Đau buồn quá mức
Biên tập: Đội ngũ Hello Doctor
Tham vấn y khoa:
Bác sĩ Lê Duy
và cộng sự
Bác sĩ Lê Duy
Bác sĩ chuyên khoa
Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Xem hồ sơ chuyên môn ›
Xuất bản: 08/08/2017
|
Cập nhật: 17/07/2026
Tóm tắt Bệnh lý
Mất đi người thân yêu là một trong những điều mà ai cũng phải đối mặt. Nhưng có một số người lại không thể vượt qua được cảm xúc đó và mắc chứng bệnh đau buồn quá mức. Cùng trao đổi với bác sĩ về dấu hiệu, triệu chứng, biểu hiện của bệnh, tìm hiểu nguyên nhân, cách điều trị và phòng tránh bệnh.
ICD-10: F43.2 (Các rối loạn thích ứng - Phản ứng tang tóc kéo dài)
DSM-5: Prolonged Grief Disorder
Phân loại Mức độ (Severity)
- Bệnh nhân có nguy cơ cao tự sát vì ý nghĩ "Muốn đi theo để đoàn tụ với người đó". Suy giảm miễn dịch nặng nề dẫn đến các bệnh lý tim mạch, ung thư.
Mục lục bài viết
Bệnh lý & Triệu chứng liên quan
1. Tổng quan Lâm sàng
Tóm tắt nhanh (TL;DR)
Đau buồn quá mức (Complicated Grief / Prolonged Grief Disorder) xảy ra khi quá trình tang tóc tự nhiên không thể kết thúc. Sau 1 năm kể từ khi mất đi người thân yêu (vợ, chồng, con cái), người bệnh vẫn chìm trong nỗi đau đớn tột cùng, tê liệt cảm xúc, không thể chấp nhận sự thật và hoàn toàn đánh mất khả năng tiếp tục cuộc sống của chính mình.Thông tin Dịch tễ (Key Facts)
- Khác với trầm cảm thông thường, mọi suy nghĩ, nỗi buồn và sự khao khát của người bệnh đều TẬP TRUNG DUY NHẤT vào người đã khuất.
- Họ có thể giữ nguyên căn phòng của người chết suốt nhiều năm, không cho ai đụng vào.
Định nghĩa & Sinh bệnh học
Sự gắn bó (Attachment) quá mạnh mẽ khiến não bộ từ chối việc cấu trúc lại thực tại mới (không có người thân). Trung tâm phần thưởng (Nucleus accumbens) liên tục khao khát (Craving) hình bóng người đã mất như một dạng nghiện.2. Triệu chứng và Nguyên nhân
Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)
Bệnh nhân có kế hoạch tự sát cụ thể với suy nghĩ sẽ được "đoàn tụ ở thế giới bên kia".Dấu hiệu & Triệu chứng
- Khao khát mãnh liệt và dai dẳng về người đã mất, khóc lóc vật vã hàng ngày dù đã qua giỗ đầu.
- Cảm giác tê liệt, trống rỗng, không thể tin rằng người đó đã chết.
- Né tránh cực đoan mọi thứ gợi nhớ đến người chết (không dám đi ngang con đường cũ), hoặc ngược lại, luôn bám lấy kỷ vật không rời.
- Cảm giác tội lỗi sâu sắc: "Lẽ ra tôi phải cứu được cô ấy", "Tôi không có quyền được sống hạnh phúc khi con tôi đã chết".
Nguyên nhân gây bệnh
Cái chết đột ngột, thảm khốc (tai nạn giao thông, tự sát, nạn nhân của bạo lực). Cái chết của một đứa trẻ. Mối quan hệ quá phụ thuộc vào người đã mất lúc sinh thời.3. Chẩn đoán & Biến chứng
Chẩn đoán & Cận lâm sàng
Chẩn đoán
Nỗi đau buồn bình thường có thể trở thành chứng đau buồn phức tạp khi các triệu chứng của bạn không cải thiện theo thời gian. Nỗi buồn là cảm xúc riêng tư của mỗi người, do đó việc xác định được khi nào buồn phiền trở thành chứng đau buồn phức tạp có thể rất khó khăn. Hiện tại các chuyên gia tâm lý vẫn chưa thống nhất được mốc thời gian để chẩn đoán chứng đau buồn phức tạp.
Chứng bệnh này có thể được nghĩ tới khi cường độ đau buồn không giảm sau vài tháng người thân mất. Một vài chuyên gia tâm lý chẩn đoán chứng đau buồn phức tạp khi sự đau khổ tiếp tục diễn ra và không thuyên giảm sau 6 tháng.
Có rất nhiều điểm tương đồng giữa chứng đau buồn phức tạp và chứng trầm cảm, nhưng vẫn có một vài đặc điểm khác biệt. Trong một số trường hợp, trầm cảm lâm sàng và chứng đau buồn phức tạp xảy ra đồng thời. Việc đưa ra chẩn đoán đúng rất cần thiết cho việc điều trị.
Chuyên gia tâm lý có thể nghĩ tới chứng đau buồn phức tạp dựa trên những tiêu chuẩn sau:
- Cái chết của người thân
- Các triệu chứng không thuyên giảm theo thời gian
- Sự ảnh hưởng đáng kể tới khả năng thực hiện các công việc trong cuộc sống
Biến chứng có thể gặp
4. Biến chứng và tác hại của bệnh đau buồn quá mức
Chứng đau buồn phức tạp có thể ảnh hưởng tới sức khỏe, tâm lý và các mối quan hệ xã hội của bạn. Nếu không được chữa trị thích hợp, các biến chứng có thể gặp là:
- Trầm cảm
- Rối loạn lo âu
- Có ý định và hành vi tự tử
- Gia tăng khả năng mắc bệnh như bệnh tim mạch, ung thư hoặc tăng huyết áp
- Bị rối loạn giấc ngủ trầm trọng
- Gặp khó khăn trong các hoạt động hàng ngày, trong các mối quan hệ và công việc
- Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD)
- Lạm dụng rượu bia hoặc chất kích thích
- Hút thuốc lá
Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?
Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống
4. Phác đồ Điều trị
Tổng quan Phác đồ
Thuốc men có tác dụng rất ít với nỗi đau mất mát. Trị liệu Tâm lý chuyên sâu về Tang tóc (Grief Therapy) là phương pháp duy nhất để chữa lành.Nhóm thuốc hỗ trợ
Chỉ sử dụng thuốc chống trầm cảm, chống lo âu nếu bệnh nhân có các đợt hoảng loạn mất ngủ nghiêm trọng. Thuốc không thể "xóa" được nỗi nhớ.
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Trị liệu Tâm lý Tang tóc (Complicated Grief Treatment - CGT):
- Kỹ thuật tưởng tượng lại (Imaginal exposure): Bác sĩ giúp bệnh nhân đối mặt với câu chuyện về cái chết để họ chấp nhận hiện thực, thay vì trốn tránh nó.
- Kỹ thuật tưởng tượng lại (Imaginal exposure): Bác sĩ giúp bệnh nhân đối mặt với câu chuyện về cái chết để họ chấp nhận hiện thực, thay vì trốn tránh nó.
Chống chỉ định & Thận trọng:
TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÓI: "Thời gian sẽ chữa lành tất cả", "Người ta chết cũng chết rồi, thôi khóc đi", "Con phải mạnh mẽ lên để mẹ vui dưới suối vàng". Những câu sáo rỗng này là nhát dao đâm vào tim người bệnh, khiến họ đóng sập cửa giao tiếp.
5. Chăm sóc & Theo dõi
Lịch trình Theo dõi (Follow-up)
1 tháng
- Đánh giá khả năng tham gia lại các hoạt động xã hội cơ bản (đi siêu thị, đi dạo)
3 tháng
- Theo dõi tiến trình buông bỏ bớt các kỷ vật của người đã mất
Thông tin bổ sung
Mất đi người thân yêu là một trong những nỗi lo lắng nhất và không may đó là điều mà ai cũng phải đối mặt. Nhưng có một số người lại không thể vượt qua được cảm xúc đó và mắc chứng bệnh đau buồn quá mức.
2. Triệu chứng của bệnh đau buồn quá mức
3. Nguyên nhân gây ra bệnh đau buồn quá mức
4. Biến chứng của bệnh đau buồn quá mức
5. Điều trị bệnh đau buồn quá mức
6. Phòng chống bệnh đau buồn quá mức
Cách đối mặt với bệnh
Mặc dù việc tiếp nhận điều trị chuyên nghiệp cho chứng đau buồn phức tạp là việc cần thiết, bạn cũng có thể làm những việc dưới đây để giúp bạn đối mặt với nó:
- Theo sát kế hoạch điều trị: tham gia các buổi trị liệu đã được lên lịch và hãy uống thuốc như chỉ dẫn nếu cần thiết.
- Tập thể dục thường xuyên: tập thể dục giúp bạn giải tỏa sự chán nản, căng thẳng và lo âu. Nó cũng giúp bạn chú tâm tới những việc đang xảy ra.
- Tự chăm sóc bản thân: nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống lành mạnh và dành thời gian để thư giãn. Đừng dùng rượu hay các lọai thuốc cấm để cảm thấy nhẹ nhõm.
- Luyện tập cách kiểm soát căng thẳng: hãy học cách kiểm soát căng thẳng tốt hơn. Căng thẳng không kiểm soát được có thể dẫn tới trầm cảm, ăn quá nhiều hoặc những suy nghĩ, hành vi không lành mạnh khác.
- Hòa đồng: giữ liên lạc với những người bạn thích chơi chung. Họ có thể giúp đỡ bạn, làm chỗ dựa cho bạn hoặc làm bạn cười để đem lại một chút năng lượng cho bạn.
- Lên kế hoạch cho những ngày đặc biệt hoặc những ngày kỉ niệm: ngày nghỉ lễ, ngày kỉ niệm và các dịp đặc biệt có thể làm bạn nhớ lại người đã mất. Hãy tìm những cách khác để ăn mừng hoặc tỏ lòng biết ơn tới những người đã giúp bạn cảm thấy thoải mái và mang lại cho bạn hy vọng.
- Học những kĩ năng mới: nếu bạn cực kì phụ thuộc vào người đã mất về phương diện ăn uống hoặc tài chính, hãy thử tự học những kĩ năng này. Tham khảo ý kiến từ gia đình, bạn bè và chuyên gia về những chỉ dẫn, nếu cần thiết. Bạn cũng có thể tìm kiếm các lớp học và nguồn tài nguyên trong cộng đồng.
- Tham gia vào nhóm hỗ trợ: bạn có thể chưa sẵn sàng tham gia ngay vào nhóm hỗ trợ ngay sau khi người thân mới mất, nhưng theo thời gian bạn có thể tìm được những trải nghiệm được chia sẻ, an ủi và có thể tạo dựng được những mối quan hệ mới đầy ý nghĩa.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan
Bác sĩ điều trị
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Bác sĩ
Lê Duy
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Khoa: Tâm thần
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Nhắn tin Zalo Hỗ trợ
Gửi bình luận của bạn