Tích trữ không chỉ ở người già – Giới trẻ cũng đang mắc rối loạn này

Từ lâu, rối loạn tích trữ thường bị gắn liền với hình ảnh người lớn tuổi, sống cô lập, nhà cửa chất đầy đồ đạc cũ kỹ. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới từ PubMed cho thấy bệnh lý này đang âm thầm lan rộng ở nhóm người trẻ, đặc biệt là những người sống một mình trong các thành phố lớn, nơi không gian sống chật hẹp và áp lực tâm lý luôn hiện hữu. Điều đáng lo là phần lớn những người trẻ mắc rối loạn tích trữ lại không hề nhận thức được hành vi của mình là bất thường. Tại Việt Nam, Hello Doctor là đơn vị tiên phong xây dựng mô hình điều trị cá nhân hóa cho nhóm người trẻ mắc rối loạn tích trữ – một bước đi kịp thời và cần thiết trong bối cảnh bệnh đang có xu hướng trẻ hóa.

Mục lục

1. Rối loạn tích trữ không còn là bệnh của người già – Số liệu từ PubMed cảnh báo xu hướng trẻ hóa
2. Vì sao người trẻ lại dễ mắc tích trữ? – Áp lực tâm lý và lối sống đô thị là nguyên nhân tiềm ẩn
3. Sống một mình, sống chật hẹp: Điều kiện làm trầm trọng thêm rối loạn tích trữ ở người trẻ
4. Người trẻ mắc bệnh nhưng không nhận ra: Dễ ngụy biện thành lối sống tối giản “giữ lại để dùng”
5. Điều trị rối loạn tích trữ ở người trẻ không giống người già – Cần cách tiếp cận khác biệt
6. Hello Doctor triển khai mô hình điều trị dành riêng cho người trẻ tích trữ – Cá nhân hóa và hỗ trợ từ xa
7. Kết luận: Cần nhìn nhận rối loạn tích trữ ở người trẻ như một bệnh lý nghiêm túc

_____________________________

    HELLO DOCTOR - MANG SỨC KHOẺ ĐẾN CUỘC SỐNG

BÁC SĨ TƯ VẤN QUA ĐIỆN THOẠI: 19001246

Tư vấn qua FACEBOOK: CLICK LINK

Cần tư vấn từ Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú Lê Thị Phương Thảo?

Đừng tự chẩn đoán! Hãy nhắn tin cho bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và lên phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Chat Zalo Bác Sĩ
Tổng đài: 1900 1246

Tư vấn qua ZALO

Trị liệu TMS tại Hello Doctor

App quản lí cảm xúc

_____________________________

1. Rối loạn tích trữ không còn là bệnh của người già – Số liệu từ PubMed cảnh báo xu hướng trẻ hóa

Nhiều tài liệu trên PubMed, trong đó có phân tích tổng hợp từ các nghiên cứu dịch tễ học tại Mỹ và châu Âu, đã chỉ ra rằng rối loạn tích trữ không còn giới hạn ở người già như quan niệm trước đây. Khoảng 20–30% trường hợp rối loạn tích trữ được ghi nhận có khởi phát ở độ tuổi 20–30, tức giai đoạn thanh niên hoặc đầu trung niên. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Anxiety Disorders năm 2021 cho thấy 1 trong 10 người ở độ tuổi dưới 35 có hành vi tích trữ dai dẳng trên 6 tháng, đủ tiêu chí để xem xét chẩn đoán rối loạn tích trữ theo DSM-5.

Điều này đang làm thay đổi hoàn toàn cách nhìn về căn bệnh này. Việc tích trữ không còn chỉ xuất hiện ở người cao tuổi sau giai đoạn mất mát, mà có thể bắt đầu rất sớm khi người trẻ đối mặt với bất ổn cảm xúc, thiếu kiểm soát hoặc rối loạn lo âu, trầm cảm kéo dài. Họ không chỉ giữ lại đồ cũ mà còn có xu hướng mua sắm dư thừa trên mạng – một dạng tích trữ hiện đại nhưng tinh vi hơn.

2. Vì sao người trẻ lại dễ mắc tích trữ? – Áp lực tâm lý và lối sống đô thị là nguyên nhân tiềm ẩn

Áp lực công việc, bất ổn tài chính, cảm giác cô đơn khi sống xa nhà… là các yếu tố tâm lý mà người trẻ thường xuyên đối mặt. Tình trạng này dễ dẫn đến nhu cầu tìm cảm giác an toàn thông qua việc tích trữ đồ vật. Không ít người trẻ cảm thấy việc giữ lại mọi thứ – từ bao bì, hóa đơn, dây sạc cũ đến quần áo không dùng – là một cách để kiểm soát cuộc sống hoặc "tự an ủi" trong môi trường sống không ổn định.

Lối sống hiện đại càng khiến việc tích trữ trở nên khó nhận diện. Các nền tảng thương mại điện tử, văn hóa “săn sale”, mua hàng tích trữ mùa dịch đã vô tình hợp thức hóa thói quen sở hữu quá mức. Trong khi đó, khả năng quản lý cảm xúc của người trẻ thường chưa đủ ổn định để nhận ra rằng hành vi tích trữ có thể bắt nguồn từ rối loạn tâm thần, chứ không phải tính cách hay sở thích cá nhân.

3. Sống một mình, sống chật hẹp: Điều kiện làm trầm trọng thêm rối loạn tích trữ ở người trẻ

Một điểm đặc trưng ở người trẻ mắc tích trữ là thường sống một mình trong các căn hộ nhỏ, nhà trọ diện tích hạn chế hoặc ký túc xá. Không gian sống chật hẹp làm cho việc tích trữ trở nên dễ nhận thấy hơn, nhưng đồng thời cũng gây khó khăn trong việc thay đổi hành vi. Nhiều người trẻ cho biết họ "không có chỗ nào để sắp xếp lại", từ đó hình thành tâm lý bỏ mặc, dẫn đến nhà cửa dần trở nên bừa bộn, không kiểm soát.

Hơn nữa, khi sống một mình, người bệnh không có ai nhắc nhở, không bị ai phản ứng, khiến tình trạng tích trữ âm thầm kéo dài trong nhiều năm mà không bị nhận diện. Việc không có sự giám sát từ gia đình hoặc cộng đồng cũng khiến can thiệp y tế trở nên muộn màng, dẫn tới mức độ rối loạn ngày càng nghiêm trọng.

_____________________________

    HELLO DOCTOR - MANG SỨC KHOẺ ĐẾN CUỘC SỐNG

BÁC SĨ TƯ VẤN QUA ĐIỆN THOẠI: 19001246

Tư vấn qua FACEBOOK: CLICK LINK

Tư vấn qua ZALO

Trị liệu TMS tại Hello Doctor

App quản lí cảm xúc

_____________________________

4. Người trẻ mắc bệnh nhưng không nhận ra: Dễ ngụy biện thành lối sống tối giản “giữ lại để dùng”

Một điểm rất đáng chú ý là người trẻ có xu hướng lý giải hành vi tích trữ bằng các khái niệm mang tính hợp lý, như "tối giản", "bảo vệ môi trường", "tiết kiệm" hay "đồ còn dùng được thì không vứt". Trong khi đó, họ vẫn giữ lại những món đồ không hề sử dụng trong nhiều năm, đôi khi chỉ vì sợ "lỡ đâu sau này cần đến".

Sự nhầm lẫn giữa lối sống tiết kiệm – tối giản và hành vi tích trữ bệnh lý khiến việc chẩn đoán càng khó khăn. Không ít bệnh nhân trẻ chỉ đi khám khi có người khác phản ánh hoặc khi không gian sống trở nên quá chật chội, ảnh hưởng đến sinh hoạt và cảm xúc. Điều đáng nói là ngay cả khi được chẩn đoán, họ vẫn có xu hướng phủ nhận bệnh, vì cho rằng đây chỉ là phong cách sống cá nhân.

5. Điều trị rối loạn tích trữ ở người trẻ không giống người già – Cần cách tiếp cận khác biệt

Người trẻ thường không chấp nhận sự can thiệp mang tính “áp đặt”, do đó phương pháp điều trị cần mang tính hợp tác, linh hoạt và cá nhân hóa. Thay vì tập trung vào việc ép buộc vứt bỏ đồ đạc, các chuyên gia tâm lý cần giúp người bệnh hiểu lý do đằng sau hành vi tích trữ của họ – đó có thể là nỗi sợ, cảm giác trống rỗng hoặc niềm tin sai lệch.

Ngoài ra, người trẻ thường quen sử dụng công nghệ và có xu hướng kết nối qua mạng, nên việc điều trị cần ứng dụng các nền tảng hỗ trợ từ xa, tương tác qua điện thoại, tin nhắn hoặc video-call. Một số liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) đã được điều chỉnh để phù hợp với giới trẻ, giúp họ thay đổi nhận thức về sở hữu vật chất và cải thiện khả năng kiểm soát cảm xúc.

6. Hello Doctor triển khai mô hình điều trị dành riêng cho người trẻ tích trữ – Cá nhân hóa và hỗ trợ từ xa

Tại Hello Doctor, mô hình điều trị dành riêng cho người trẻ được xây dựng dựa trên đặc điểm hành vi và tâm lý của nhóm này. Mỗi ca bệnh được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa tâm thần kết hợp với các chuyên gia tâm lý trẻ có kinh nghiệm làm việc với nhóm tuổi 20–35. Kế hoạch trị liệu thường bao gồm:

• Liệu pháp nhận thức – hành vi điều chỉnh suy nghĩ sai lệch về tích trữ.
• Tư vấn cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ (2–3 người) để giúp người bệnh không thấy đơn độc.
• Video-call định kỳ với bác sĩ hoặc nhà tâm lý để theo dõi tiến trình, hỗ trợ từ xa.
• Hướng dẫn sắp xếp lại không gian sống qua ảnh chụp và video thực tế.
• Trường hợp có kèm lo âu, trầm cảm – người bệnh sẽ được chỉ định thêm thuốc hỗ trợ, liều thấp, an toàn.
• Ứng dụng kích thích từ xuyên sọ (TMS) cho người bệnh có triệu chứng lo âu cao nhưng không đáp ứng với thuốc.

Mô hình này đặc biệt phù hợp với người trẻ làm việc giờ giấc linh hoạt, không thể đến trực tiếp, hoặc đang sống xa nhà. Hello Doctor cũng thiết kế lịch trị liệu ngoài giờ hành chính để thuận tiện hơn cho nhóm bệnh nhân trẻ đang đi làm hoặc học tập.

_____________________________

    HELLO DOCTOR - MANG SỨC KHOẺ ĐẾN CUỘC SỐNG

BÁC SĨ TƯ VẤN QUA ĐIỆN THOẠI: 19001246

Tư vấn qua FACEBOOK: CLICK LINK

Tư vấn qua ZALO

Trị liệu TMS tại Hello Doctor

App quản lí cảm xúc

_____________________________

7. Kết luận: Cần nhìn nhận rối loạn tích trữ ở người trẻ như một bệnh lý nghiêm túc

Rối loạn tích trữ không chỉ là chuyện giữ đồ, không phải tính cách hay thói quen tiết kiệm. Đây là một rối loạn tâm thần thực sự, có thể bắt đầu từ rất sớm, đặc biệt ở người trẻ sống một mình, thiếu hỗ trợ xã hội và chịu nhiều áp lực. Càng phát hiện trễ, việc điều trị càng khó khăn do người bệnh có xu hướng phủ nhận và biện minh cho hành vi của mình.

Hello Doctor đang từng bước thay đổi cách tiếp cận điều trị rối loạn tích trữ, không chỉ hướng đến người già mà còn tập trung vào nhóm người trẻ – những người đang bị bỏ qua nhiều nhất trong chẩn đoán và can thiệp. Nhận diện sớm, điều trị đúng, tiếp cận thân thiện và cá nhân hóa sẽ là chìa khóa giúp người trẻ thoát khỏi vòng xoáy tích trữ kéo dài trong im lặng.