Rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình

Rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình

Khi mắc bệnh mặc cảm ngoại hình, bạn bị ám ảnh ghê gớm về vẻ ngoài và khiếm khuyết trên cơ thể mình. Bạn cần nhìn vào gương, chải chuốt nhiều lần để thấy an tâm, đôi lúc các việc này tốn hàng giờ mỗi ngày.

1. Bệnh mặc cảm ngoại hình là gì

2. Triệu chứng của bệnh mặc cảm ngoai hình

3. Nguyên nhân gây ra bệnh mặc cảm ngoại hình

4. Biến chứng của bệnh mặc cảm ngoại hình

5. Điều trị bệnh mặc cảm ngoại hình

6. Phòng chống bệnh mặc cảm ngoại hình

7. Bác sĩ điều trị

8. Chia sẻ của bệnh nhân

1. Bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình là gì?

Rối loạn khiếm khuyến cơ thể (body dysmorphic disorder) là một rối loạn tâm lý mà khi mắc phải bạn không thể ngừng nghĩ về một hay nhiều khiếm khuyết hay thiếu sót hiện diện trên cơ thể mình trong khi đối với những người khác thiếu sót ấy rất nhỏ hay không thể quan sát thấy. Nhưng bạn có thể cảm thấy xấu hổ và lo lắng, khiến bạn tránh các tình huống giao tiếp xã hội.

Thiếu sót của cơ thể và những hành vị lặp đi lặp lại ấy khiến bạn cực kì kiệt sức và ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn

Bạn có thể tìm đến vô số mỹ phẩm để che đi khuyết điểm của mình. Sau một thời gian, bạn có thể tạm thời cảm thấy hài lòng, nhưng rồi sự lo lắng trở lại và bạn có thể tìm đến một cách khác để sửa chữa các khuyến điểm ấy.

Điều trị rối loạn khiếm khuyết cơ thể có thể bao gồm trị liệu nhận thức hành vi và thuốc.

2. Các dấu hiệu, biểu hiện và triệu chứng của bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình

Các dấu hiệu và triệu chứng của rối loạn khiếm khuyết cơ thể bao gồm:

  • Vô cùng lo lắng các thiếu sót hiện diện trên cơ thể trong khi những người khác có thể không nhìn thấy hay khiếm khuyết ấy rất nhỏ.
  • Có miền tin mạnh mẽ rằng bạn có một nhược điểm bề ngoài khiến bạn xấu xí và biến dạng.
  • Tin rằng những người khác để ý đặc biệt đến vẻ bề ngoài của bạn một cách tiêu cực hay chế giễu bạn.
  • Bị cuốn vào các hành vi với mục đích sữa chữa hay giấu đi khuyết điểm trong nhận thức ấy và khó có thể chống lại hay điều khiển hành vi đó ( thường xuyên nhìn gương, chải chuốt hay véo da)
  • Cố gắng giấu đi khiếm khuyến bằng trang điểm hay quần áo kiểu cách.
  • Thường xuyên so sánh vẻ ngoài của mình với người khác.
  • Luôn luôn tìm kiếm sự an tâm bằng cách hỏi người khác về ngoại hình của mình.
  • Có xu hướng hoàn hảo hóa.
  • Thường xuyên tìm kiếm đến các mỹ phẩm nhưng sự hài lòng khi sử dụng lại khá ít.
  • Tránh các tình huống xã hội.
  • Lo lắng về ngoại hình gây ra căng thẳng hay các vấn đề trong cuộc sống xã hội, việc làm, học tập hay các lĩnh vực khác.

Bạn có thể bị ám ảnh về một hay nhiều hơn một phần cơ thể của bạn. Bộ phận bạn chú ý đến có thể thay đổi theo thời gian. Một số phần mà mọi người thường bị ám ảnh về nó là:

  • Mặt như mũi, màu da, nếp nhăn, mụn và một số nhược điểm khác.
  • Tóc như vẻ ngoài của tóc, mỏng hay hói
  • Da và sự xuất hiện của các tĩnh mạch màu xanh
  • Cỡ ngực 
  • Kích cỡ cơ hay lưỡi 
  • Bộ phận sinh dục

Các bộ phận trên có thể khiến bạn bị ám ảnh khá đa dạng. Bạn có thể nhận ra rằng cái niềm tin về khuyến khuyết ấy có thể không thật hoặc nghĩ rằng chúng gần như là thật hoặc thật sự tin chắc chúng là có thật.

Rối loạn khiếm khuyết cơ thể thường bắt đầu ở giai đoạn sớm của tuổi vị thành niên và tác động đến cả nam và nữ. Ám ảnh rằng cơ thể quá nhỏ bé hay không đủ cơ bắp (cơ bắp không bình thường) hầu như chỉ xảy ra ở nam.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Xấu hổ và mặc cảm vể ngoại hình có thể không khiến bạn tìm đến các điều trị rối loạn khiếm khuyết cơ thể. Nhưng nếu có bất kì dấu hiệu và triệu chứng nào kể trên, hãy đến gặp bác sĩ hay chuyên viên sức khỏe tâm thần.

Rối loạn khiếm khuyết cơ thể thường không tự cải thiện nếu không điều trị, bệnh sẽ tệ hơn theo thời gian, dẫn đến trầm cảm nặng nề, lo lắng và các chi phí thuốc mem lớn và có thể dẫn đến suy nghĩ hay hành vi tự sát.

Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Trần Thu Phương

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị, tư vấn tâm lý tâm thần.

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  PHƯƠNG 

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Viện Tâm Thần Bạch Mai, Hà Nội

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  LONG   

 

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị tâm thần người lớn

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ TUÂN  

 

Trieu-Chung

3. Nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình

Nguyên nhân cụ thể gây bệnh chưa được tìm ra. Cũng như các bệnh tâm lý khác, rối loạn khiếm khuyết cơ thể có thể là kết quả của nhiều nguyên nhân kết hợp:

  • Các khác biệt của não: Bất thường cấu trúc não hay chuyển hóa thần kinh có thể có vai trò  gây ra rối loạn khiếm khuyết cơ thể.
  • Genes: Các nghiên cứu chỉ ra rằng rối loạn khiếm khuyết cơ thể thường xảy ra trong những người có quan hệ máu mủ với những người  mắc tình trạng đó hay rối loạn liên quan đến ám ảnh khác.
  • Môi trường: Môi trường, các trải nghiệm cuộc đời và văn hóa của bạn sẽ góp phần gây nên rối loạn khiếm khuyết cơ thể, đặc biệt khi nhận được các đánh giá tiêu cực về cơ thể hay hình dạng bản thân, hay bị bỏ bê, lạm dụng thời thơ ấu.

Yếu tố nguy cơ mắc bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể

Một số yếu tố đôi lúc tăng nguy cơ phát triển và khởi phát rối loạn khiếm khuyết cơ thể bao gồm:

  • Có người thân bị rối loạn khiếm khuyết cơ thể hay các rối loạn ám ảnh
  • Các trải nghiệm tiêu cực trong đời như bị chọc ghẹo, tổn thương thời thơ ấu.
  • Một số tính cách cá nhân như người hoàn hảo hóa.
  • Áp lực xã hội hay mong muốn về vẻ đẹp.
  • Có các rối loạn tâm thần khác như lo âu hay trầm cảm.

4. Biến chứng của bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình

Các biến chứng có thể xảy ra hay liên quan đến rối loạn khiếm khuyết cơ thể bao gồm một số ví dụ sau:

Tác hại của bệnh mặc cảm ngoại hình

Bệnh mặc cảm ngoại hình có thể khiến người bệnh muốn tự sát

5. Điều trị bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình

Chẩn đoán

Sau khi được đánh giá y khoa để tìm ra vấn đề bạn mắc phải, bác sĩ có thể chuyển bạn đến một chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá sâu hơn.

Chẩn đoán rối loạn khiếm khuyết cơ thể thường dựa vào:

  • Một đánh giá tâm thần kinh để định mức các yếu tố nguy cơ, ý nghĩ, cảm nhận và các hành vi liên quan đến hình ảnh tiêu cực của bản thân.
  • Tiền sử y khoa cá nhân, xã hội và gia đình.
  • Các triệu chứng được kiệt kê trong Sổ tay Chẩn đoán và Thống kê các Bệnh tâm thân (DSM -5) xuất bản bởi Hiệp hội Tâm thần kinh Hoa Kì

Điều trị

Điều trị rối loạn khiếm khuyết cơ thể thường bao gồm việc kết hợp liệu pháp nhận thức hành vi và điều trị thuốc.

Điều trị bệnh mặc cảm ngoại hình với bác sĩ tâm lý

Điều trị bệnh mặc cảm ngoại hình với bác sĩ tâm lý

Liệu pháp nhận thức hành vi

Liệu pháp nhận thức hành vi cho rối loạn khiếm khuyết cơ thể tập trung vào mục tiêu:

  • Giúp bạn hiểu vì sao các ý nghĩ, phản ứng cảm xúc và hành vi tiêu cực gây ra các vấn đề.
  • Đối đầu với các suy nghĩ tiêu cực tự nhiên về hình dạng cơ thể và học cách suy nghĩ thoải mái và thực thế hơn.
  • Học cách biện pháp thay thế đề đối đầu với các cám dỗ hay các thói quen, giúp giảm đi việc soi gương hay tìm đến các lời khen để cảm thấy an tâm.
  • Chỉ bạn các hành vi khác đê cải thiện sức khỏe tâm lý của bạn.

Bạn và chuyên gia trị liệu có thể bàn bạc về mục tiêu bạn muốn đạt được khi áp dụng liệu pháp, tìm ra kế hoạch điều trị cho chính bản thân và tăng cường khả năng đối đầu.

Thuốc

Mặc dù không có bất kì thuốc cụ thể được được thông qua bởi Hiệp hội Thực phẩm và Thuốc dùng để điều trị rối loạn khiếm khuyết cơ thể, các thuốc dùng để điều trị các rối tâm thần khác như trầm cảm có thể có hiệu quả.

  • Ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRIs): Bởi vì rối loạn khiếm khuyết cơ thể được nghĩ là bị gây ra bởi các vấn đề liên quan đến chất serotonin trong não, SSRIs có thể được kê cho bạn. Dùng SSRIs  có thể có hiệu quả nhiều hơn các thuốc chống trầm cảm khác khi dùng cho rối loạn khiếm khuyết cơ thể và có thể giúp bạn kiềm chế các ám ảnh và các hành vi không mong muốn.
  • Các thuốc khác: Trong một số trường hợp, bạn cần thêm thuốc khác ngoại trừ SSRIs, việc này tùy vào các triệu chứng của bạn.

Nhập viện

Trong một vài trường hợp, các triệu chứng của rối loạn khiếm khuyết cơ thể có thể nghiêm trọng buộc bạn phải nhập bệnh viện tâm thần. Việc này thường chỉ được đề nghị khi bạn không thể tiếp tục nhu cầu sống hằng ngày hay khi bạn đang có nguy cơ tức thời có thể gây hại bản thân bạn.

Thay đổi lối sống và biện pháp khắc phục

Lối sống và điều trị tại nhà

Rối loạn khiếm khuyết cơ thể cần được điều trị bởi một chuyên gia sức khỏe tâm thần. Nhưng bạn có thể thực hiện một số việc để xây dưng cho mình một kế hoạch điều trị như sau:

  • Bám sát kế hoạch điều trị: Đừng bỏ bất kì bước điều trị liệu pháp nào, thậm chí khi bạn đã cảm thấy khỏe hơn. Nếu cảm thấy khỏe, đừng bỏ bất kì điều trị thuốc nào. Nếu dừng, các triệu chứng có thể quay lại. Bạn có thể bị triệu chứng phản ứng ngược khi ngừng thuốc quá đột ngột.
  • Hiểu về rối loạn của bản thân: Học về rối loạn khiếm khuyết cơ thể có thể làm bạn mạnh mẻ hơn và tạo động lức để bạn bám săt với điều trị.
  • Chú ý các dấu hiệu cảnh báo: Làm việc với bác sĩ và nhà trị liệu để biết được cái gì có thể khởi phát các triệu chứng của bạn. Viết một nhật kí để bạn có thể biết cái gì làm làm cho các triệu chứng tái phát. Liên lạc với bác sĩ và nhà trị liệu nếu ghi nhận các triệu chứng hay cảm giác bất thường.
  • Thực tập các chiến lược: Ở nhà luyện tập các kĩ năng bạn đã học khi trị liệu để nó trở thành một thói quen mạnh hơn.
  • Tránh thuốc và rượu: Rượu và các các thuốc kích thích tác khiến các triệu chứng tệ hơn và ảnh hưởng đến thuốc đang dùng.
  • Năng động: Các hoạt động thể lực và tập thể dục có thể giúp bạn kiểm soát các triệu chứng như trầm cảm, stress hay lo âu. Tham gia đi bộ, chạy bộ, bơi, làm vườn hay bất cứ hoạt động thể lục nào bạn thích. Mặc dù vậy, tránh tập luyện quá nhiều như một cách để sửa chữa khiếm khuyết của bản thân.

Đối đầu và hỗ trợ

Trao đổi với bác sĩ và nhà trị liệu về cách cải thiện kỹ năng đối đầu và cách tập trung để nhận diện, điều khiển và thay đổi các suy nghĩ  và hành vi tiêu cực  về vẻ ngoài của mình.

Cân nhắc các gợi ý để đối đâu với rối loạn khiếm khuyết cơ thể sau đây:

  • Viết nhật kí: Việc này có thể giúp bạn xác định các ý nghĩ, cảm xúc và hành vi tiêu cực.
  • Đừng thu mình: Thử tham gia các hoạt động bình thường và thường xuyên gặp bạn bè và gia đình – những người có vai trò như những người hỗ trợ sức khỏe.
  • Chăm sóc bản thân: Ăn uống lành mạnh, tập thể dục, ngủ đủ.
  • Đọc các quyển sách tự cứu lấy bản thân nổi tiếng: Lưu ý hỏi bác sĩ và nhà trị liệu về các sách đó.
  • Tham gia nhóm hỗ trợ: Liên kết với những người có chung thách thức.
  • Tập trung vào mục tiêu: Hồi phục là một quá trình đang diễn ra. Hãy động viên bản thân bằng mục tiêu cho sự hồi phục ấy.
  • Học cách thư giản và kiềm chế stress: Các kỹ thuật giảm căng thẳng như thuốc, yoga và thái cực quyền.
  • Đừng đưa ra các quyết định quan trọng khi đang thất vọng hay đau buồn: Bạn có thể đang suy nghĩ không kĩ càng và sẽ hối tiếc về quyết định ấy sau này.

6. Phòng chống bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể - mặc cảm ngoại hình

Không có cách phòng ngừa rối loạn khiếm khuyết cơ thể. Mặc dù vậy bệnh thường khởi phát ở giai đoạn sớm của tuổi vị thành niên, xác định rối loạn sớm và bắt đầu điều trị có thể có ích.

Duy trì điều trị lâu dài có thể phòng ngừa sự tái phát của rối loạn khiếm khuyết cơ thể.

Khi thấy người bệnh có các biểu hiện của bệnh rối loạn khiếm khuyết cơ thể, bạn cần đưa người bệnh đi khám bác sĩ chuyên khoa Tâm thần kinh để được điều trị bệnh. Bạn có thể liên hệ với bác sĩ Nguyễn Thi Phú và bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân của Hello Doctor chúng tôi theo số điện thoại 1900 1246 để được hỗ trợ và giúp đỡ điều trị bệnh. 

Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Thành Long

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thành Long

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại Học Y Hà Nội

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Đánh giá, chia sẻ Gửi đánh giá

  • Lê Thị Uyên

    Bài viết đã cung cấp rất nhiều thông tin hữu ích cho tôi

    05/10/2017
  • Trịnh Tình

    Em gái tôi có khi cũng mắc bệnh này, lúc nào cũng thấy mình xấu xí thậm tệ mặc dù không phải vậy. Gia đình tôi không biết phải khuyên nhủ em ấy như thế nào nữa.

    28/09/2017

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung

Đọc thêm

Bài viết đang được cập nhật...