Zona thần kinh - Shingles

Zona thần kinh - Shingles

Bệnh zona thần kinh có tên tiếng anh là Shingles, gây ra khi virus herpes zoster hoạt động trở lại. Đây là cũng chính là virus gây bệnh thủy đậu. Bệnh có thể xảy ra bất cứ vị trí nào trên cơ thể. 

Bệnh thường khởi phát đột ngột, diễn biến cấp tính, thường không nguy hiểm nhưng nếu không chữa trị kịp thời có thể dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe.

1. Định nghĩa bệnh

2. Triệu chứng

3. Tác hại

4. Nguyên nhân

5. Biến chứng

6. Điều trị

7. Phòng chống

1. Zona thần kinh là gì?

Bệnh Zona thần kinh là kết quả của sự tái hoạt động của virus herpes zoster (varicella-zoster virus hoặc VZV). Virus này cũng chính là tác nhân gây ra bệnh thủy đậu. Virus thủy đậu trú ngụ trong cơ thể ở trạng thái ngủ bên trong các dây thần kinh cảm giác. Trong một số trường hợp, đến một thời điểm nào đó virus sẽ “thức giấc” và đi dọc theo dây thần kinh cảm giác vào da và tạo ra những mảng phát ban gây đau mà người ta thường gọi là bệnh Zona thần kinh.

Bệnh Zona trong tiếng Anh là Shingles có xuất xứ từ tiếng Latin và Pháp mang nghĩa là dây đai, thắt lưng, phản ánh đúng tính chất phân bố của các dải phát ban. Các dải này thường chỉ ở 1 bên của cơ thể và ở khu vực chi phối của 1 dây thần kinh cảm giác đơn độc.

Tất cả những người đã từng bị bệnh thủy đậu hoặc đã từng tiêm vaccine đều có thể nhiễm Herpes Zoter gây ra bệnh Zona. Người lớn tuổi, những người bị ung thư, HIV hoặc người đã từng cấy ghép mô nên bị giảm sức đề kháng chống lại nhiễm trùng, vì thế dễ bị bệnh Zona hơn. Đa số những người bị Zona đều khỏe mạnh. Không cần phải sử dụng những xét nghiệm đặc hiệu nếu như hệ miễn dịch của bạn còn tốt.

2. Triệu chứng của bệnh Zona thần kinh

Bệnh Zona thần kinh thường xảy ra ở nửa cơ thể, chẳng hạn ở 1/2 mặt, 1/2 trán, 1/2 thân mình, 1/2 tứ chi. Trước khi nổi thương tổn, người bệnh thường có cảm giác khó chịu nóng rát tại chỗ, sau đó 1 đến 2 ngày xuất hiện mảng đỏ và nhanh chóng xuất hiện nhiều mụn nước to nhỏ mọc từng chùm, lúc đầu chứa chất dịch trong sau thành đục, khoảng vài ngày sau có thế xuất hiện thêm vài vùng kế cận ở một bên cơ thể.

Trong vài ngày, mụn nước vỡ, khô đóng mài sau đó thành sẹo trắng, thâm hoặc không có sẹo. Trung bình từ lúc bị đến lúc khỏi bệnh khoảng 1 đến 2 tuần. Sau khi lành thành sẹo,  một sô người còn đau nhẹ vài ngày rồi khỏi hẳn.

Triệu chứng bệnh Zona thần kinh

Bệnh Zona thần kinh thường xảy ra ở nửa cơ thể, chẳng hạn ở 1/2 mặt, 1/2 trán, 1/2 thân mình, 1/2 tứ chi.

Trái lại ở người già, do sức đề kháng yếu, sau khi lành ở da, dây thần kinh ở vùng da vẫn còn bị viêm gây từng cơn đau rất khó chịu dai dẳng, khó điều trị.

Zona vùng mặt thường gây nguy hiểm hơn, thậm chí có thể có thể gây liệt mặt, méo miệng, viêm giác mạc, kết mạc mắt gây mù lòa, mờ mắt, gây rối loạn cảm giác ở lưỡi, ở tai.v.v…

Trong thời gian bị zona, người bệnh có thể bị sưng hạch do đau ở vùng kế cận và hạch thường mau giảm trước khi lành da.

Bạn cần gặp bác sĩ khi nào?

Liên hệ với bác sĩ ngay nếu nghi ngờ bệnh zona, đặc biệt là trong các tình huống sau đây:

  • Đau đớn và phát ban xảy ra gần mắt. Nếu không chữa trị, bệnh này có thể dẫn đến hư hỏng mắt vĩnh viễn.
  • Có một hệ thống miễn dịch suy yếu (do bệnh ung thư, thuốc hoặc bị bệnh mãn tính).
  • Phát ban rộng và đau đớn.

Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Tường Vũ

Thạc sĩ-Bác sĩ Nguyễn Tường Vũ

Bệnh viện Chợ Rẫy, Tp.Hồ Chí Minh.

Hơn 22 năm kinh nghiệm trong khám, chữa các bệnh lý thần kinh.

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ VŨ  

 

Nguyễn Văn Hào

Thạc sĩ Nguyễn Văn Hào

Bệnh viện 103, Hà Nội

Hơn 16 năm kinh nghiệm trong khám, chữa các bệnh lý thần kinh.

Để nhận được trợ giúp: NHẤN GỌI BÁC SĨ HÀO  

3. Tác hại của Zona thần kinh

Khá nhiều người vẫn còn xem nhẹ bệnh Zona thần kinh do bệnh ban đầu chưa gây nguy hiểm. Thế nhưng nếu để bệnh kéo dài và không chữa trị, zona thần kinh có thể gây nguy hiểm cho người bệnh như liệt mặt, méo miệng, thậm chí là mù lòa. Bên cạnh đó, những vết sẹo do Zona để lại rất khó lành, gây ra mất thẩm mỹ cho người bệnh. 

4. Nguyên nhân gây bệnh Zona thần kinh

Đến nay vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây bệnh Zona thần kinh, tuy nhiên một số yếu tố được cho là làm tăng nguy cơ gây bệnh đó là:

  • Stress
  • Mệt mỏi
  • Hệ miễn dịch suy yếu (có thể là do tuổi tác, bệnh tật, thuốc men làm giảm khả năng đề kháng của cơ thể để có thể giữ được virus thủy đậu trong trạng thái bất hoạt).
  • Ung thư.
  • Các biện pháp điều trị bằng tia xạ.
  • Làm tổn thương vùng da bị nổi ban.

Yếu tố nguy cơ mắc bệnh Zona thần kinh

Các yếu tố làm tăng nguy cơ tiến triển thành zona thần kinh gồm có:

  • Ngoài 50 tuổi, zona khá thường gặp ở người trên 50 tuổi. Vì nguy cơ gia tăng theo tuổi tác. Một số chuyên gia đã ước chừng khoảng một nửa số người trên 80 tuổi sẽ mắc bệnh zona thần kinh.
  • Đang mắc các bệnh làm suy yếu hệ miễn dịch như HIV/AIDS, ung thư (ung thư phổi, ung thư vú, ung thư gan, ung thư dạ dày,...), điều này cũng làm tăng nguy cơ mắc zona thần kinh.
  • Đang trong thời gian điều trị ung thư, xạ trị hay hóa trị có thể làm giảm khả năng chống chọi với bệnh tật và khởi phát bệnh zona.
  • Đang dùng các thuốc điều trị làm ức chế hệ miễn dịch trong điều trị chống thải ghép với các trường hợp phải ghép tạng cơ thể. Việc dùng các thuốc này có thể làm tăng nguy cơ mắc zona, đặc biệt là dùng lâu dài các thuốc kháng viêm.

Zona có lây không?

Người nhiễm zona có thể truyền vi rút varicella-zoster đến bất kì ai chưa có miễn dịch với thủy đậu. Điều này thường xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với vùng da bị nhiễm bệnh của bệnh nhân. Một khi đã bị nhiễm vi rút này, trước hết người đó sẽ bị thủy đậu chứ không phải zona. Nếu bạn mắc bệnh zona có thể lây nhiễm cho người khác, do đó nên tránh tiếp xúc thân thể với:

  • Bất kì ai có hệ miễn dịch bị suy giảm
  • Trẻ sơ sinh
  • Phụ nữ mang thai

5. Biến chứng

Bệnh Zona thần kinh có thể có những biến chứng sau: 

  • Chứng đau dây thần kinh sau zona (Postherpetic neuralgia): với một số trường hợp, cơn đau do zona tiếp tục kéo dài sau khi các mụn nước đã hết hẳn. Tình trạng này gọi là đau dây thần kinh sau zona và nó xảy ra khi các sợi thần kinh bị phá hủy truyền tín hiệu đau mơ hồ hoặc đau dữ dội từ da đến não.
  • Giảm thị lực:zona thần kinh xuất hiện ở gần hoặc ngay 1 con mắt (còn gọi là zona mắt) có thể làm nhiễm trùng và đau mắt bạn, dễ dẫn đến giảm thị lực.
  • Bệnh thần kinh:tùy thuộc vào dây thần kinh nào đã bị ảnh hưởng, zona có thể gây ra tình trạng viêm não, liệt mặt, hoặc giảm thính giác và khả năng giữ thăng bằng.
  • Nhiễm trùng da: nếu các mụn nước không được điều trị dứt điểm, sẽ  làm da bạn dễ bị nhiễm khuẩn.

6. Điều trị bệnh Zona thần kinh

Bệnh zona thường được chẩn đoán dựa trên lịch sử đau ở một bên của cơ thể, cùng với các ban hiệu có và mụn nước. Bác sĩ cũng có thể cào mô hay các mụn nước để kiểm tra trong phòng thí nghiệm.

Điều trị nội khoa là phương pháp chủ yếu được áp dụng trong điều trị bệnh Zona thần kinh. Bên cạnh đó, để điều trị hiệu quả thì việc chăm sóc tại nhà cũng vô cùng quan trọng. 

Chú ý: Mọi thông tin chúng tôi đưa ra chỉ mang tính tham khảo, bạn không nên tự chữa trị, nên gặp các bác sĩ chuyên khoa khi nhiễm bệnh. 

Click xem danh sách các bác sĩ  điều trị bệnh

Thuốc kháng virus

Thuốc kháng virus có thể làm giảm sự tấn công của chúng. Điều trị kịp thời có thể làm cho quá trình phát triển của bệnh ngắn và nhẹ hơn. Không những thế còn giảm một nửa nguy cơ mắc chứng đau thần kinh sau bệnh zona. Các bác sĩ khuyên bạn nên bắt đầu sử dụng thuốc kháng virus theo toa, khi có những dấu hiệu xuất hiện bệnh đầu tiên.

Thuốc hỗ trợ

Thuốc giảm đau không cần kê toa và các loại kem chống ngứa có thể làm giảm đau và ngứa do bệnh zona thần kinh. Nếu cơn đau nặng hoặc phát ban tập trung gần mắt hoặc tai, nguời bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ ngay lập tức.

Chăm sóc tại nhà

Để giúp các mụn nước nhanh khô, bạn hãy đặt một khăn ướt lên chỗ phát ban, tập thể dục nhẹ nhàng hoặc tham gia một hoạt động yêu thích giúp cho bạn quên đi sự khó chịu của bệnh zona.

Điều trị bênh Zona thần kinh

Điều trị nội khoa là phương pháp chủ yếu được áp dụng trong điều trị bệnh Zona thần kinh.

7. Phòng ngừa bệnh Zona thần kinh

  • Bệnh Zona thần kinh do virus gây nên, vì thế cần tránh tiếp xúc với người bệnh. Tránh tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với người mắc bệnh zona như dùng chung đồ dùng, chăn màn, quần áo…
  • Tránh các yếu tố thuận lợi dễ gây bệnh, như: Nhiễm khuẩn, nhiễm độc, rối loạn chuyển hóa, các bệnh về máu ….
  • Nên hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá.
  • Chú ý áp dụng chế độ ăn uống đầy đủ các chất để có cơ thể khỏe mạnh.
  • Làm việc và nghỉ ngơi hợp lý để giảm mệt mỏi, căng thẳng.

Hello DoctorMang sức khỏe đến cuộc sống

Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Tường Vũ

Thạc sĩ-Bác sĩ Nguyễn Tường Vũ

Khoa: Ngoại thần kinh, Nội thần kinh

Nơi làm việc: Bệnh viện Chợ Rẫy

Kinh nghiệm: 22 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Đình Vũ

Bác sĩ Trần Đình Vũ

Khoa: Nội thần kinh, Nội tổng quát

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 16 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Quỳnh Nga

Thạc sĩ - Bác sĩ Phạm Quỳnh Nga

Khoa: Nội thần kinh

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại học Y Dược, Bệnh viện Nhân Dân 115

Kinh nghiệm: 12 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Văn Hào

Thạc sĩ Nguyễn Văn Hào

Khoa: Nội thần kinh, Cơ xương khớp, Ngoại thần kinh

Nơi làm việc: Phòng Quân y – Bộ Tư lệnh Pháo binh

Kinh nghiệm: 16 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa cấp 2

Đánh giá, chia sẻ Gửi đánh giá

  • Kiều Như

    Bị nghi zona thần kinh nên gặp bác sĩ để khám và nhận phác đồ điều trị, nhanh khỏi hơn và đỡ bị các biến chứng, lại không để lại nhiều di chứng như sẹo. Từng bị một lần đến giờ vẫn còn sợ

    02/11/2017
  • Vũ Ngọc Đăng

    Từng bị bệnh này một lần mới cách đây 2 tháng, giờ vẫn còn một đống sẹo di chứng của nó.

    16/10/2017
  • Nguyễn Mai

    Bệnh Zona thần kinh có tái phát đúng không ạ, tôi bị 1 lần rồi và giờ lại thấy có dấu hiệu bị nữa

    05/10/2017
  • Mỹ Linh

    3 năm và tôi bị Zona thần kinh tận 4 lần. Nhưng bị nhiều cũng quen, tự động mua thuốc về bôi, kinh nghiệm đầy mình.

    28/09/2017
  • Nguyễn Hoàng Bảo Châu

    Tôi bị Zona thần kinh ở môi, tôi đã tự mua thuốc về để bôi nhưng không biết làm cách nào để không để lại sẹo. Mọi người có thể chia sẻ với tôi được không ạ.

    21/09/2017
Xem thêm đánh giá

Mỹ Thuận (11/01/2018)
Mẹ tôi bị Zona thần kinh đã 3 tháng. tuy bên ngoài đã lành nhưng xuất hiện nhiều cơn đau dữ dội ở mắt trái. tôi cần liên hệ điều trị như thế nào ?
Hello Doctor (16/01/2018)
Chào bạn Mỹ Thuận, bạn có thể liên hệ đặt khám với các bác sĩ của Hello Doctor theo số điện thoại 1900 1246. Lưu ý rằng nên đưa mẹ bạn đi khám càng sớm càng tốt.

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung

Đọc thêm

Cách phân biệt bệnh Zona thần kinh và thủy đậu
Kinh nghiệm - chia sẻ
Không ít người thường nhầm lẫn bệnh thủy đậu với bệnh zona thần kinh. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận ra những điểm giống nhau và khác nhau giữa 2...