Rối loạn giấc ngủ ở phụ nữ mang thai

Rối loạn giấc ngủ ở phụ nữ mang thai

Trong suốt thai kì, phần lớn sản phụ thường sẽ trải qua những thay đổi trong giấc ngủ, từ thói quen đi ngủ cho đến thời gian cho mỗi giấc ngủ. Sự thay đổi sinh lý của cơ thể khi người phụ nữ mang thai có thể khiến họ có nguy cơ phát triển rối loạn giấc ngủ về sau này như là hội chứng tắc nghẽn đường thở khi ngủ (Obstructive sleep apnea) và hội chứng chân không yên (Restless legs syndrome).

I. THAY ĐỔI SINH LÝ GIẤC NGỦ Ở PHỤ NỮ MANG THAI

II. MẤT NGỦ Ở PHỤ NỮ MANG THAI

III. RỐI LOẠN THÔNG KHÍ KHI NGỦ Ở PHỤ NỮ MANG THAI (SDB)

IV. HỘI CHỨNG CHÂN KHÔNG YÊN Ở PHỤ NỮ MANG THAI

Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Trần Thu Phương

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị, tư vấn tâm lý tâm thần.

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  PHƯƠNG   

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Viện Tâm Thần Bạch Mai, Hà Nội

Chuyên gia lĩnh vực tâm thần khoa tâm thần

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ  ĐỨC  

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Bệnh Viện Tâm Thần, Hồ Chí Minh

Điều trị tâm thần người lớn

Đặt hẹn khám: NHẤN GỌI BÁC SĨ TUÂN  

 

Trieu-Chung

Bài viết này sẽ đề cập một cách tổng quát những vấn đề với giấc ngủ ở người phụ nữ mang thai bao gồm thay đổi thói quen ngủ, chứng mất ngủ, ngủ ngáy, và những rối loạn thông khí khi ngủ (sleep-disordered breathing) và hội chứng chân không yên (RLD)- Là những rối loạn thường gặp trên thực hành lâm sàng ở người phụ nữ mang thai. Cuối cùng chúng tôi sẽ đưa ra lời khuyên để xử trí những vấn đề rối loạn giấc ngủ thông thường ở thai phụ.

I. THAY ĐỔI SINH LÝ GIẤC NGỦ Ở PHỤ NỮ MANG THAI

Những thay đổi trong thói quen ngủ bắt đầu xảy ra trong ba tháng đầu của thai kỳ và có thể chịu tác động bởi sự thay đổi hormone sinh sản trong cơ thể phụ nữ trong thời kì mang thai. Nồng độ estrogen và progesterone tăng trong suốt thai kỳ và đặt đỉnh khi trước chuyển dạ rồi giảm nhanh sau khi sinh. Progesterone đã được cho là có tác dụng gây buồn ngủ, làm giảm tỉnh táo và rút ngắn thời gian tiềm tàng của giấc ngủ mắt không chuyển động nhanh hay ngủ không mơ (NREM) trong khi giảm các giấc ngủ mắt chuyển động nhanh hay còn gọi là ngủ mơ, ngủ nghịch lý (REM).Cơ chế tác động của Progesterone là dựa vào hoạt tính của các sản phẩm chuyển hóa của nó trên thụ thể GABAA ở não. Trong khi đó Estrogen được cho là có vai trò ức chế chọn lọc giấc ngủ REM do tăng tái tạo norepinephrine ở não. Trong thai kỳ , buồn ngủ là một triệu chứng phổ biến trong 3 tháng đầu thai kì. Thời gian giấc ngủ có thể tăng khoảng 0,7 giờ, tuy nhiên, hiệu quả của giấc ngủ và tỷ lệ giấc ngủ có sóng chậm giảm đáng kể so với giai đoạn trước khi mang thai. Rối loạn giấc ngủ trong 3 tháng đầu thường kèm mệt mỏi, buồn nôn và nôn. Đến cuối 3 tháng giữa thai khi (thai 23-24 tuần tuổi), tăng đáng kể tỷ lệ của giấc ngủ có sóng chậm so với ba tháng đầu tiên, tuy nhiên thời gian ngủ ban đêm giảm, và xuất hiện các triệu chứng mất ngủ và rối loạn giấc ngủ.

Trong 3 tháng cuối thai kỳ, phần lớn sản phụ đều nhận thấy có sự thay đổi trong giấc ngủ, tăng tần suất thức giấc lúc nửa đêm, giảm tỉ lệ giấc ngủ REM và giấc ngủ có sóng chậm. Các rối loạn giấc ngủ thường do các nguyên nhân như cảm giác khó chịu (đầy bụng, đau lưng, thai nhi cử động), tiểu đêm nhiều lần, khó ngủ hay tỉnh dậy đột ngột. Sau khi đẻ, rối loạn giấc ngủ của người mẹ xảy ra nhiều nhất trong tháng đầu tiên với thời gian ngủ trong ngày giảm dưới 6 tiếng. Tuy nhiên tình trạng này sẽ được cải thiện dần từ tháng thứ 3 sau đẻ.

II. MẤT NGỦ Ở PHỤ NỮ MANG THAI

Phân loại quốc tế về rối loạn giấc ngủ đã chỉ ra rằng chứng mất ngủ hoặc ngủ ngày (buồn ngủ quá mức)  trong quá trình mang thai được coi là những rối loạn giấc ngủ liên quan đến thai kỳ. Trong đó thường gặp là những rối loạn liên quan đến sự mất ngủ. Nó là cảm giác ngủ không đủ hoặc không hiệu quả biểu hiện bằng các triệu chứng như:

  • Khó bắt đầu giấc ngủ

  • Thức dậy thường xuyên trong đêm

  • Khó ngủ trở lại

  • Giấc ngủ không ngon giấc

Hiện tượng trên có thể ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của thai phụ như thường xuyện cảm thấy Cảm giác mệt mỏi, khó chịu,…, hạn chế làm các công việc hàng ngày, thậm chí có nguy cơ gây rối loạn tâm lý sau sinh như trầm cảm hay bị bệnh tâm thần phân liệt.

Đối với sản phụ cần hỗ trợ để giảm bớt các triệu chứng rối loạn giấc ngủ, chúng tôi khuyên rằng cần kết hợp của các phương pháp thường dùng để cải thiện thói quen ngủ và điều trị triệu chứng. Cụ thể như :

  • Đảm bảo duy trì thói quen ngủ tốt (như đi ngủ khi cảm thấy buồn ngủ, không uống café trước lúc ngủ 6 tiếng, không hút thuốc, ăn tối trước giờ đi ngủ khoảng 4-6 tiếng, phòng ngủ yên tĩnh, đủ tối, mát mẻ, không làm việc trong phòng ngủ).

  • Không nên uống quá nhiều nước trước khi ngủ nhằm hạn chế đi tiểu đêm.

  • Hãy thử các liệu pháp thư giãn như nghe nhạc trắng (tiếng sóng, tiếng chim,..), sử dụng loại tinh dầu mùi dịu nhẹ ( như tinh dầu hoa oải hương, hoa hồng) trong phòng ngủ.

Với sản phụ bị mất ngủ dai dẳng ảnh hưởng tới chức năng sống thường sẽ không cải thiện mấy sau khi thực hiện các biện pháp trên. Khi đó cần cân nhắc điều trị bằng thuốc trong thời gian ngắn, các loại thuốc sẽ được thảo luận và cân nhắc dựa trên lợi ích và nguy cơ của chúng cho thai nhi. Có 2 nhóm thuốc ngủ có thể được sử dụng :  (1) zolpidem và (2) diphenhydramine – là một thuốc kháng histamine có tác dụng kéo dài.

III. RỐI LOẠN THÔNG KHÍ KHI NGỦ Ở PHỤ NỮ MANG THAI (SDB)

Thuật ngữ rối loạn thông khí khi ngủ dùng cho toàn bộ những bất thường về hô hấp trong giấc ngủ từ ngủ ngáy đến hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) và hội chứng giảm thông khí do béo phì.

Những sản phụ có nguy cơ mắc phải những rối loạn này khi tăng cân năng quá nhanh hoặc quá nhiều trên 20% trọng lượng cơ thể khi mang thai, tăng thông khí phút, phù nền vùng họng mũi (do nồng độ estrogen tăng cao),nằm ngửa khi ngủ.

Rối loạn thông khí khi ngủ có là một trong những yếu tố gây nguy hiểm cho cả mẹ và thai nhi, do nó có thể gây ra tăng huyết áp thai kì và đẻ non. Nếu tăng huyết áp nặng có thể dẫn đến bệnh lý tiền sản giật, sản giật- là bệnh lý nguy hiểm hàng đầu với phụ nữ mang thai  3 tháng cuối, thậm chí có thể gây thai chết lưu, tử vong mẹ. Vì vậy, những sản phụ nữ có triệu chứng gợi ý của SDB (như hay buồn ngủ ban ngày , ngáy to, hoặc đã trải qua ​​ngưng thở khi ngủ), nên được đánh giá rối loạn thông khí khi ngủ bằng cách đo đa ký giấc ngủ qua đêm. Ngoài ra, nó cần xem xét cẩn trọng trên bệnh nhân có tăng huyết áp thai kỳ hoặc tiền sản giật, đặc biệt những người có yếu tố nguy cơ.

Hiện nay chưa có hướng dẫn cụ thể dựa trên các thông số của thai nhi hoặc người mẹ để điều trị đối với  hội chứng ngưng thở khi ngủ. Điều trị ngắn hạn sẽ không gây ảnh hưởng đến quá trình mang thai. Các liệu pháp điều trị bao gồm thở áp lực dương đường hô hấp (CPAP), điều trị bằng thuốc uống (tuy nhiên không có loại thuốc nào đủ tốt giúp dự phòng hoặc cải thiện tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp trên, vì vậy nó đóng vài trò là phương pháp cơ bản đâu tiên để điều trị thường quy) và thay đổi thói quen (giảm cân). Sản phụ nữ có tiền sử OSA phải được quản lý thai kỳ chặt chẽ để đánh giá mức độ nặng và cân nhắc trong điều trị bệnh.

IV. HỘI CHỨNG CHÂN KHÔNG YÊN Ở PHỤ NỮ MANG THAI

rối loạn giấc ngủ ỏ phụ nữ mang thai

Hội chứng chân không yên, còn được gọi là bệnh Willis-Ekbom (WED) là hiện tượng rối loạn của hệ thống thần kinh vận động. Nó ảnh hưởng đến khoảng 1/5 phụ nữ có thai ở các nước phương Tây và khác nhau về mức độ nghiêm trọng, từ những khó chịu nhỏ cho đến tác động nghiêm trọng lên giấc ngủ và hoạt động chức năng ban ngày của người bệnh.

Bệnh thường xuất hiện nhiều nhất trong ba tháng cuối của thai kỳ sau đó cải thiện đáng kể hoặc thoái chuyển sau khi sinh

Chẩn đoán bệnh dựa vào triệu chứng: hai chân trong trạng thái tự rung lắc hay cử động không kiểm soát kèm cảm giác khó chịu hay như có con gì bò trên chân, thường biểu hiện rõ ràng nhất khi bạn nghỉ ngơi, nhất là ngay trước khi ngủ hoặc khi ngồi yên trong một khoảng thời gian khá dài như khi xem phim hoặc lái xe. Di chuyển chân tay sẽ thấy đỡ ngay lập tức, tuy nhiên, cảm giác khó chịu thường quay trở lại khi ngừng vận động.

Điều trị bệnh trong thời kỳ mang thai và cho con bú không nên dùng thuốc, sản phụ cần tập luyện thể dục thể thao hợp lý, gặp bác sĩ tư vấn để biết thêm các thông tin về các triệu chứng bệnh, tránh các yếu tố làm nặng thêm bệnh thêm như bất động kéo dài, thiếu ngủ và dùng an thần kháng histamine hay thuốc chống trầm cảm serotonergic. Ngoại ra bệnh nhân cần được bổ sung đủ sắt và nên đánh giá dự trữ sắt ở tất cả phụ nữ mang thai có biểu hiện bệnh, Đối với bệnh nhân bị RLS có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và không đáp ứng với các biện pháp trên, có thể điều trị bằng thuốc như clonazepam hoặc carbidopa-levodopa liều thấp. Gabapentin hoặc clonazepam liều thấp được ưu tiên dùng với phụ nữ con bú.

Tóm lại, hầu hết phụ nữ trong thời gian mang thai đều trải qua rối loạn giấc ngủ và cảm giác mệt mỏi ban ngày mặc dù tổng thời gian ngủ thường bằng hoặc nhiều hơn thời gian ngủ trước đó. Thay đổi thói quen sinh lý giấc ngủ là hệ quả của hiện tương gia tăng nồng độ hormone prosgesteron và các vấn đề thể chất khác. Việc điều trị nên tập trung vào các biện pháp cải thiện thói quen ngủ, và vật lý liệu pháp.Trong các trường hợp nặng có thể cần dùng thuốc trong thời gian ngắn. Hiện tượng rối loạn giấc ngủ trong khi mang thai và giai đoạn hậu sản của có thể dẫn đến biến động tâm lý ở phụ nữ sau sinh như tram cảm hoặc các bệnh lý tâm thần khác.Bệnh nhân cần thăm khám và tư vấn bởi các bác sĩ chuyên khoa tâm lý về các triệu chứng rối loạn giấc ngủ trong thai kỳ. Nó không chỉ cải thiện vấn đề sức khỏe của sản phụ mà còn cả cho thai nhi.

Hãy liên hệ với Hello Doctor chúng tôi theo số điện thoại 1900 1246 để đặt khám với các bác sĩ.



Bác sĩ khám, điều trị

Nguyễn Thi Phú

Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Thi Phú

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Đại Học Y Dược

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Tuân

Bác sĩ Nguyễn Trọng Tuân

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 17 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Đàm Văn Đức

Bác sĩ Đàm Văn Đức

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Đại học Y Hà Nội

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Nguyễn Trọng Hiến

Bác sĩ Nguyễn Trọng Hiến

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Lão khoa Trung ương

Kinh nghiệm: 11 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Trần Thị Thu Phương

Bác sĩ Trần Thị Thu Phương

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm Thần Tp. Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 15 năm

Vị trí: Bác sĩ chuyên khoa

Phạm Văn Trụ

Bác sĩ Phạm Văn Trụ

Khoa: Tâm thần

Nơi làm việc: Bệnh viện Tâm thần Tp Hồ Chí Minh

Kinh nghiệm: 35 năm

Vị trí: Phó giám đốc bệnh viện

Thông tin thêm về Rối loạn giấc ngủ

Rối loạn giấc ngủ ở người lớn
Rối loạn giấc ngủ là một nhóm những tình trạng thường xuyên ảnh hưởng đến khả năng ngủ ngon. Dù là hậu quả của một vấn đề sức khỏe hay do quá nhiều...
Rối loạn giấc ngủ tiềm ẩn
Giấc ngủ là một quá trình tích cực dưới sự kiểm soát của não và là một phần cơ bản của đời sống con người. Rối loạn giấc ngủ là...
Rối loạn giấc ngủ sau sinh
Rất nhiều phụ nữ bị rối loạn giấc ngủ sau sinh đẻ 1. Rối loạn giấc ngủ là gì? 2. Rối loạn giấc ngủ sau sinh 3. Cách khắc phục rối loạn giấc ngủ sau sinh...
Rối loạn giấc ngủ nghiến răng
Có bao giờ người ngủ chung giường với bạn than phiền rằng bạn nghiến rang khi ngủ? Bạn có thức dậy với đau hàm hay đau đầu? Răng của bạn có bị mòn đi, cảm...
Rối loạn giấc ngủ khám ở đâu?
Rối loạn giấc ngủ (Sleep Disorders) là một tình trạng ảnh hưởng đến khả năng ngủ đủ chất lượng của bạn. I. Rối loạn giấc ngủ là gì? II. Triệu chứng và dấu...

Đánh giá bài viết Gửi đánh giá

  • Hoàng My

    Chào bác sĩ. Tôi đang mang thai dạo gần đây tôi thường xuyên mất ngủ nhờ bác sĩ giúp đỡ bệnh mất ngủ đã thuyên giảm. Cảm ơn bác sĩ.

    18/07/2018

Bình luận, đặt câu hỏi

Các thông tin cá nhân của bạn sẽ không bị công khai

Nội dung