Hội chứng sợ đám đông

Đọc trong 6 phút Chia sẻ Zalo
Hội chứng sợ đám đông

Tóm tắt Bệnh lý

Hội chứng sợ đám đông là một nỗi lo sợ không hợp lý đối với đám đông và những nơi tụ họp đông đảo người. Bất kể do nguyên nhân nào, hội chứng sợ đám đông cũng có thể ngăn không cho người bệnh hoạt động một cách bình thường ngay cả ở những đám đông nhỏ nhất, chẳng hạn như nhóm người ngồi chờ ở sảnh chờ của rạp chiếu phim, nhóm người đừng chờ ở phòng vệ sinh, các cuộc họp nhỏ, hoặc các lớp học. Hội chứng sợ đám đông có liên hệ mật thiết với bệnh ám ảnh xã hội. Kích thước đám đông lớn tới mức nào thì sẽ có tác động tới người bệnh phụ thuộc vào mức độ sợ của người đó và thường mỗi người bệnh lại khác nhau. Hội chứng sợ đám đông thường ảnh hưởng nhiều đến những người sống nội tâm hoặc những người có bản tính nhút nhát, sợ sệt. Sự sợ hãi đám đông có thể liên quan đến một nỗi sợ hãi khi cảm thấy mình không là gì hoặc không quan trọng. Các rối loạn khí sắc hoặc rối loạn lo âu khác có thể gây ra hội chứng sợ đám đông của một người nào đó, hoặc nó có thể là một rối loạn hoàn toàn độc lập. Việc tiếp xúc sớm với một trải nghiệm chấn thương trong đó một đám đông đóng một vai trò đáng lo ngại có thể là một nguyên nhân tiềm ẩn. [HDTuVan]
ICD-10: F40.0 (Ám ảnh sợ khoảng trống) DSM-5: Agoraphobia

Phân loại Mức độ (Severity)

  • Gây tàn phế chức năng xã hội hoàn toàn. Người bệnh thất nghiệp, cô lập, dẫn đến Trầm cảm thứ phát sâu sắc.

1. Tổng quan Lâm sàng

Tóm tắt nhanh (TL;DR)

Hội chứng sợ đám đông (Agoraphobia - Hội chứng sợ khoảng trống) không chỉ là sự sợ hãi nơi đông người, mà bản chất cốt lõi là nỗi sợ hãi tột độ khi ở những nơi hoặc tình huống MÀ BỆNH NHÂN CẢM THẤY KHÓ TRỐT THOÁT, hoặc khó tìm kiếm sự cứu giúp nếu lỡ lên Cơn Hoảng Sợ (Panic Attack). Hậu quả là họ tự giam mình trong nhà suốt nhiều năm.

Thông tin Dịch tễ (Key Facts)

  • "Agoraphobia" thường gắn liền với sự ám ảnh sợ bị Cơn hoảng sợ tấn công bất ngờ (Panic Disorder).
  • Ngôi nhà trở thành "vùng an toàn" duy nhất. Bước ra khỏi cửa chính là bước vào vùng tử địa đối với họ.

Định nghĩa & Sinh bệnh học

Sự nhạy cảm quá mức của Hạch hạnh nhân và sai lệch trong mạng lưới "Dự đoán rủi ro" ở vỏ não trước trán. Não bộ bị kẹt trong vòng lặp: Dự đoán sợ hãi -> Lên cơn hoảng sợ -> Né tránh tình huống -> Càng né tránh não càng tin đó là nguy hiểm.

2. Triệu chứng và Nguyên nhân

Dấu hiệu Cấp cứu (Red Flags)

Bệnh nhân có cơn hoảng sợ cấp (Panic Attack) với biểu hiện tăng thông khí thở gấp, tê cứng tay chân dẫn đến ngất xỉu khi bị ép buộc phải ở nơi công cộng.

Dấu hiệu & Triệu chứng

  • Sợ hãi tột độ 2 trong 5 tình huống: Giao thông công cộng, Không gian mở (bãi xe), Không gian kín (rạp phim), Xếp hàng/Đám đông, hoặc Ra khỏi nhà một mình.
  • Tránh né cực đoan: Mua sắm online mọi thứ, hủy bỏ mọi cuộc hẹn, viện cớ ốm để không phải ra ngoài.
  • Nếu bị ép ra ngoài, họ sẽ trải qua cơn hoảng sợ: Tim đập thình thịch, vã mồ hôi, khó thở, chóng mặt, sợ chết.
  • Chỉ có thể ra ngoài nếu có "người bảo lãnh an toàn" (người thân thiết nhất) đi cùng.

Nguyên nhân gây bệnh

Di truyền, tiền sử có rối loạn hoảng sợ (Panic disorder). Trải qua sang chấn tâm lý hoặc bạo lực nơi công cộng trước đó.

Cần Tư vấn Y khoa Chuyên sâu?

Hello Doctor - Mang sức khỏe đến cuộc sống

4. Phác đồ Điều trị

Tổng quan Phác đồ

Trị liệu Phơi nhiễm (Exposure Therapy) là phương pháp vàng. Việc ép buộc bất ngờ sẽ làm bệnh nặng hơn, mọi thứ phải tiến hành từng bước nhỏ giọt.

Nhóm thuốc hỗ trợ

Sử dụng các thuốc điều chỉnh nồng độ Serotonin (chống trầm cảm/lo âu) để làm "hạ nhiệt" hệ thống báo động của não, kết hợp thuốc cắt cơn lo âu cấp tốc khi thực hành phơi nhiễm.
Can thiệp Ưu tiên (First-line):
Tâm lý Trị liệu Nhận thức Hành vi (CBT) & Phơi nhiễm:
- Lập thang bậc sợ hãi: Bắt đầu từ việc tưởng tượng ra ngoài, rồi chỉ đứng ở cửa sổ, rồi mở cửa nhà, rồi bước ra cổng, rồi đi bộ 10m. Mỗi bước lặp lại cho đến khi não bộ quen và không còn phát tín hiệu sợ hãi.
Chống chỉ định & Thận trọng:
TUYỆT ĐỐI KHÔNG lừa bệnh nhân (Ví dụ: Chở họ đi dạo rồi thả họ giữa siêu thị đông người để "rèn luyện"). Việc gây sốc này sẽ tạo ra chấn thương tâm lý kinh hoàng, khiến họ khóa chặt cửa nhà vĩnh viễn.

Thông tin bổ sung

1. Hội chứng sợ đám đông là gì

Hội chứng sợ đám đông là một nỗi lo sợ không hợp lý đối với đám đông và những nơi tụ họp đông đảo người. Bất kể do nguyên nhân nào, hội chứng sợ đám đông cũng có thể ngăn không cho người bệnh hoạt động một cách bình thường ngay cả ở những đám đông nhỏ nhất, chẳng hạn như nhóm người ngồi chờ ở sảnh chờ của rạp chiếu phim, nhóm người đừng chờ ở phòng vệ sinh, các cuộc họp nhỏ, hoặc các lớp học. Hội chứng sợ đám đông có liên hệ mật thiết với bệnh ám ảnh xã hội.

Kích thước đám đông lớn tới mức nào thì sẽ có tác động tới người bệnh phụ thuộc vào mức độ sợ của người đó và thường mỗi người bệnh lại khác nhau. Hội chứng sợ đám đông thường ảnh hưởng nhiều đến những người sống nội tâm hoặc những người có bản tính nhút nhát, sợ sệt. Sự sợ hãi đám đông có thể liên quan đến một nỗi sợ hãi khi cảm thấy mình không là gì hoặc không quan trọng. Các rối loạn khí sắc hoặc rối loạn lo âu khác có thể gây ra hội chứng sợ đám đông của một người nào đó, hoặc nó có thể là một rối loạn hoàn toàn độc lập. Việc tiếp xúc sớm với một trải nghiệm chấn thương trong đó một đám đông đóng một vai trò đáng lo ngại có thể là một nguyên nhân tiềm ẩn.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Tôi thà chết đói trong nhà chứ nhất quyết không bước chân ra chợ, tôi bị bệnh gì?
Đó là Hội chứng sợ đám đông (Agoraphobia) mức độ nặng. Không phải bạn lười, mà là do hạch hạnh nhân trong não bạn đang phát tín hiệu "ra ngoài là sẽ chết/lên cơn đau tim". Bệnh này rất phổ biến và có thể chữa được.
Sợ đám đông và Hướng nội (Introvert) khác nhau chỗ nào?
Người hướng nội "không thích" đám đông vì nó làm họ cạn năng lượng, nhưng khi bắt buộc họ vẫn đi làm đi chơi được. Còn Sợ đám đông là sự SỢ HÃI TỘT ĐỘ, hoảng loạn tim đập chân run, khiến họ tàn phế không thể bước ra khỏi cửa nhà.
Làm sao để tôi bước ra khỏi cửa nhà mà không bị ngất xỉu?
Đừng ép mình ra ngoài ngay. Hãy dùng kỹ thuật phơi nhiễm chậm: Ngày 1 chỉ mặc quần áo ra đường rồi đứng ở trong nhà. Ngày 2 mở cửa sổ nhìn ra ngoài 5 phút. Ngày 3 bước ra thềm nhà rồi đi vào. Hãy để bộ não thích nghi từ từ.
Tôi sợ nhất là đi xe buýt vì lỡ khó thở không ai cho xuống, phải làm sao?
Đó là lý do gốc rễ của bệnh này: Sợ không có đường lui. Khi thực hành trị liệu lên xe buýt, bạn hãy đi cùng người bạn thân nhất, và thống nhất rằng "Bất cứ lúc nào tôi giơ tay, bạn hãy bấm chuông xin xuống trạm kế tiếp ngay". Việc BIẾT mình có quyền kiểm soát sẽ làm cơn sợ tan biến.
Thuốc có làm tôi hết sợ ra đường không?
Thuốc do bác sĩ chuyên khoa kê sẽ làm "dịu" hệ thống báo động trong não, giúp bạn không bị tim đập thình thịch, hoảng loạn. Khi cơ thể êm ả, bạn mới có can đảm để bắt đầu các bài tập bước ra ngoài đường.
Bệnh này kéo dài bao lâu thì khỏi?
Tùy thuộc vào sự kiên trì thực hành phơi nhiễm của bạn. Thường mất từ 3 đến 6 tháng thực hành liên tục với chuyên gia Tâm lý thì bạn sẽ lấy lại được sự tự do đi lại.

Dịch vụ Khám & Điều trị liên quan

Khám chuyên khoa Tâm thần

Khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, mất ngủ mãn tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi.

300.000đ - 500.000đ
Đặt lịch khám ngay

Tham vấn và Trị liệu Tâm lý

Dịch vụ tham vấn tâm lý 1-1 với chuyên gia tâm lý, hỗ trợ giải quyết các vấn đề căng thẳng, sang chấn tâm lý, khủng hoảng tuổi dậy thì, hôn nhân gia đình.

1.000.000đ/giờ
Nhận tham vấn ngay

Tư vấn sâu với trợ lý thông minh

Trải nghiệm dịch vụ tư vấn y tế chuyên sâu 24/7 cùng trợ lý thông minh, hỗ trợ phân tích triệu chứng và định hướng chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa.

Bác sĩ điều trị

Nguyễn Thi Phú
Thạc sĩ - Bác sĩ
Nguyễn Thi Phú
Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược
Kinh nghiệm: 23 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Trọng Tuân
Bác sĩ
Nguyễn Trọng Tuân
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 25 năm
Xem chi tiết
Phạm Công Huân
Bác sĩ Chuyên khoa II
Phạm Công Huân
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 14 năm
Xem chi tiết
Lê Duy
Bác sĩ
Lê Duy
Nơi làm việc: Trung tâm Pháp Y Tâm thần Khu vực TP. Hồ Chí Minh
Kinh nghiệm: 17 năm
Xem chi tiết
Nguyễn Viết Chung
Thạc sĩ
Nguyễn Viết Chung
Nơi làm việc: Khoa Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội.
Xem chi tiết
Lê Thị Phương Thảo
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú
Lê Thị Phương Thảo
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Kinh nghiệm: 13 năm
Xem chi tiết
Phạm Thị Hoài Mai
Bác sĩ
Phạm Thị Hoài Mai
Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng
Kinh nghiệm: 6 năm
Xem chi tiết
Vũ Thị Lan
Bác sĩ Chuyên khoa II
Vũ Thị Lan
Nơi làm việc: Bệnh viện tuyến Trung Ương
Xem chi tiết
Phạm Hồng Phát
Bác sĩ
Phạm Hồng Phát
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 12 năm
Xem chi tiết
Lê Văn Trung
Bác sĩ
Lê Văn Trung
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 11 năm
Xem chi tiết
Huỳnh Thanh Hiển
Bác sĩ Chuyên khoa II
Huỳnh Thanh Hiển
Nơi làm việc: Hello Doctor
Kinh nghiệm: 41 năm
Xem chi tiết

Đánh giá cho bài viết về bệnh  Gửi đánh giá

  • Nguyễn Thị Như

    Tôi nghĩ rằng mình cũng đang mắc phải căn bệnh này. Tôi khi ở gần những người thân thì không vấn đề gì, nhưng cứ hễ đến chỗ nào quá đông người là tôi lại cảm thấy căng thẳng tột độ, hơi chóng mặt và rất sợ người khác nói gì mình. Tôi đã liên hệ đặt khám với bác sĩ, hy vọng bác sĩ có thể giúp tôi khỏi bệnh.

    12/04/2018

Gửi bình luận của bạn

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Message*