Thuốc điều trị rối loạn tiền đình

Thuốc điều trị rối loạn tiền đình

Mối liên hệ giữatai trong và não bộ giúp chúng ta giữ thăng bằng khi chúng tara khỏi giường hoặc khi đi bộ trên đường nhấp nhô. Đó là nhờ vào hệ thống tiền đình.Vận động trên các môi trường khác nhau.

1. Điều trị triệu chứng: Thuốc ức chế tiền đình và chống nôn ói

2. Thuốc ức chế tiền đình

3. Điều trị đặc hiệu

Bác sĩ tham vấn thông tin:

Bs Trần Đình Vũ

Bác sĩ Trần Đình Vũ - HCM

  Gọi Bs. Vũ  

Bs Nguyễn Văn Hào

Bác sĩ Nguyễn Văn Hào - Hà Nội

 Gọi Bs. Hào  

Chat trên Facebook
Liên hệ ngay

Nếu hệ thông này bị tổn thương do bệnh hoặc do chán thương, bạn có thể mắc rối loạn tiền đình. Chóng mặt và khó giữ thăng bằng là các triệu chứng thường gặp nhất của bệnh này tình trạng này. Đặc biệt, cảm giác chóng mặt trong rối loạn tiền đình gây cho bệnh nhân cảm giác như mọi thứ xoay vòng xung quanh mình. Ngoài ra bạn cũng có thể gặp phải các triệu chứng về khả năng nghe và nhìn.

Để điều trị hiểu quả triệu chứng chóng mặt trong rối loạn tiền đình, cần đảm bảo nguyên tắc 4 đúng sau đây: đúng chẩn đoán, đúng thuốc, đúng liều, và đúng thời gian dùng thuốc.

Bước đầu tiên là thiết lập một chẩn đoán phù hợp. Đây là bước rất quan trọng vì triệu chứng chóng mặt không phải là bệnh, nhưng chỉ là triệu chứng cũng như đau đầu, buồn nôn, sốt gây nên bởi một tình trạng bệnh cụ thể nào đó.

Tùy thuộc vào chẩn đoán của bệnh nhân, phương pháp điều trị sẽ được lựa chọn phù hợp. Điều trị rối loạn tiền đình bằng thuốc nhằm điều trị bệnh nguyên nhân, kiểm soát các triệu chứng, tăng khả năng bù trừ của hệ thần kinh trung ương hoặc giảm các bệnh tâm thần đồng mắc thường đi kèm hội chứng gây rối loạn tiền đình. Có 6 nhóm thuốc được dùng để điều trị chóng mặt trong rối loạn tiền đình: thuốc chống nôn ói, thuốc kháng viên, thuốc chống Ménière, thuốc chống đau đầu migraine, thuốc kháng trầm cảm và thuốc chống co giật.

Trên lâm sàng, lựa chọn phương pháp điều trị cho bệnh nhân chóng mặt gồm điều trị triệu chứng, điều trị đặc hiệu và điều trị dự phòng tái phát.

  • Điều trị triệu chứng gồm kiểm soát các triệu chứng cấp tính và các triệu chứng về hệ thần kinh tự chủ của bệnh nhân (như chóng mặt, nôn ói).

  • Điều trị đặc hiệu là xác định nguyên nhân thật sự của tình trạng chóng mặt.

  • Điều trị dự phòng hướng đến việc giảm những lần tái phát của một số bệnh lý gây chóng mặt như bệnh Mé ni è re, chóng mặt trong đau nửa đầu migraine hoặc chóng mặt kịch phát lành tính.

1. Điều trị triệu chứng: Thuốc ức chế tiền đình và chống nôn ói

Điều trị triệu chứng bao gồm kiểm soát các triệu chứng cấp tính và các triệu chứng về rối loạn hệ thần kinh tự chủ. Trong não bộ có một mối liên hệ giữa nôn ói và hệ thống tiền đình. Nếu hệ thống tiền đình bị kích thích mạnh bằng các cử động thật sự hoặc do tình trạng chóng mặt, trung tâm nôn ở não sẽ được kích hoạt và gây ra buồn nôn hoặc nôn ói. Đôi khi 2 triệu chứng này gây cho bệnh nhân khó chịu nhiều hơn cả cảm giác chóng mặt, do vậy nó đã trở thành một mục tiêu chính trong điều trị bằng thuốc. Các triệu chứng của hệ thần kinh tự chủ khác có thể kể đến gồm tím tái, sưng, tăng tiết nước bọt, tiêu chảy và chướng bụng.

2. Thuốc ức chế tiền đình

Thuốc ức chế tiền đình là những thuốc làm giảm mức độ nặng của chóng mặt và dấu hiệu nystagmus gây ra bởi mất cân bằng hệ thống tiền đình. Thuốc cũng có tác dụng giảm các cảm giác nhạy cảm với chuyển động và say do chuyển động. Các thuốc ức chế tiền đình thường dùng gồm 3 nhóm: kháng cholinergic, kháng histamine và thuốc an thần benzodiazepine.

  • Các thuốc an thần nhóm Benzodiazepine

Diazepam, clonazepam, lorazepam và alprazplam là các thuốc nhóm benzodiazepine thường dùng bởi tác dụng chống lo âu và chống trầm cảm của nó. Các thuốc này cũng có tác dụng ức chế tiền đình và có thể trở nên vô cùng hiệu quả trong điều trị chóng mặt cấp tính khi sử dụng với liều nhỏ. Chúng cũng hiệu quả trong điều trị các chứng say do chuyển động và có thể giảm thiểu cảm giác lo âu hay hoảng loạn liên quan đến chóng mặt. Các tác dụng phụ tiềm tàng của thuốc gồm: dung nạp thuốc , suy giảm trí nhớ, tăng nguy cơ té ngã và bù tiền đình. Do đó, để dùng thuốc trong việc ức chế tiền đình nên hạn chế về thời gian sử dụng. Tuy nhiên, không nên dừng thuốc nhóm này đột ngột, do có thể gây ra hội chứng cai thuốc rất nguy hiểm.

  • Thuốc kháng histamine

Các thuốc kháng histamine gồm có meclizine, dimenhydrinate, diphenhydramine và promethazine. Các thuốc này có thể ngăn ngừa tình trạng say do chuyển động và giảm độ nặng của các triệu chứng ngay cả khi uống thuốc sau khi khởi phát triệu chứng. Tác dụng phụ của thuốc là khô miệng, giảm thị lực gây ra do tác động kháng cholinergic của thuốc.

  • Thuốc kháng cholinergic

Các thuốc kháng cholinergic là những thuốc ức chế tiền đình theo cơ chế ngăn các xung điện xuất phát từ nhân tiền đình ở não, đồng thời giảm tốc độ nystagmus do rối loạn tiền đình. Thuốc kháng cholinergic hiệu quả nhất có thể dùng đơn trị và phòng ngừa say do chuyển động là scopolamine. Tất cả các thuốc kháng cholinergic hiện đang dùng điều trị chóng mặt hoặc say do chuyển động đều có những tác dụng phụ nổi trội là khô miệng, giãn động tử và an thần.

  • Thuốc chống nôn ói

Đây là nhóm thuốc thường được dùng để kiểm soát triệu chứng buồn nôn và nôn ói. Để lựa chọn thuốc thích hợp thường phụ thuộc vào đường dùng thuốc. Thuốc dùng đường tiêm thường dược dùng trong phòng cấp cứu hoặc cho các bệnh nhân nội trú. Dexamethasone và ondansetron là các thuốc chống nôn ói mạnh thường được sử dụng. Droperidol tuy không được FDA khuyên dùng nhưng vẫn được sử dụng rộng rãi bên ngoài nước Mỹ. Thuốc này dùng qua đường uống cho các tình trạng buồn nôn nhẹ, ngoài ra thường được dùng theo cách ngậm dưới lưỡi nhiều hơn cho các bệnh nhân ngoại trú. Khi có thể dùng đường uống, metclizine hoặc dimenhidrinate, các thuốc kháng histamine thường được chọn dùng như một tác nhân ức chế tiền đình đầu tiên vì ít gây tác dụng phụ nguy hại, chỉ gây cảm giác buồn ngủ. Nhóm thuốc Phenothiazine gồm prochlorperazine và promethazine cũng khá hiệu quả nhưng có các tác dụng phụ nặng như an thần và các triệu chứng ngoại tháp (mất trương lực cơ và bệnh Parkinson). Các thuốc làm tăng làm trống dạ dày như metoclopramide và domperione cũng có thể được dùng để giảm triệu chứng nôn ói.  

3. Điều trị đặc hiệu

  • Viêm thần kinh tiền đình

Viêm thần kinh tiền đình là nguyên nhân thường gặp nhất của hội chứng tiền đình cấp (chóng mặt và nystagmus cấp tính). Dù được cho là do nhiễm siêu vi (vi rút Herpes simplex týp 1) ở thần kinh tiền đình, điều trị bằng thuốc kháng vi rút lại không mang lại hiệu quả. Thuốc thường được dùng điều trị hiệu quả là một thuốc corticosteroid, methyprednisolone. Chỉ cần dùng đơn trị có thể giúp cải thiện rõ rệt chức năng tiền đình ngoại biên ở bệnh nhân viêm thần kinh tiền đình.

Ngoài ra cũng nên điều trị triệu chứng vào những ngày đầu. Trong bối cảnh phòng cấp cứu, dexamethasone (một corticosteroid khác) có thể hiệu quả trong điều trị chống nôn ói và kháng viêm. Điều trị bằng các thuốc ức chế tiền đình nên ngừng ngay khi các triệu chứng cấp tính đã giảm; việc điều trị lâu dài với các thuốc này không được khuyến cáo để hạn chế tình trạng trung ương bù trừ không đủ. Các phương pháp trị liệu phục hồi tiền đình đã được chứng minh là phương pháp điều trị hỗ trợ hiệu quả nhất để bệnh nhân phục hồi hoàn toàn.

  • Rối loạn tiền đình trong bệnh migraine

Tình trạng bệnh bấy lâu nay thường bị bỏ qua này gần đây đã được ghi nhận là nguyên nhân gây chóng mặt thường gặp nhất. Để chẩn đoán tình trạng này, chóng mặt và đau nửa đầu migraine phải xuất hiện cùng nhau. Việc điều trị gồm tránh các yếu tố làm khởi phát cơn, điều trị bằng thuốc và trị liệu phục hồi tiền đình. Đối với những cơn cấp chỉ có cách điều trị triệu chứng là hiệu quả nhất do các thuốc trị migraine như triptan chưa đưa đến kết quả tốt trong điều trị. Điều trị dự phòng tái phát chính là điều trị dự phòng cơn đau đầu migraine, bao gồm thuốc chẹn beta như propranolol hoặc metoprolol; chẹn kênh canxi như verapamil, chống trầm cảm như amitriptyline, fluoxetine hoặc venlafaxine; chống co giật như valproate hoặc topipramate, và ức chế men chuyển như acetazolamide.   

  • Bệnh Ménière

Bệnh Ménière là nguyên nhân thường gặp thứ 2 gây nên chóng mặt có nguồn gốc từ tai trong và thường là yếu tố gây nên vỡ giãn khoang nội dịch tai trong. Mục đích điều trị trong bệnh này là ngừng các cơn chóng mặt, ù tai và đảo ngược hoặc duy trì mất thính giác.

Trên lâm sàng phương pháp điều trị bằng thuốc được dùng để điều trị các đợt cấp, ngăn ngừa các đợt cấp mới và điều trị rối loạn chức năng ốc tai - tiền đình.

Điều trị trong đợt cấp cũng là điều trị triệu chứng như trong các bệnh nguyên khác gân chóng mặt, bằng thuốc ức chế tiền đình và chống nôn ói là phù hợp nhất.

Ban đầu bệnh nhân nên theo chế độ ăn hạn chế muối (1-2 gam/ngày) và uống đủ nước (35ml/kg) Bệnh nhân cũng cần tránh caffeine và ngưng hút thuốc lá. Nếu sau các bước trên mà vẫn không kiểm soát được các triệu chứng, bệnh nhân có thể được cho dùng thuốc lợi tiểu nhẹ (hydrochlorothiazide-triamterene) để giảm tần suất xảy ra cơn. Cần lưu ý các thuốc lợi tiểu có thể gây hạ natri máu đáng kể và hạ huyết áp, đặc biệt ở người lớn tuổi và ở người đang trong chế độ hạn chế ăn muối.

Phác đồ điều trị bệnh bằng betahistine được dùng rộng khắp trên thế giới. Nguyên lý của việc dùng loại thuốc này là tăng dòng máu chảy ở tai trong, bằng tác dụng giãn mạch tại chỗ và tăng tính thấm, nhờ đó làm giảm áp lực từ tai trong. Điều trị lâu dài với liều cao betahistine (ít nhất 48 mg 3 lần mỗi ngày) đã cho thấy có hiệu quả đáng kể trong hạn chế tần suất xảy ra cơn.

Một số bệnh nhân cũng đáp ứng tốt với corticoid. Trước khi cân nhắc các phương pháp điều trị không bảo tồn, có thể dùng các thuốc steroid đặt xuyên màng nhĩ cho các bệnh nhân không đáp ứng với betahistine, mắc bệnh Ménière hai bên hoặc còn chức năng nghe tốt.

Bệnh nhân mắc bệnh Ménière có thể bị giới hạn trong cuộc sống do thường xuyên chóng mặt; trong trường hợp này, phẫu thuật có thể được chỉ định để bất hoạt toàn bộ hoặc một phần mê đạo ở tai trong.
Trong những năm gần đây, phương pháp điều trị bệnh đã được cải tiến bằng cách dùng gentamicin liều thấp đặt xuyên màng nhĩ.

Chưa có bằng chứng cho thấy việc điều trị rối loạn chức năng mạn tiền đình - ốc tai mạn tính có thể ngăn mất thính lực tiến triển. Các phương pháp hỗ trợ thính lực và trị liệu phục hồi tiền đình có thể được chỉ định cho bệnh nhân.

  • Chóng mặt tiền đình đột ngột

Chóng mặt tiền đình đột ngột được cho là do tình trạng chèn ép dây thần kinh ốc tai tiền đình gây ra. Những cơn bùng phát bất chợt và khó đoán trước của bệnh này là đặc điểm gây ảnh hưởng đến cuộc sống của bệnh nhân nhiều nhất, làm cho những hoạt động hằng ngày điển hình như việc lái xe trở nên hết sức nguy hiểm. Về mặt lý thuyết, việc điều trị bằng phẫu thuật cần được xem xét. Tuy nhiên, do phẫu thuật có thể gây nên các nguy cơ đáng kể, phương pháp điều trị này chỉ dành cho những trường hợp không đáp ứng với điều trị bằng thuốc. Điều trị bằng thuốc chống co giật carbamazepine hoặc oxcarbamazepine (2 loại thuốc thường dùng trong điều trị động kinh) thường không chỉ mang lại hiệu quả với liều lượng nhỏ, mà còn được dùng để hỗ trợ chẩn đoán. Các loại thuốc ức chế tiền đình không mang lại hiệu quả.

Nếu bạn cần giúp đỡ, hãy gọi cho Hello Doctor chúng tôi theo số điện thoại: 1900 1246, chúng tôi luôn sẵn lòng được hỗ trợ cho bạn.


Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Tường Vũ

Thạc sĩ-Bác sĩ Nguyễn Tường Vũ

Khoa: Ngoại thần kinh, Nội thần kinh

Nơi làm việc: Bệnh viện Chợ Rẫy

Kinh nghiệm: 22 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Quỳnh Nga

Thạc sĩ - Bác sĩ Phạm Quỳnh Nga

Khoa: Nội thần kinh

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại học Y Dược, Bệnh viện Nhân Dân 115

Kinh nghiệm: 12 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Văn Hào

Thạc sĩ Nguyễn Văn Hào

Khoa: Cơ xương khớp, Nội thần kinh, Ngoại thần kinh

Nơi làm việc: Phòng Quân y – Bộ Tư lệnh Pháo binh

Kinh nghiệm: 16 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa cấp 2

Trần Đình Vũ

Bác sĩ Trần Đình Vũ

Khoa: Nội tổng quát, Nội thần kinh

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 16 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Thông tin thêm về Rối loạn tiền đình

Rối loạn tiền đình có nguy hiểm hay không?
Tiền đình nằm trong hệ thống tiền đình-ốc tai, nằm phía sau ốc tai ở hai bên, là điểm kết  nối tai giữa và não bộ. Qua hệ thống...
Người bị rối loạn tiền đình nên ăn gì?
Rất nhiều người bệnh có triệu chứng rối loạn tiền đinh băn khoăn rằng: “Liệu có đồ ăn nào họ nên dùng để giúp cải thiện triệu chứng...
Đau đầu do rối loạn tiền đình
Một hệ thống cân bằng hoạt động tốt sẽ cho phép con người nhìn thấy rõ ràng khi di chuyển, xác định tương đối được trọng lực cơ thể, định hướng và...
Chóng mặt do rối loạn tiền đinh
Một hệ thống cân bằng hoạt động tốt sẽ cho phép con người nhìn thấy rõ ràng khi di chuyển, xác định tương đối được trọng lực cơ thể, định hướng và...
Nguyên nhân gây rối loạn tiền đình
Tiền đình là một hệ thống thuộc hệ thần kinh nằm ở phía sau ốc tai (hai bên), có cấu tạo phức tạp để thực hiện chức năng quan trọng trong duy trì tư thế,...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Huỳnh Nhung

    Bài viết rất hữu ích. Cảm ơn bác sĩ.

    27/06/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung