Sa sút trí tuệ do mạch máu não

Phân loại Mức độ (Severity)

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

• Khác với Alzheimer (mất trí nhớ là chính), bệnh này thường bắt đầu bằng sự khó khăn trong lập kế hoạch, ra quyết định và đi lại.
• Rất nhiều cơn "đột quỵ thầm lặng" (silent strokes) xảy ra mà bệnh nhân và gia đình không hề hay biết.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Dấu hiệu & Triệu chứng

• Thay đổi nhận thức từng nấc: Đang bình thường, sau một đêm bỗng lú lẫn hẳn đi, giữ nguyên mức đó một thời gian, rồi lại tụt dốc sau một đợt tiếp theo.
• Chậm chạp trong tư duy, mất khả năng giải quyết các vấn đề đa nhiệm (ví dụ: không thể nấu một bữa ăn nhiều món).
• Khó nói, khó diễn đạt (Aphasia), nuốt sặc.
• Thay đổi tính cách: Dễ khóc lóc, dễ cáu gắt, trầm cảm. Đi lại lệt bệt, dễ vấp ngã.

Nguyên nhân gây bệnh

Chẩn đoán & Cận lâm sàng

Chẩn đoán

Các bác sĩ gần như luôn có thể xác định việc bạn mắc chứng sa sút trí tuệ, nhưng không có bất kì xét nghiệm chuyên biệt nào có thể khẳng định bạn bị chứng sa sút trí tuệ do mạch máu não. Bác sĩ sẽ đánh giá về việc bạn có bị chứng sa sút trí tuệ do mạch máu não hay không và nguyên nhân chủ yếu dựa vào thông tin bạn cung cấp, tiền sử bị đột quỵ hoặc các rối loạn về tim và mạch máu mà bạn mắc phải, và kết quả của các xét nghiệm có thể làm rõ chẩn đoán.

Xét nghiệm cận lâm sàng

Nếu hồ sơ bệnh án của bạn chưa ghi nhận các kết quả gần đây về các chỉ số đánh giá sức khỏe tim mạch và mạch máu của bạn, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn thực hiện các kiểm tra:

• Huyết áp
• Cholesterol
• Đường huyết

Bác sĩ cũng có thể yêu cầu các xét nghiệm khác để loại trừ nguyên nhân tiềm ẩn khác của mất trí nhớ và lú lẫn như:

• Các rối loạn tuyến giáp
• Thiếu hụt các vitamin

Kiểm tra thần kinh

Bác sĩ cũng có thể kiểm tra tổng quát sức khỏe thần kinh của bạn bằng các kiểm tra sau:

• Các phản xạ
• Trương lực cơ, sức cơ và so sánh sức mạnh giữa 2 bên cơ thể
• Khả năng đứng dậy khi đang ngồi ghế và đi quanh phòng
• Xúc giác và thị giác
• Thăng bằng
• Phối hợp

Hình ảnh học não

Chẩn đoán hình ảnh học có thể xác định các bất thường hiện diện gây ra bởi đột quỵ, các bệnh mạch máu, khối u hay chấn thương có thể gây ra các thay đổi về suy nghĩ và lý trí. Phân tích hình ảnh học của não có thể giúp bác sĩ trong việc xác định nguyên nhân các triệu chứng và loại trừ các nguyên nhân khác.

Các xét nghiệm hình ảnh học bác sĩ có thể đề nghị để giúp chẩn bệnh sa sút trí tuệ do mạch máu não gồm:

- Chụp cắt lớp vi tính (CT): Với CT scan, bạn sẽ nằm trên một bàn hẹp được đưa vào một buồng nhỏ. Tia X sẽ đi qua cơ thể bạn từ các góc khác nhau, một máy tính dùng các thông tin để tạo ra các hình ảnh cắt ngang chi tiết não của bạn. Xét nghiệm này không gây đau và mất khoảng 20 phút.

Một hình ảnh CT sẽ cung cấp thông tin về cấu trúc não, cho biết liệu có vùng nào bị teo không và chỉ ra bằng chứng của các cơn đột quỵ, đột quỵ nhẹ (cơn nhồi máu não thoáng qua), các thay đổi mạch máu hay các khối u. Đôi lúc bạn sẽ được tiêm vào tĩnh mạch một chất cản quang giúp làm nổi bậc các mô não nào đó.

- Chụp cộng hưởng từ (MRI): MRI dùng sóng vô tuyến điện từ và một vùng từ trường mạnh để tạo ra các hình ảnh chi tiết của não. Bạn nằm trên một bàn hẹp trượt vào một máy MRI dạng ống, máy tạo ra tiếng ồn rất lớn khi đang hoạt động.

Cả quả trình chụp có thể mất  một giờ hoặc hơn. MRIs không gây đau, nhưng một số người cảm thấy sợ hãi khi bị nhốt trong máy và bị quấy rầy bởi tiếng ồn. MRIs có thể cung cấp chi tiết hơn CT về đột quỵ, nhồi máu não thoáng qua và các bất thường về mạch máu.

Siêu âm động mạch cảnh

- Sóng âm tầng số cao được dùng để xác định liệu  máu ở động mạch cảnh hai bên cổ bạn có cung cấp máu cho não không, chỉ ra các dấu hiệu hẹp là kết quả của các mảng bám tích tụ và các vấn đề về cấu trúc. Xét nghiệm của bạn có thể bao gồm siêu âm Doppler, xét nghiệm này có thể cho thấy sự di chuyển của máu trong các động mạch cùng với cấu trúc của thành mạch.

Kiểm tra tâm lý thần kinh

Loại kiểm tra này đánh giá các khả năng của bạn trong việc:

• Nói, viết và hiểu từ
• Làm việc với các con số
• Học và ghi nhớ thông tin
• Lập kế hoạch để chống lại hay giải quyết một vấn đề
• Phản ứng có hiệu quả với một tình huống giả định

Kiểm tra tâm lý thần kinh đôi lúc chỉ ra các kết quả đặc trưng cho các loại chứng sa sút trí tuệ khác nhau. Người bị chứng sa sút trí tuệ do mạch máu não có thể thường mất thời gian trong việc phân tích một vấn đề và đưa ra cách giải quyết hiệu quả.

Người bệnh ít gặp khó khăn trong việc học hỏi các thông tin mới và ghi nhớ so với những người bị Alzheimer trừ khi vấn đề mạch máu của người bệnh  ảnh hưởng đến các phần não quan trọng đối với việc ghi nhớ. Mặc dù vậy, thường có rất nhiều kết quả xét nghiệm giống nhau giữa người bị chứng sa sút trí tuệ do mạch máu não và người mắc bệnh Alzheimer.

Biến chứng có thể gặp

3. Tác hại của bệnh sa sút trí tuệ do mạch máu não

Bệnh sa sút trí tuệ do mạch máu não khiến cho người bệnh tuy là một bệnh thường gặp nhưng những tác hại mà nó gây ra lại không hề nhỏ. Bệnh gây ra cho người bệnh nhiều triệu chứng khiến cho họ gặp khó khăn trong cuộc sống. Khi trí tuệ suy giảm, người bệnh mất nhiều thời gian để xử lý một công việc đồng thời lãng quên nhiều việc. Việc đi không vững có thể khiến cho người bệnh dễ bị ngã và có những tổn thương khác. 

Tổng quan Phác đồ

Nhóm thuốc hỗ trợ