà là tổn thương não bộ vật lý (Não bị teo nhỏ).

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Sự tích tụ của các mảng beta-amyloid và đám rối tau (trong Alzheimer) hoặc nhồi máu não diện rộng (trong Sa sút trí tuệ mạch máu) làm chết hàng loạt nơ-ron thần kinh ở Hồi hải mã và vỏ não.

2. Triệu chứng và Nguyên nhân

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Bệnh nhân có hành vi kích động cực độ (kêu la, đánh người thân vì hoang tưởng), hoặc bỏ nhà đi lang thang giữa đêm khuya.

Dấu hiệu & Triệu chứng

  • Giai đoạn đầu: Quên những sự kiện vừa mới xảy ra (ăn cơm rồi bảo chưa ăn), lặp lại câu hỏi nhiều lần. Vẫn nhớ rất rõ chuyện ngày xưa.
  • Giai đoạn giữa: Đi lạc không biết đường về, không nhận ra mặt con cháu, không biết cách mặc quần áo, thường xuyên hoang tưởng bị mất trộm.
  • Giai đoạn cuối: Tiêu tiểu không tự chủ, mất khả năng ngôn ngữ, nằm liệt giường.

Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh Alzheimer, Sa sút trí tuệ mạch máu (sau nhiều lần đột quỵ nhỏ), Chấn thương sọ não, Nghiện rượu mãn tính (Hội chứng Wernicke-Korsakoff).

3. Chẩn đoán & Biến chứng

Chẩn đoán & Cận lâm sàng

Chẩn đoán

Chẩn đoán sa sút trí tuệ và xác định loại sa sút trí tuệ có thể rất thách thức. Tiêu chuẩn chẩn đoán sa sút trí tuệ: bắt buộc có ít nhất hai chức năng chức năng tâm thần cơ bản bị suy yếu đủ để ảnh hường đến cuộc sống hằng ngày. Các chức năng đó bao gồm: ghi nhớ, ngôn ngữ, khả năng tập trung và chú ý, khả năng lý luận và giải quyết vấn đề và nhận thức trực quan.

Bác sĩ sẽ kiểm tra tiền sử y khoa và các triệu chứng của bạn. Họ cũng có thể hỏi những người thân về các triệu chứng của bạn.

Không có bất kì xét nghiệm riêng lẻ nào có thể chẩn đoán sa sút trí tuệ, do đó các bác sĩ sẽ tiến hành vài loại xét nghiệm khác nhau để xác định vấn đề của bạn.

Kiểm tra nhân thức và tâm thần kinh

Bác sĩ sẽ đánh giá chức năng suy nghĩ (nhận thức) của bạn. Một số kiểm tra đo lường kỹ năng suy nghĩ như trí nhớ, định hướng, lý luận và đánh giá, khả năng ngôn ngữ và chú ý.

Đánh giá hệ thần kinh

Các bác sĩ đánh giá trí nhớ, ngôn ngữ, nhận thức trực quan, chú ý, việc giải quyết vấn đề, cử động, giác quan, thăng bằng, phản xạ và các phương diện khác của bạn.

Các xét nghiệm hình ảnh học của não

  • CT hay MRI: Có thể cho các bằng chứng của đột quỵ, xuất huyết, u hay tràn dịch màng não.
  • PET scans: Cho thấy xu hướng hoạt động của não và cho thấy các amyloid protein, dấu hiệu đặc trưng của bệnh Alzheimer xuất hiện trong não.

Chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ bằng chụp MRI

Chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ bằng chụp MRI

Các xét nghiệm khác

Một xét nghiệm máu đơn giản có thể chỉ ra các vấn đề sức khỏe có thể ảnh hưởng đến chức năng của não như sự thiếu hụt vitamin B-12, sự giảm hoạt động của tuyến giáp. Đôi lúc, xét nghiệm dịch não tủy được tiến hành đế kiếm tra sự nhiễm trùng, viêm hay một số bệnh do thoái hóa.

Đánh giá tâm thần

Các chuyên gia về sức khỏe tâm thần có thể phát hiện trầm cảm và các tình trạng sức khỏe tâm thần khác góp phần gây ra các triệu chứng của bạn.

Biến chứng có thể gặp

Sa sút trí tuệ hay còn gọi là chứng mất trí là tình trạng mà người bệnh đồng thời suy giảm trí nhớ, suy nghĩ cũng như khả năng xã hội. Bệnh gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

1. Bệnh sa sút trí tuệ là gì

2. Triệu chứng của bệnh sa sút trí tuệ

3. Nguyên nhân gây ra bệnh sa sút trí tuệ

4. Biến chứng của bệnh sa sút trí tuệ

5. Điều trị bệnh sa sút trí tuệ

6. Danh sách bác sĩ khám chữa Mất Trí Nhớ trong hệ thống Hello Doctor tại Việt Nam

6.1. Bác sĩ khám chữa Mất Trí Nhớ tại Hồ Chí Minh

6.2 Bác sĩ khám chữa Mất Trí Nhớ tại Hà Nội

6.3. Bác sĩ khám chữa Mất Trí Nhớ tại Đà Nẵng

7. Chia sẻ của bệnh nhân

4. Tác hại và biến chứng của bệnh sa sút trí tuệ

Sa sút trí tuệ có thể tác động đến nhiều hệ cơ quan trong cơ thể và ảnh hưởng đến các chức năng cơ thể. Sa sút trí tuệ có thể dẫn đến:

  • Thiếu hụt chất dinh dưỡng: Nhiều người mắc sa sút trí tuệ giảm hay thậm chí ngưng hấp thụ các chất dinh dưỡng. Chủ yếu là do họ không thể nhai và nuốt.
  • Viêm phổi: Việc khó nuốt tăng nguy cơ nghẹn và hít thức ăn vào phổi, dẫn đến bít tắt đường thở và gây viêm phổi.
  • Mất khả năng tự chăm sóc bản thân: Khi sa sút trí tuệ tiến triển, nó có thể gây trở ngại cho việc tắm rửa, thay quần áo, chải đầu, chải răng, đi toilet và việc uống thuốc đúng.
  • Các thách thức đối với an toàn của bản thân: Một số tình hằng ngày có thể gây ra các nguy hiểm với những người mắc sa sút trí tuệ như lái xe, nấu ăn hay đi dạo một mình. 
  • Tử vong: sa sút trí tuệ giai đoạn trễ dẫn đến hôn mê hay tử vong thường do nhiễm khuẩn.

Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?

Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống

4. Phác đồ Điều trị

Tổng quan Phác đồ

Hiện tại KHÔNG CÓ THUỐC CHỮA KHỎI Sa sút trí tuệ. Mục tiêu điều trị là dùng thuốc để làm chậm quá trình teo não, kiểm soát hành vi kích động và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân và người chăm sóc.

Nhóm thuốc hỗ trợ

Chỉ định thận trọng thuốc điều hòa khí sắc hoặc thuốc an thần liều cực thấp nếu bệnh nhân có ảo giác và hoang tưởng kích động.
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Hóa dược (Bảo vệ nhận thức):
- Thuốc ức chế men cholinesterase giúp tăng cường chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến trí nhớ, làm chậm tốc độ suy giảm nhận thức được khoảng 6-12 tháng.
Chống chỉ định & Thận trọng:
TUYỆT ĐỐI KHÔNG tranh cãi, không bắt lỗi "Ông/Bà quên rồi à, vừa mới ăn xong mà". Não họ bị hỏng chức năng ghi nhớ, việc mắng mỏ chỉ làm họ sợ hãi và hoảng loạn thêm.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Mẹ tôi nhớ rất rõ chuyện cách đây 30 năm nhưng lại quên vừa để chìa khóa ở đâu, như vậy là sao?
Đó là dấu hiệu kinh điển của Sa sút trí tuệ. Bệnh phá hủy vùng não lưu trữ "trí nhớ ngắn hạn" trước tiên, trong khi vùng "trí nhớ dài hạn" vẫn còn. Đến giai đoạn cuối, trí nhớ dài hạn cũng sẽ mất.
Bà tôi cứ nằng nặc bảo tôi lấy cắp tiền của bà, dù tôi không lấy. Tôi phải giải thích thế nào?
Đừng cãi lý! Bà đang bị chứng "hoang tưởng bị hại" do não bị teo. Hãy nói: "Bà mất tiền ạ, để cháu đi tìm cùng bà nhé", sau đó đánh lạc hướng bà sang chuyện khác (như mời bà ăn bánh).
Có loại thuốc bổ não nào uống để khỏi bệnh không?
Hiện tại y học thế giới chưa có thuốc chữa khỏi Sa sút trí tuệ. Các loại thuốc do bác sĩ Thần kinh kê chỉ giúp làm CHẬM quá trình teo não. Đừng tốn tiền mua các thực phẩm chức năng thổi phồng sự thật.
Tôi phải làm gì khi ông tôi cứ nằng nặc đòi "đi về nhà" dù đang ở chính nhà mình?
Trong tâm trí ông, "nhà" là ngôi nhà thời ấu thơ. Hãy dịu dàng nói: "Trời tối rồi, ông ngủ ở đây một đêm mai cháu đưa ông về nhé". Tuyệt đối không quát mắng ông.
Bệnh này có di truyền không?
Có một tỷ lệ nhỏ (dưới 5%) Alzheimer có tính di truyền rõ rệt khởi phát sớm. Phần lớn còn lại liên quan đến lối sống, tiểu đường, huyết áp cao và tuổi tác.
Làm sao để phòng ngừa teo não khi về già?
Hãy kiểm soát nghiêm ngặt huyết áp, mỡ máu, đường huyết. Thường xuyên học kỹ năng mới (học ngoại ngữ, chơi nhạc cụ) để tạo thêm các liên kết nơ-ron dự trữ trong não bộ.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ
Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ
Nhận tham vấn ngay

Tư vấn sâu với trợ lý thông minh

Trải nghiệm dịch vụ tư vấn y tế chuyên sâu 24/7 cùng trợ lý thông minh, hỗ trợ phân tích triệu chứng và định hướng chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa.

Bác sĩ điều trị

Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Trọng Tuân
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Xem chi tiết
Phạm Công Huân
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Xem chi tiết
Lê Duy
Bác sĩ
Lê Duy
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Viết Chung
Thạc sĩ
Nguyễn Viết Chung
Nơi làm việc: Khoa Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Xem chi tiết
Lê Thị Phương Thảo
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Xem chi tiết
Phạm Thị Hoài Mai
Bác sĩ
Phạm Thị Hoài Mai
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Kinh nghiệm: 6 năm
Xem chi tiết
Vũ Thị Lan
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Xem chi tiết
Phạm Hồng Phát
Bác sĩ
Phạm Hồng Phát
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 12 năm
Xem chi tiết
Lê Văn Trung
Bác sĩ
Lê Văn Trung
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 11 năm
Xem chi tiết
Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết

Đánh giá cho bài viết về bệnh  Gửi đánh giá

  • Thúy Vân

    Bị giảm trí tuệ là vô cùng tệ hại. Nhớ nhớ quên quên, suy nghĩ chậm chạp, giảm sút trí lực. Điều chỉnh lại cách sinh hoạt, gặp bác sĩ sớm là lời khuyên của tôi, người từng có bác bị chứng suy giảm trí tuệ này.

    17/10/2017
  • Lê Thị Vui

    Nếu các bạn có người nhà bị sa sút trí tuệ thì hãy ở bên quan tâm chăm sóc cho bệnh nhân. Bởi đối với những bệnh nhân bị bệnh này thì người thân có vai trò rất quan trọng đó.

    05/10/2017
  • Đinh Thị Thủy Tiên

    Lúc trước cứ tưởng sa sút trí tuệ là mất trí nhớ, về sau mới biết là nó còn đáng sợ hơn mất trí nhớ nữa.

    28/09/2017

Gửi bình luận của bạn

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Message*