Thay đổi tâm lý theo thời tiết

Thay đổi tâm lý theo thời tiết

Đừng cho rằng cảm xúc hàng năm của bạn với một mùa đơn giản là một trường hợp bình thường. Đó có thể là dấu hiệu của bệnh trầm cảm mà bạn lại không hề hay biết đấy. 

1. Thay đổi tâm lý theo thời tiết là bệnh gì

2. Triệu chứng của thay đổi tâm lý theo thời tiết

3. Nguyên nhân gây ra thay đổi tâm lý theo thời tiết

4. Biến chứng của thay đổi tâm lý theo thời tiết

5. Điều trị thay đổi tâm lý theo thời tiết

6. Phòng chống thay đổi tâm lý theo thời tiết

7. Bác sĩ điều trị

1. Bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết là gì

Thay đổi tâm lý do thời tiết là một loại trầm cảm có liên quan đến sự thay đổi trong các mùa, bệnh thường bắt đầu và kết thúc vào khoảng cùng thời điểm mỗi năm. Các triệu chứng của bạn sẽ bắt đầu vào mùa thu và tiếp tục vào những tháng mùa đông, bạn sẽ bị giảm năng lượng và cảm thấy buồn thảm. Một số ít trường hợp, thay đổi tâm lý do thời tiết xảy ra vào mùa xuân hoặc đầu mùa hè.

Điều trị thay đổi tâm lý theo thời tiết có thể bao gồm liệu pháp ánh sáng (trị liệu bằng ánh sáng), liệu pháp tâm lý và dùng thuốc. Thực hiện các bước để giữ tâm trạng và động lực của bạn ổn định trong suốt cả năm.

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và riệu chứng của bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Trong hầu hết các trường hợp, các triệu chứng thay đổi tâm lý do thời tiết xuất hiện vào cuối mùa thu hoặc đầu mùa đông và rời đi vào những ngày có nắng của mùa xuân và mùa hè. Tuy nhiên, một số người ngược lại có các triệu chứng bắt đầu vào mùa xuân hoặc mùa hè. Trong cả hai trường hợp, các triệu chứng có thể bắt đầu nhẹ và trở nên trầm trọng hơn khi giai đoạn tiến triển.

Trầm cảm

Thay đổi tâm lý do thời tiết là một phân loại của trầm cảm chủ yếu, bệnh xảy ra và phụ thuộc vào mùa. 

  • Cảm thấy chán nản hầu hết trong ngày, gần như mỗi ngày
  • Cảm thấy vô vọng hoặc vô ích
  • Có năng lượng thấp
  • Mất hứng thú các hoạt động mà bạn từng yêu thích
  • Có vấn đề khi ngủ
  • Có những thay đổi trong sự thèm ăn hoặc cân nặng của bạn
  • Cảm thấy lười biếng hay lo âu
  • Khó tập trung
  • Có những suy nghĩ thường xuyên về cái chết hoặc tự sát

Biểu hiện trầm cảm ở bệnh thay đổi tâm lý theo mùa

Thay đổi tâm lý theo mùa thu và đông

Các triệu chứng bắt đầu vào mùa đông, đôi khi được gọi là trầm cảm mùa đông, có thể bao gồm:

  • Cáu gắt
  • Mệt mỏi hoặc năng lượng thấp
  • Gây rắc rối với người khác
  • Quá nhạy cảm với việc từ chối
  • Cảm giác nặng, "chì" ở cánh tay hoặc chân
  • Ngủ nhiều
  • Sự thèm ăn thay đổi, đặc biệt là sự thèm ngọt
  • Tăng cân

Biểu hiện tâm lý vào mùa đông của bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Thay đổi tâm lý theo mùa xuân mùa hè

Các triệu chứng bắt đầu vào mùa hè, đôi khi được gọi là trầm cảm mùa hè, có thể bao gồm: 

Sự thay đổi theo mùa trong rối loạn lưỡng cực

Ở một số người có rối loạn lưỡng cực, mùa xuân và mùa hè có thể mang lại các triệu chứng hưng cảm, mùa thu và mùa đông có thể là thời điểm xuất hiện các triệu chứng trầm cảm.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Có những ngày bạn cảm thấy buồn là chuyện bình thường. Nhưng nếu bạn cảm thấy không thoải mái trong nhiều ngày và bạn không thể có động lực để thực hiện các hoạt động mà bạn thường thích, hãy đi khám. Điều này đặc biệt quan trọng nếu giấc ngủ và sự thèm ăn của bạn đã thay đổi hoặc nếu bạn cảm thấy vô vọng, suy nghĩ về tự sát, hoặc chuyển sang uống rượu để thư giãn.

Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Trần Thu Phương

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị, tư vấn tâm lý tâm thần.

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  PHƯƠNG   

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Viện Tâm Thần Bạch Mai, Hà Nội

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  ĐỨC  

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị tâm thần người lớn

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ TUÂN  

 

Trieu-Chung

3. Nguyên nhân gây ra bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Nguyên nhân cụ thể của thay đổi tâm lý theo thời tiết vẫn chưa được biết. Một số yếu tố có thể đóng vai trò vào nguyên nhân gây bệnh gồm:

  • Đồng hồ sinh học của bạn (nhịp sinh học): Mức giảm của ánh sáng mặt trời vào mùa thu và mùa đông có thể gây ra thay đổi tâm lý theo thời tiết khởi đầu mùa đông. Sự giảm ánh sáng mặt trời này có thể làm hỏng đồng hồ bên trong cơ thể và dẫn đến trầm cảm.
  • Mức serotonin: sự giảm serotonin- một chất hoá học của não- ảnh hưởng đến tâm trạng, có thể đóng một vai trò trong thay đổi tâm lý theo thời tiết. Giảm ánh sáng mặt trời có thể làm giảm serotonin có thể gây trầm cảm.
  • Mức melatonin: Sự thay đổi theo mùa có thể phá vỡ sự cân bằng mức melatonin trong cơ thể, nó đóng một vai trò trong mô hình giấc ngủ và tâm trạng.

Yếu tố nguy cơ bị bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ thay đổi tâm lý theo thời tiết bao gồm:

  • Giới tính nữ: thay đổi tâm lý theo thời tiết được chẩn đoán thường xuyên ở phụ nữ hơn nam giới, nhưng nam giới có thể có các triệu chứng nghiêm trọng hơn.
  • Tuổi: Những người trẻ tuổi có nguy cơ thay đổi tâm lý theo thời tiết mùa đông cao hơn, và thay đổi tâm lý theo thời tiết mùa đông ít có khả năng xảy ra ở người lớn tuổi hơn.
  • Tiền sử gia đình: Những người bị thay đổi tâm lý theo thời tiết có thể có nhiều người có quan hệ huyết thống bị thay đổi tâm lý theo thời tiết hoặc một dạng trầm cảm khác.
  • Có trầm cảm lâm sàng hoặc rối loạn lưỡng cực: Triệu chứng trầm cảm có thể xấu hơn theo mùa nếu bạn mắc một trong những tình trạng này
  • Sống xa xích đạo: thay đổi tâm lý theo thời tiết có vẻ phổ biến hơn trong số những người sống xa phía bắc hoặc phía nam của đường xích đạo. Điều này có thể là do ánh sáng mặt trời giảm trong mùa đông và ngày dài hơn đêm trong các tháng hè.

4. Biến chứng và tác hại của bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Có những dấu hiệu và triệu chứng thay đổi tâm lý theo thời tiết nghiêm trọng. Giống như các loại trầm cảm khác, thay đổi tâm lý theo thời tiết có thể trở nên tồi tệ hơn nếu không được điều trị. bao gồm:

  • Suy nghĩ hoặc có hành vi tự sát
  • Xa lánh xã hội
  • Các vấn đề về trường học hoặc công việc
  • Lạm dụng chất gây nghiện

Điều trị có thể giúp ngăn ngừa các biến chứng, đặc biệt nếu thay đổi tâm lý theo thời tiết được chẩn đoán và điều trị sớm.

5. Các phương pháp điều trị bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Chẩn đoán

- Khám sức khoẻ: Bác sĩ có thể khám cho bạn và hỏi những câu hỏi chuyên sâu về sức khoẻ của bạn. Trong một số trường hợp, trầm cảm có thể liên quan đến bệnh lý khác mà bạn đang mắc.

- Xét nghiệm: Ví dụ, bác sĩ có thể làm xét nghiệm máu gọi là công thức máu toàn phần hoặc kiểm tra tuyến giáp của bạn để đảm bảo hoạt động đúng.

- Đánh giá tâm lý: Để kiểm tra dấu hiệu trầm cảm, bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng, suy nghĩ, cảm xúc và các hành vi của bạn. Bác sĩ có thể cho bạn điền vào một bảng câu hỏi.

Thay đổi tâm lý theo thời tiết được coi là một dạng phụ của trầm cảm chủ yếu hoặc rối loạn lưỡng cực. Ngay cả khi đánh giá kỹ lưỡng, đôi khi bác sĩ có thể khó chẩn đoán thay đổi tâm lý theo thời tiết vì các loại trầm cảm hoặc các bệnh trạng tâm thần khác có thể gây ra các triệu chứng tương tự.

Nhiều chuyên gia về sức khoẻ tâm thần sử dụng các tiêu chí DSM-5 do Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ công bố để chẩn đoán bệnh tâm thần. Hướng dẫn này cũng được các công ty bảo hiểm sử dụng để thanh toán cho việc điều trị.

Các tiêu chí DSM-5 để chẩn đoán thay đổi tâm lý theo thời tiết bao gồm những đợt mắc này trong ít nhất hai năm qua:

  • Trầm cảm bắt đầu trong một mùa cụ thể mỗi năm
  • Trầm cảm kết thúc trong một mùa cụ thể mỗi năm
  • Không có giai đoạn nào của trầm cảm theo mùa mà bạn có một khí sắc bình thường
  • Nhiều mùa trầm cảm hơn những mùa không trầm cảm trong suốt thời gian bạn mắc bệnh 

Điều trị

Điều trị thay đổi tâm lý theo thời tiết có thể bao gồm liệu pháp ánh sáng, thuốc và liệu pháp tâm lý. Nếu bạn có rối loạn lưỡng cực, hãy nói với bác sĩ của bạn - điều này rất quan trọng để biết khi nào tiến hành liệu pháp trị liệu bằng ánh sáng và khi nào dùng thuốc chống trầm cảm. Cả hai phương pháp điều trị có thể gây ra một giai đoạn hưng cảm.

Điều trị bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Liệu pháp ánh sáng

Trong liệu pháp ánh sáng, còn được gọi là liệu pháp trị liệu bằng ánh sáng, người ta sử dụng một hộp trị liệu ánh sáng đặc biệt để bạn tiếp xúc với ánh sáng rực rỡ. Điều này bắt chước ánh sáng ngoài trời tự nhiên và dường như gây ra sự thay đổi các chất hoá học trong não liên quan đến tâm trạng.

Liệu pháp ánh sáng là một trong những phương pháp điều trị đầu tiên cho thay đổi tâm lý theo mùa thu. Thường bắt đầu có tác dụng trong vài ngày tới hai tuần và gây ra ít tác dụng phụ. Nghiên cứu về liệu pháp ánh sáng có giới hạn, nhưng có vẻ như hiệu quả đối với hầu hết mọi người trong việc làm giảm các triệu chứng thay đổi tâm lý theo thời tiết.

Trước khi mua một hộp đèn trị liệu, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ về loại tốt nhất cho bạn và làm quen với nhiều tính năng và lựa chọn để bạn mua một sản phẩm chất lượng cao an toàn và hiệu quả.

Thuốc 

Một số người bị thay đổi tâm lý theo thời tiết được điều trị chống trầm cảm, đặc biệt nếu các triệu chứng nghiêm trọng.

Một loại thuốc phóng thích chậm bupropion chống trầm cảm (Wellbutrin XL, Aplenzin) có thể giúp ngăn ngừa chứng trầm cảm ở những người có tiền sử thay đổi tâm lý theo thời tiết. Các thuốc chống trầm cảm khác cũng thường được sử dụng để điều trị thay đổi tâm lý theo thời tiết.

Bác sĩ có thể khuyên bạn nên bắt đầu điều trị bằng thuốc chống trầm cảm trước khi các triệu chứng của bạn bắt đầu mỗi năm hoặc cũng có thể khuyên bạn tiếp tục dùng thuốc chống trầm cảm kéo dài hơn ngay cả khi các triệu chứng của bạn đã biến mất.

Xin lưu ý rằng có thể mất vài tuần để bạn nhận thấy được thuốc chống trầm cảm có tác dụng. Ngoài ra, bạn có thể phải thử các loại thuốc khác nhau trước khi bạn tìm thấy một trong số đó hoạt động tốt cho bạn và có ít tác dụng phụ.

Tâm lý trị liệu

Trị liệu tâm lý, còn gọi là liệu pháp trò chuyện, là một cách khác để điều trị thay đổi tâm lý theo thời tiết. Liệu pháp tâm lý có thể giúp bạn:

  • Xác định và thay đổi những suy nghĩ tiêu cực và hành vi có thể khiến bạn cảm thấy tồi tệ hơn
  • Tìm hiểu những cách lành mạnh để đối phó với thay đổi tâm lý theo thời tiết
  • Học cách quản lý căng thẳng

Đối phó và hỗ trợ

Giữ kế hoạch điều trị của bạn: Dùng thuốc theo chỉ dẫn và tham dự các buổi hẹn trị liệu theo kế hoạch.

Chăm sóc bản thân: Nghỉ ngơi đủ và dành thời gian để thư giãn. Tham gia vào một chương trình tập luyện hoặc tham gia vào một hình thức hoạt động thể chất thường xuyên khác. Ăn uống chế độ lành mạnh. Không dùng rượu hay các thuốc cấm để làm giảm triệu chứng.

Thực hành quản lý căng thẳng: Tìm hiểu các kỹ thuật để quản lý căng thẳng của bạn tốt hơn. Căng thẳng không kiểm soát có thể dẫn đến trầm cảm, ăn quá nhiều, hoặc các hành vi không lành mạnh.

Xã hội hoá: Khi bạn cảm thấy buồn, có thể khó hòa đồng. Hãy nỗ lực kết nối với những người mà bạn thích khi ở xung quanh. Họ có thể hỗ trợ bạn, một bờ vai để bạn dựa vào và khóc hoặc một trò đùa để nâng đỡ cảm xúc của bạn.

Một chuyến đi: Nếu có thể, hãy nghỉ hè ở các địa điểm nắng nóng, ấm cúng nếu bạn có thay đổi tâm lý theo mùa đông hoặc các địa điểm mát hơn nếu bạn có thay đổi tâm lý theo mùa hè.

6. Phòng chống bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết

Không có cách nào để ngăn chặn sự phát triển thay đổi tâm lý theo thời tiết. Tuy nhiên, nếu bạn thực hiện sớm các bước để quản lý các triệu chứng, bạn có thể ngăn ngừa việc triệu chứng trở nặng hơn theo thời gian.

Một số người thấy hữu ích khi bắt đầu điều trị trước khi các triệu chứng bắt đầu vào mùa thu hoặc mùa đông, và sau đó tiếp tục điều trị trong thời gian mà các triệu chứng thường đã biến mất. Những người khác cần được điều trị liên tục để ngăn ngừa các triệu chứng trở lại.

Nếu bạn có thể kiểm soát được các triệu chứng của mình trước khi chúng tồi tệ hơn, bạn có thể bắt đầu ngăn ngừa những thay đổi nghiêm trọng về tâm trạng, thèm ăn và mức năng lượng.

Để điều trị bệnh thay đổi tâm lý theo thời tiết, bạn có thể liên hệ với các bác sĩ thuộc chuyên khoa tâm thần kinh của Hello Doctor chúng tôi theo số điện thoại 1900 1246 để được hỗ trơ và giúp đỡ điều trị.

Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Hiến

Bác sĩ Nguyễn Trọng Hiến

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Lão khoa Trung ương

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Đánh giá, chia sẻ Gửi đánh giá

    Bình luận, đặt câu hỏi

    Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

    Nội dung

    Đọc thêm

    Bài viết đang được cập nhật...