Bệnh trộm cắp

Đọc trong 6 phút Chia sẻ Zalo
Bệnh trộm cắp

Tóm tắt Bệnh lý

Ăn cắp là hành động lấy thứ gì đó không thuộc về bạn mà không được phép. Khi chúng ta nghe thấy từ "ăn cắp", chúng ta thường nghĩ đến một ai đó đột nhập vào nhà của chúng ta hoặc những kẻ ăn cắp ở cửa hàng cố trộm những món hàng đắt giá ra khỏi cửa hàng. Chúng ta nghĩ về tội phạm nghề nghiệp, hoặc ăn cắp không trung thực vì lợi ích cá nhân.
ICD-10: F63.2 (Ăn cắp bệnh lý) DSM-5: Kleptomania (Disruptive, Impulse-Control, and Conduct Disorders)

Phân loại Mức độ (Severity)

  • Hậu quả tàn phá nặng nề: Người bệnh luôn sống trong nỗi sợ hãi, mặc cảm tội lỗi tột độ. Họ có thể bị bắt giữ, mất việc làm, mất danh dự và dẫn đến tự sát.

1. Tổng quan Lâm sàng

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Bệnh ăn cắp vặt (Kleptomania) là một chứng rối loạn kiểm soát xung động vô cùng đau khổ. Người bệnh có một sự thôi thúc mãnh liệt không thể cưỡng lại được việc ăn cắp các món đồ, DÙ NHỮNG MÓN ĐỒ ĐÓ HOÀN TOÀN KHÔNG CÓ GIÁ TRỊ VỀ MẶT TIỀN BẠC và họ cũng không hề cần chúng để sử dụng.

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

  • Họ không ăn cắp để lấy tiền hay tư lợi cá nhân (khác hoàn toàn với tội phạm ăn cắp). Món đồ ăn cắp thường bị vứt xó hoặc lén lút trả lại.
  • Họ có đủ tiền để mua hàng trăm món đồ như thế, nhưng họ bị "nghiện" CẢM GIÁC LÉN LÚT lúc ăn cắp.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Hệ thống Khen thưởng (Reward system) của não bộ bị lỗi nhịp. Sự căng thẳng leo thang trước khi lấy trộm và sự giải phóng ồ ạt Dopamine ngay tại khoảnh khắc ăn cắp thành công mang lại cảm giác khoái cảm và nhẹ nhõm, tạo thành một vòng lặp gây nghiện y hệt nghiện ma túy.

2. Triệu chứng và Nguyên nhân

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Bệnh nhân có ý định tự sát do quá nhục nhã khi bị công an hoặc bảo vệ siêu thị bắt quả tang và dọa công khai trước công ty/trường học.

Dấu hiệu & Triệu chứng

  • Sự thôi thúc mãnh liệt: Không thể tự kiểm soát được khao khát ăn cắp một món đồ vô giá trị (như cái bút, cục tẩy, thanh kẹo) ở siêu thị hoặc nhà bạn bè.
  • Cảm giác hồi hộp, căng thẳng tột độ tích tụ ngay TRƯỚC KHI thực hiện hành vi.
  • Cảm giác nhẹ nhõm, sảng khoái ngay SAU KHI lấy được món đồ.
  • Sau đó là sự bủa vây của cảm giác tội lỗi, nhục nhã, dằn vặt bản thân.

Nguyên nhân gây bệnh

Sự mất cân bằng Serotonin và Dopamine trong não. Thường đi kèm với Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD), Trầm cảm, Rối loạn lo âu hoặc Tiền sử từng bị chấn thương tâm lý/bạo hành ấu thơ.

Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?

Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống

4. Phác đồ Điều trị

Tổng quan Phác đồ

Không thể chữa bằng cách chửi mắng hay đe dọa bắt bớ. Điều trị đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa Hóa dược để điều chỉnh não bộ và Tâm lý trị liệu để bẻ gãy hành vi.

Nhóm thuốc hỗ trợ

Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ thuốc chống trầm cảm/chống xung động. Rất nhiều bệnh nhân đã ngừng hẳn hành vi này sau khi hóa chất não bộ ổn định.
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Hóa dược (Điều chỉnh xung động) & Trị liệu CBT:
- Bác sĩ sử dụng các nhóm thuốc điều chỉnh khí sắc hoặc thuốc đối kháng Opioid (nhóm thuốc vốn dùng chữa nghiện ma túy) để làm MẤT ĐI CẢM GIÁC KHOÁI CẢM của não bộ khi ăn cắp.
Chống chỉ định & Thận trọng:
TUYỆT ĐỐI KHÔNG làm nhục người bệnh công khai (như bêu rếu lên mạng xã hội, bắt đeo biển "Tôi là kẻ ăn cắp"). Sự sỉ nhục công cộng có thể lập tức đẩy người bệnh đến cái chết do trầm cảm thứ phát.

Thông tin bổ sung

4. Ăn cắp vặt trẻ em vả người lớn

a. Trẻ em

Trong khi các bậc cha mẹ có thể tìm thấy nó bất ổn, nó không phổ biến cho trẻ nhỏ để ăn cắp những thứ nhỏ mà không biết rõ hơn. Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, có xu hướng lấy những thứ kích thích chúng. Khi bạn nhận thấy trẻ mới biết đi hoặc trẻ ăn cắp, bạn có thể dạy chúng rằng nó sai.

Có nhiều lý do khiến trẻ lớn hơn có thể ăn cắp, và hiếm khi cần thiết. Đôi khi trẻ lớn hơn ăn cắp để tỏ ra can đảm hay hóm hỉnh, cố gắng gây ấn tượng với bạn bè. Trong một số trường hợp, chúng thậm chí sẽ làm điều đó để hành động hoặc thu hút sự chú ý.

Khi ăn cắp ở trẻ lớn tuổi dai dẳng, nó có thể cho thấy các vấn đề về phát triển hành vi hoặc cảm xúc. Điều này có thể được gây ra bởi một cuộc sống gia đình không ổn định hoặc các yếu tố di truyền có thể gây ra các vấn đề như vậy. Trẻ em có vấn đề nhất quán với việc ăn cắp thường gặp khó khăn khi tin tưởng người khác và có thể đổ lỗi cho hành vi của người khác.

b. Người lớn

Người lớn thường có lý do ăn cắp rất khác so với trẻ em. Người lớn có nhiều khả năng đánh cắp vật có giá trị hơn trẻ em. Điều này thường chiếm một phần lớn hành vi trộm cắp hình sự.

Đôi khi người lớn đánh cắp quyền lợi. Đây thường là những vụ trộm rất nhỏ, giống như ăn cắp các hộp khăn giấy hoặc áo choàng sang trọng (và thậm chí cả tấm nệm) từ phòng khách sạn, hoặc kim bấm từ công việc. Người đó có thể cảm thấy rằng họ đang trả đủ tiền cho phòng khách sạn, hoặc họ đã làm chăm chỉ hơn để có được "kiếm được nó."

Kleptomania cũng là một nguyên nhân gây ra ăn cắp ở người lớn. Nó gây ra hành vi trộm cắp thường nhỏ, không đáng kể các mặt hàng mà người đã đánh cắp nó không cần. Đó là một rối loạn kiểm soát sự thôi thúc, và người ăn cắp thường hối tiếc nó vô cùng sau khi nó kết thúc.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Tại sao nhà tôi rất giàu, con tôi không thiếu tiền mà nó lại đi siêu thị ăn cắp cục tẩy 5 ngàn đồng?
Vì cháu không ăn cắp cục tẩy, cháu đang "ăn cắp CẢM GIÁC". Bệnh lý Kleptomania làm não bộ cháu bị nghiện cảm giác hồi hộp và giải tỏa khi lén lút lấy đồ thành công. Món đồ đó vô giá trị và cháu cũng không cần nó.
Tôi mắng nó té tát và dọa báo công an, nó khóc hứa không tái phạm nhưng tháng sau lại bị bắt tiếp?
Sự dọa dẫm không có tác dụng với bệnh này. Ý chí của bệnh nhân không thể thắng được sự rối loạn hóa chất trong não bộ. Việc bạn mắng mỏ chỉ làm tăng stress, và não bộ lại càng thôi thúc hành vi ăn cắp để "giảm stress".
Có loại thuốc nào uống vào cho hết bệnh ăn cắp không?
CÓ. Các bác sĩ Tâm thần có thể sử dụng các loại thuốc điều hòa Serotonin hoặc thuốc làm triệt tiêu cảm giác hưng phấn của não bộ. Khi não không còn thấy "sướng" khi ăn cắp nữa, hành vi này sẽ tự động dừng lại.
Bệnh ăn cắp vặt và Tội phạm trộm cắp khác nhau chỗ nào?
Tội phạm ăn cắp có mục đích lấy tài sản có giá trị để bán lấy tiền tiêu xài. Người mắc bệnh Kleptomania lấy đồ vô giá trị, thường giấu giếm vứt xó, luôn sống trong sự dằn vặt nhục nhã và không có ý định làm hại ai.
Làm sao để tôi kìm lại khi cơn thèm ăn cắp ập đến ở siêu thị?
Khi bước vào siêu thị và cơn thôi thúc ập đến, hãy lập tức đi ra khỏi cửa. Đeo tai nghe bật nhạc thật to, hoặc gọi ngay điện thoại cho một người thân thiết để "đánh lạc hướng" bộ não. Và bắt buộc phải đi gặp bác sĩ Tâm lý.
Nếu tôi nói sự thật với bác sĩ, bác sĩ có báo công an không?
Tuyệt đối KHÔNG. Thông tin giữa bệnh nhân và Bác sĩ Tâm lý được bảo mật tuyệt đối theo y đức. Bác sĩ chỉ coi bạn là người bị rối loạn chức năng não bộ cần được chữa lành. Hãy thành thật để được cứu giúp.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ
Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ
Nhận tham vấn ngay

Tư vấn sâu với trợ lý thông minh

Trải nghiệm dịch vụ tư vấn y tế chuyên sâu 24/7 cùng trợ lý thông minh, hỗ trợ phân tích triệu chứng và định hướng chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa.

Bác sĩ điều trị

Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Trọng Tuân
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Xem chi tiết
Phạm Công Huân
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Xem chi tiết
Lê Duy
Bác sĩ
Lê Duy
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Viết Chung
Thạc sĩ
Nguyễn Viết Chung
Nơi làm việc: Khoa Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Xem chi tiết
Lê Thị Phương Thảo
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Xem chi tiết
Phạm Thị Hoài Mai
Bác sĩ
Phạm Thị Hoài Mai
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Kinh nghiệm: 6 năm
Xem chi tiết
Vũ Thị Lan
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Xem chi tiết
Phạm Hồng Phát
Bác sĩ
Phạm Hồng Phát
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 12 năm
Xem chi tiết
Lê Văn Trung
Bác sĩ
Lê Văn Trung
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 11 năm
Xem chi tiết
Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết

Đánh giá cho bài viết về bệnh  Gửi đánh giá

  • Long Trần

    Bài viết rất hữu ích. Cám ơn bác sĩ.

    13/08/2018

Gửi bình luận của bạn

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Message*