📖 Đã đọc 0%

Cần sa là gì? Tác động nguy hiểm đến não bộ và sức khỏe tinh thần

Đọc trong 10 phút Chia sẻ Zalo
Cần sa là gì? Tác động nguy hiểm đến não bộ và sức khỏe tinh thần

Cần sa, một loại thực vật chứa các hoạt chất tác động đến hệ thần kinh trung ương, đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại trên toàn thế giới. Dù nhiều quốc gia đã hợp pháp hóa cần sa với mục đích y tế hoặc giải trí, điều này không đồng nghĩa với việc chất này là an toàn. Ngược lại, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng sử dụng cần sa, đặc biệt ở độ tuổi thanh thiếu niên và người có nguy cơ tâm thần, có thể dẫn đến tổn thương não, rối loạn tâm thần, suy giảm nhận thức và lệ thuộc tâm lý. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cần sa, những ảnh hưởng nguy hiểm đến não bộ và sức khỏe tinh thần, nhằm tăng cường nhận thức và phòng ngừa nghiện ngập trong cộng đồng.

Mục lục

 

HELLO DOCTOR | MANG SỨC KHỎE ĐẾN CUỘC SỐNG

Đội ngũ Bác sĩ chuyên khoa sâu luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn.

★ CAI NGHIỆN TOÀN DIỆN TẠI HELLO DOCTOR LUXURY ➔

1. Cần sa là gì và được sử dụng như thế nào?

Cần sa (cannabis) là loại cây có chứa hơn 100 hợp chất cannabinoid, trong đó quan trọng nhất là THC (tetrahydrocannabinol) và CBD (cannabidiol). THC là chất gây tác động tâm thần mạnh, tạo cảm giác "phê", "thư giãn" sau khi sử dụng. Cần sa có thể được hút như thuốc lá, trộn vào thực phẩm, hoặc sử dụng ở dạng tinh dầu, viên nén hay nước cất. Trên thế giới, một số nước cho phép sử dụng cần sa trong y học, nhưng việc sử dụng sai cách hoặc lạm dụng có thể gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe não bộ và tinh thần. Người trẻ tuổi, đặc biệt là thanh thiếu niên, thường bị hấp dẫn bởi tâm lý tò mò, bị ảnh hưởng bởi bạn bè hoặc truyền thông, dễ dẫn đến lạm dụng mà không ý thức được hậu quả lâu dài.

2. Tác động đến cấu trúc và chức năng não bộ

Cần sa tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là các vùng kiểm soát trí nhớ, sự chú ý và cảm xúc. THC ảnh hưởng mạnh đến vùng hippocampus – trung tâm xử lý trí nhớ và học tập – khiến người dùng bị suy giảm khả năng ghi nhớ và học hỏi, thậm chí mất trí nhớ ngắn hạn sau khi sử dụng. Ở thanh thiếu niên – lứa tuổi mà não bộ còn đang phát triển – cần sa có thể làm chậm quá trình trưởng thành thần kinh, gây ra những thay đổi cấu trúc vĩnh viễn trong não. Việc sử dụng kéo dài còn có thể làm giảm thể tích chất xám, làm giảm chức năng nhận thức, dẫn đến kém tập trung, ra quyết định sai lầm và ảnh hưởng đến khả năng điều hành cuộc sống hằng ngày.

3. Nguy cơ rối loạn tâm thần, loạn thần và tâm thần phân liệt

Một trong những tác hại đáng lo ngại nhất của cần sa là khả năng kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm các rối loạn tâm thần. Những người sử dụng cần sa, đặc biệt là dạng có nồng độ THC cao, có nguy cơ cao mắc các triệu chứng loạn thần như hoang tưởng, ảo giác, nói lảm nhảm hoặc hành vi kỳ lạ. Ở những người có yếu tố di truyền hoặc tiền sử gia đình có bệnh tâm thần, cần sa có thể làm tăng nguy cơ phát triển rối loạn tâm thần phân liệt – một tình trạng nghiêm trọng cần điều trị lâu dài. Các nghiên cứu đã ghi nhận tỉ lệ mắc bệnh tâm thần phân liệt cao hơn rõ rệt ở những người dùng cần sa nặng, đặc biệt là nếu bắt đầu từ trước 18 tuổi.

Bác sĩ Phạm Hồng Phát

Cần tư vấn từ Bác sĩ Phạm Hồng Phát ?

Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin cho bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và lên phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

 

HELLO DOCTOR | MANG SỨC KHỎE ĐẾN CUỘC SỐNG

Đội ngũ Bác sĩ chuyên khoa sâu luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn.

★ CAI NGHIỆN TOÀN DIỆN TẠI HELLO DOCTOR LUXURY ➔

4. Ảnh hưởng đến cảm xúc và gây ra rối loạn lo âu, trầm cảm

Cần sa ảnh hưởng đến hệ thống dẫn truyền thần kinh trong não, gây mất cân bằng các chất hóa học như serotonin và dopamine – vốn điều hòa cảm xúc. Điều này có thể dẫn đến hoặc làm trầm trọng thêm các rối loạn cảm xúc như lo âu và trầm cảm. Người dùng cần sa lâu ngày thường trải qua cảm giác buồn bã, mất động lực, dễ cáu gắt và có xu hướng tự cô lập. Dù ban đầu cần sa có thể mang lại cảm giác thư giãn tức thời, nhưng sau đó thường là các đợt sụt giảm cảm xúc, rối loạn giấc ngủ và cảm giác bất an. Trên thực tế, nhiều bệnh nhân trầm cảm nặng đã có tiền sử sử dụng cần sa như một cách "tự điều trị", nhưng kết quả là bệnh càng nặng hơn.

5. Hội chứng cai và nghiện cần sa

Trái với quan niệm sai lầm rằng cần sa không gây nghiện, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng cần sa hoàn toàn có thể gây ra sự lệ thuộc cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi ngừng sử dụng, người nghiện cần sa có thể gặp phải các triệu chứng khó chịu như mất ngủ, bồn chồn, dễ cáu gắt, lo âu, giảm cảm giác ngon miệng và thèm cần sa mãnh liệt. Hội chứng này gọi là "hội chứng cai cần sa", có thể kéo dài nhiều tuần. Nhiều người dù nhận thức được tác hại vẫn không thể dừng lại do lệ thuộc tâm lý sâu sắc. Việc sử dụng lặp lại và kéo dài sẽ hình thành vòng luẩn quẩn giữa cảm giác thèm thuốc – sử dụng – trầm cảm – rồi tiếp tục dùng lại, rất khó thoát ra nếu không có hỗ trợ chuyên môn.

6. Tác động xã hội và suy giảm chất lượng cuộc sống

Ngoài ảnh hưởng đến cá nhân, cần sa còn gây tổn hại đến mối quan hệ xã hội, học tập và công việc. Người nghiện cần sa thường mất dần khả năng làm việc hiệu quả, học tập sa sút, thậm chí bỏ học hoặc mất việc. Tình trạng lệ thuộc vào cần sa khiến họ trở nên thờ ơ, thiếu động lực, ít giao tiếp và xa cách với gia đình, bạn bè. Nhiều trường hợp dẫn đến hành vi phạm pháp như trộm cắp, buôn bán chất cấm hoặc gây rối trật tự công cộng. Trên bình diện xã hội, sự phổ biến của cần sa còn làm gia tăng gánh nặng y tế, tai nạn giao thông và nguy cơ mắc các bệnh tâm thần trong cộng đồng. Một xã hội có nhiều người trẻ lệ thuộc cần sa là một xã hội đối mặt với khủng hoảng nhân lực và sức khỏe tâm thần trong tương lai.

 

HELLO DOCTOR | MANG SỨC KHỎE ĐẾN CUỘC SỐNG

Đội ngũ Bác sĩ chuyên khoa sâu luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn.

★ CAI NGHIỆN TOÀN DIỆN TẠI HELLO DOCTOR LUXURY ➔

7. Kết luận

Cần sa không phải là một chất "tự nhiên vô hại" như nhiều người lầm tưởng. Tác động tiêu cực đến não bộ, khả năng gây nghiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và các rối loạn tâm thần là những cảnh báo khoa học rõ ràng đã được chứng minh. Việc sử dụng cần sa, dù là vì tò mò, áp lực xã hội hay với mục đích giải trí, đều tiềm ẩn rủi ro lớn – đặc biệt đối với thanh thiếu niên. Để bảo vệ sức khỏe của chính mình và thế hệ tương lai, chúng ta cần có cái nhìn đúng đắn, loại bỏ các nhận thức sai lệch và chủ động tham vấn chuyên gia khi cần thiết.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Bệnh này có thể tự khỏi nếu người bệnh hứa quyết tâm không?
Rất tiếc là không. "Quyết tâm" không thể sửa chữa được cấu trúc não bộ đã bị thay đổi vật lý. Bệnh nhân cần thuốc và môi trường cách ly chuyên nghiệp để tránh tái nghiện.
Gia đình nên thái độ như thế nào?
Phải áp dụng "Tình thương nghiêm khắc" (Tough Love). Không bao che, không trả nợ đậy, kiểm soát tài chính tuyệt đối và ép buộc đi cai nghiện/điều trị.
Có loại thuốc nào uống vào là hết thèm không?
Hầu như không có "thần dược" cắt cơn thèm nhớ lập tức. Việc dùng thuốc nhằm chữa Trầm cảm, Lo âu do cai nghiện, kết hợp với trị liệu tâm lý.
Tại sao sau khi ra trại cai nghiện về lại tiếp tục tái nghiện?
Vì não bộ bị tổn thương dài hạn, cộng với việc gặp lại bạn bè cũ (yếu tố kích gợi). Cần thay đổi môi trường sống hoàn toàn mới mong giữ được kết quả.
Người bệnh có biểu hiện hung hăng thì phải làm sao?
Tuyệt đối không tranh cãi hay kích động thêm. Đảm bảo an toàn cho bản thân và trẻ em trước tiên, gọi ngay hỗ trợ y tế chuyên khoa tâm thần.
Cần khám và điều trị ở chuyên khoa nào?
Phải khám tại Chuyên khoa Tâm thần hoặc các Trung tâm Phục hồi chức năng Tâm thần - Cai nghiện. Nội khoa thần kinh thông thường không giải quyết được gốc rễ hành vi này.

CÔNG CỤ SÀNG LỌC & BÀI TEST

Bài Test Tự Đánh Giá: AUDIT

Thang điểm đánh giá mức độ Lạm dụng rượu và Chất gây nghiện (Alcohol Use Disorders Identification Test).

1. Bao lâu bạn uống đồ uống có cồn một lần?



  • CUDIT-R (Cannabis Use Disorders Identification Test - Revised): Bảng hỏi 8 câu để đánh giá mức độ rủi ro và nghiện.

KẾ HOẠCH THEO DÕI (NGHIỆN CẦN SA)

Kiểm tra nước tiểu tìm THC ngẫu nhiên hàng tháng. Theo dõi sát tiến độ học tập và các mối quan hệ xã hội.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ
Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ
Nhận tham vấn ngay

Tư vấn sâu với trợ lý thông minh

Trải nghiệm dịch vụ tư vấn y tế chuyên sâu 24/7 cùng trợ lý thông minh, hỗ trợ phân tích triệu chứng và định hướng chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa.


Bác sĩ điều trị

Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Trọng Tuân
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Xem chi tiết
Phạm Công Huân
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Xem chi tiết
Lê Duy
Bác sĩ
Lê Duy
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Viết Chung
Thạc sĩ
Nguyễn Viết Chung
Nơi làm việc: Khoa Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Xem chi tiết
Lê Thị Phương Thảo
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Xem chi tiết
Phạm Thị Hoài Mai
Bác sĩ
Phạm Thị Hoài Mai
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Kinh nghiệm: 6 năm
Xem chi tiết
Vũ Thị Lan
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Xem chi tiết
Phạm Hồng Phát
Bác sĩ
Phạm Hồng Phát
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 12 năm
Xem chi tiết
Lê Văn Trung
Bác sĩ
Lê Văn Trung
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 11 năm
Xem chi tiết
Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết

Bài viết liên quan

Đánh giá bài viết  Gửi đánh giá

Gửi bình luận của bạn

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Message*
Phạm Công Huân BS. Phạm Công Huân
1900 1246 Bản đồ
Liên hệ Zalo Hellodoctors.vn
Gọi BS Zalo Chat Zalo Bảo mật